Sorular ve Yanıtlar

Sözlük ve canlı derlem verisini birlikte açıklayan bilgi alanı

Toplam soru
96
Maddebaşı
45
Anlam / tanım
51
Yeni madde sorusu
41
İncelenen madde
61
Bu sayfa nasıl hazırlanır?

Sözlük özelliklerinin birlikte okunması

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Canlı kanıt, denetimli açıklama

Soru ve açıklayıcı yanıt editoryal olarak yayımlanır; geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü sayfa açıldığında ClickHouse üzerinden yeniden okunur. Bağlamlar kamuya açık kalite süzgecinden geçen örneklerle sınırlıdır. Sayılar dil bilgisel kural değil, derlemde gözlenen eğilimdir.

Tümü Maddebaşları Anlamlar / Tanımlar Yeni Eklenen Sözcükler

5 soru ve yanıt

Süzgeçleri temizle
Anlam / Tanım Tanım GTS'ye yeni eklenen
ortaç öbeği

Ortaç öbeği tanımında sıfat-fiilin “yüklem çekirdeği” olarak adlandırılması neden önemlidir?

Çünkü sıfat-fiil yalnız bir adı doğrudan belirten ekli sözcük değildir; özne, nesne ve tümleçlerini çevresinde toplayarak öbeğin eylemsel ilişkilerini yönetir.

İncelenen GTS tanımı
Sıfat-fiili yüklem çekirdeği olarak alan; bu çekirdeğe bağlı özne, nesne, tümleç ve belirteçlerle birlikte bir adın önünde sıfat göreviyle ya da cümlede ad göreviyle kullanılan söz dizimsel birlik.
“Okuduğum kitap” yapısında sıfat-fiil, okuma eylemini adın özelliğine dönüştürürken eylemi gerçekleştiren kişiyi ekinde, etkilenen varlığı ise nitelediği adda ilişkilendirir. Daha geniş yapılarda belirteç ve tümleçler de aynı çekirdeğe bağlanabilir. Yüklem benzetmesi bu iç örgüyü görünür kılar; öbeğin bir sözcük dizisinden ibaret olmadığını, yan öğeleri yöneten eylemsel bir merkez taşıdığını açıklar. Tanım ayrıca bütün yapının sıfat veya ad görevinde kullanılabileceğini sınırlar.
İncelenen kanıt geçişi
46
Milyon başına
0.0326
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Ortaç öbeklerindeki ortaç, öbeğin sonunda bulunur ve adeta bir yüklem gibi işlem görür.
Ortaya çıkan yapı, aynı zamanda ortaç öbeğidir.

İlgili sözlük aramaları

sıfat-fiil yan cümle öbek
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama dil bilimi tanımındaki çekirdek, yan öğeler ve cümle içi görev ilişkilerini örnek üzerinden ele alır.

Sınırlılık: Farklı dil bilgisi yaklaşımları yapıyı başka terimlerle çözümleyebilir; tanım tek bir ayrıntılı kuramın bütün etiketlerini vermez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Derlem yaygınlığı
derlem

Derlem maddesinin canlı yaygınlık değeri, yeni metinler sisteme girdikçe neden sabit kalmaz?

Çünkü hem aynı lemaya bağlanan yeni kullanımların sayısı hem de milyon başına oranı hesaplamakta kullanılan toplam derlem büyüklüğü veri akışıyla birlikte değişir.

Canlı yaygınlık yalnız çıplak maddebaşını saymaz; çekimli yüzey biçimlerinden güvenle aynı lemaya indirgenen geçişleri de bir araya getirir. Crawler, makale, tez veya kitap akışından yeni cümleler eklendiğinde paydaki geçiş sayısı artabilir. Aynı anda paydadaki toplam sözcük sayısı da büyüdüğü için milyon başına oran ham sayı ile aynı yönde hareket etmek zorunda değildir. Bu nedenle kart, değişmez bir sözlük özelliği değil, sorgu anındaki T-BDLD kesitinin yeniden hesaplanan kullanım ölçüsüdür.
Canlı geçiş
3230
Milyon başına
2.2875
Tanıklı cümle
2090
Belge yayılımı
188

Bağlam

Bununla birlikte, derlem verisinde pozitif kullanımlar sosyal medya verisindeki pozitif kullanımlardan daha çok iken, negatif kullanımlar bunun tam tersidir.
Bu nedenle derlem verisiyle sosyal medya verisi karşılaştırıldı.

İlgili sözlük aramaları

bütünce korpus derlem verisi
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama canlı lemma sıklığını, çekimli biçimlerin toplanmasını ve milyon başına normalleştirmeyi kapsar.

Sınırlılık: Ölçüm derlem kapsamına bağlıdır; tek başına sözcüğün tarihsel yaygınlığını veya belirli bir anlamın sıklığını göstermez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Anlam / Tanım Tanım
kitap

Kitap maddesinin ilk tanımında yaprakların bir araya getirilmesi neden ayırıcı özellik olarak kullanılır?

Bu özellik, tek tek kâğıtları veya kısa basılı parçaları; okunmak ve saklanmak üzere düzenlenmiş, sınırları belirli bir bütün oluşturan nesneden ayırır.

İncelenen GTS tanımı
Ciltli veya ciltsiz olarak bir araya getirilmiş, basılı veya yazılı kâğıt yaprakların bütünü; betik
Tanım önce somut nesnenin üst malzemesini, basılı ya da yazılı kâğıt yapraklarını belirtir; ardından bu yaprakların ciltli veya ciltsiz biçimde bir bütün oluşturduğunu söyler. Böylece tek sayfa, afiş veya dağınık notlar kapsam dışında kalır. Aynı madde içindeki “bir konuda yazılmış eser” anlamı içerik ve fikrî ürün yönünü öne çıkarırken ilk anlam taşıyıcı nesneye odaklanır. İki anlamın ayrı verilmesi, sayısal ortamda okunabilen bir eseri fiziksel yaprak bütünüyle özdeşleştirmeyi önler.
Canlı geçiş
737364
Milyon başına
522.2057
Tanıklı cümle
459469
Belge yayılımı
27912

Bağlam

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

İlgili sözlük aramaları

eser cilt sayfa
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt GTS'deki ilk anlamın üst kavramını, fiziksel bütünlük ölçütünü ve eser anlamıyla ayrımını açıklar.

Sınırlılık: Tanım tarihsel ve basılı nesne merkezlidir; elektronik yayın türlerinin teknik özellikleri bu anlamın kapsamını kendiliğinden genişletmez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Eş kullanım
kitap

Kitap için güçlü eş kullanımlar bulunurken serbestlik derecesinin yüksek olması nasıl açıklanır?

Sözcük bazı ortaklarla beklenenden güçlü bağ kurabilir, fakat toplam kullanımlarının büyük bölümü yalnız birkaç kalıba sıkışmadan çok sayıda farklı sözcüğe dağılabilir.

Eş kullanım ölçüleri ile serbestlik aynı soruyu yanıtlamaz. NPMI, logDice ve t-score belirli iki birimin birlikte görülmesinin rastlantısal beklentiyi ne ölçüde aştığını farklı ağırlıklarla sınar. Serbestlik derecesi ise bütün ortakların dağılımına bakar; birkaç güçlü bağın yanında geniş ve dengeli bir ortak küme varsa sözcük yine serbest davranabilir. Bu yüzden bir ortaklığın güçlü olması, maddebaşının yalnız o öbek içinde yaşadığı veya ortaya çıkan her ikilinin sözlükbirimleştiği anlamına gelmez.
Canlı geçiş
737364
Milyon başına
522.2057
Tanıklı cümle
459469
Belge yayılımı
27912
Serbestlik: %87.9 · serbest

Bağlam

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

İlgili sözlük aramaları

okumak ders kitabı yazmak
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt eş kullanım puanları, dağılım entropisi, kalıplaşma ve serbestlik derecesinin birlikte yorumlanmasını ele alır.

Sınırlılık: Yakınlık ölçüleri anlamsal eşdeğerlik kararı vermez; sözdizimsel zorunluluk, konu ortaklığı ve kaynak bileşimi sonuçları etkileyebilir.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç
Maddebaşı Derlem yaygınlığı
kitap

Kitap maddesindeki canlı geçiş sayısı neden yalnızca metinlerde aynen yazılmış “kitap” biçiminin sayısı değildir?

Çünkü madde yaygınlığı, bağlama duyarlı olarak aynı lemaya bağlanan kitap, kitabı, kitabın, kitaplar ve benzeri çekimli yüzey biçimlerinin toplamıyla hesaplanır.

Türkçe, adları çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye yerleştirir; bu nedenle yalnız çıplak yazımı saymak gerçek kullanımı büyük ölçüde eksik gösterir. T-BDLD önce yüzey biçimini cümle içindeki görevine göre çözümler, sonra güvenli biçimleri ortak lemada toplar. Karttaki milyon başına oran da bu toplamı o anda erişilebilen derlem büyüklüğüne göre ölçekler. Böylece farklı tarihlerdeki derlem kesitleri karşılaştırılabilir; yine de eş yazımlı veya çözümlemesi belirsiz biçimler bulunduğunda sayı dil bilgisel kesinlik değil, denetlenen derlem ölçümü olarak okunur.
Canlı geçiş
737364
Milyon başına
522.2057
Tanıklı cümle
459469
Belge yayılımı
27912

Bağlam

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

İlgili sözlük aramaları

okumak yazmak kitaplar
Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama maddebaşı sıklığı, yüzey biçimlerin lemada toplanması ve milyon başına normalleştirme işlemlerini kapsar.

Sınırlılık: Canlı toplam derlem büyüdükçe değişir; sayı tek başına bir anlamın, türün veya kullanım alanının ne kadar yaygın olduğunu göstermez.

Sözlük maddesini aç Derlemde sorgula Yaşam eğrisini aç