“Oyun alanı” öbeğinin derlem bağlamı incelenirken yalnız “alan” sözcüğünün eşleşmesi neden yeterli kabul edilmez?
Çünkü sözlükbirim öbeğin tamamıdır; bileşenlerin doğru sırada birlikte bulunması ve cümlenin oyun yeri mi yoksa kurallı rekabet çevresi mi anlattığının ayrıca belirlenmesi gerekir.
Yalnız son bileşeni aramak çalışma alanı, araştırma alanı veya fiziksel bölge gibi ilgisiz sonuçları aynı kayda bağlayabilir. Tam öbek araması iki bileşenin birlikte kurduğu sözlüksel birimi korur. Bunun ardından çocuk, park ve spor çevresi gerçek oyun yerini; eşitlik, piyasa, kural ve rekabet çevresi ise mecaz anlamı işaret edebilir. Temsil edici bağlam seçimi bu iki aşamayı birlikte yürüttüğünde hem yanlış lemma bağlantısı hem de yanlış anlam örneklemesi azalır.
Serbestlik: %92.1 · serbest
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok sözcüklü birimin bütünlüğünü ve gerçek-mecaz bağlam ayrımını derlem sorgusu açısından açıklar.
Sınırlılık: Bileşenlerin birlikte görünmesi de tek başına anlamı kesinleştirmez; cümlenin bütünündeki ilişki ve amaç incelenmelidir.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
oyuncu
“Oyuncu” için spor, sanat ve ekonomi çevrelerinin aynı canlı alan dağılımında görünmesi, aranan anlamın nasıl seçileceğini gösterir?
Alan yayılımı olası anlam çevrelerini daraltır; spor terimleri, sahne sözleri veya piyasa ve sektör ortaklıkları hangi anlamın etkinleştiğini bağlam içinde belirler.
Maddebaşı biçimi aynı kaldığı için bütün geçişler tek bir genel sayı altında toplanabilir, ancak cümleler farklı anlamlara dağılır. Takım, maç ve sporcu çevresi bir anlamı; sahne, rol ve film başka bir anlamı; piyasa, sektör ve rekabet ise gelişmeleri etkileyen kişi veya kuruluş anlamını destekler. Canlı alan dağılımı bu kümelerin ağırlığını gösterir fakat tek bir etiketi bütün kullanımlara dayatmaz. Anlamlandırma, alanla birlikte sözdizimsel rol ve eş kullanım kanıtlarının ortak değerlendirilmesini gerektirir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 10 bağlantı
Bağlam
Sektörün oyuncuları genelde fırsatlara ya da problemlere birlikte giriyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama çok alanlı derlem profilinin oyuncu maddesindeki farklı anlamları seçmeye nasıl yardımcı olduğunu kapsar.
Sınırlılık: Alan etiketi cümle düzeyindeki anlamın yerine geçmez; alanlar arası ve mecaz kullanımlarda birden çok işaret birlikte aranır.
Karbon, ekolojik, su ve dijital gibi eş kullanımlar “ayak izi” maddesinin yeni anlamını nasıl yapılandırır?
Bu niteleyiciler farklı alanlarda ölçülen etkileri ayırır; hepsinde ortak kalan çekirdek, bir etkinlik veya öznenin geride bıraktığı izlenebilir sonuçlar bütünüdür.
Fiziksel anlam zemindeki gerçek izi gösterirken yeni kullanım, iz bırakma şemasını çevresel ve sayısal etkilere taşır. Karbon ve su ortaklıkları kaynak tüketimi ile salımı, dijital ortaklığı veri ve davranış kayıtlarını öne çıkarır. Alt alanlar farklı ölçüm yöntemleri kullansa da neden olan özne, geride kalan etki ve bu etkinin izlenebilmesi ortak yapı olarak korunur. Eş kullanım ağı bu alt türleri görünür kılar; tanım ise yalnız en sık niteleyiciye indirgenmeden ortak anlam çekirdeğini verir.
Serbestlik: %75.3 · serbest
Bağlam
Tüm faaliyetlerimizin doğa üzerinde bıraktığı hasarı karbon salınımı cinsinden ölçebilmek için geliştirilmiş bir kavram karbon ayak izi.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çevresel ve dijital alt kullanımların ortak mecaz şeması altında nasıl birleştiğini açıklar.
Sınırlılık: Her “iz” sözü ölçülebilir ayak izi terimi değildir; hesaplama yöntemleri alanlara göre ayrıca tanımlanır.
“Sıçramanın” veya “sıçraması” gibi çekimli biçimlerin aynı lemaya bağlanması, cümlenin bedensel hareket mi yoksa hızlı gelişme mi anlattığını belirlemeye yeter mi?
Hayır. Lematizasyon çekimli yüzey biçimlerini sözlük maddesinde birleştirir; gerçek anlam seçimi için yakın sözcükler, özne, yüklem ve alan bilgisi ayrıca değerlendirilir.
İyelik ve durum ekleri sözcüğün cümledeki görevini değiştirir, fakat çoğu zaman temel sözlükbirimi değiştirmez. Bu nedenle teknolojik sıçramanın ve sporcunun sıçraması biçimleri aynı lemaya bağlanabilir. Buna karşılık iki kullanımın anlamı aynı değildir: biri kısa süredeki belirgin gelişmeyi, öteki fiziksel hareketi anlatır. Bağlama duyarlı çözümleme, lemayı bulma işlemiyle anlam ayrımını birbirine karıştırmadan çevredeki göstergelerden yararlanmalıdır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama çekimli biçimlerin tek lemada toplanması ile çok anlamlı kullanımın bağlamdan ayrılması arasındaki ilişkiyi kapsar.
Sınırlılık: Yüzey biçimi ve ek dizisi tek başına anlam etiketi vermez; kısa veya bozuk cümlelerde güven düzeyi düşebilir.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
atölye
“Atölye” maddesinin sözcük yaşam eğrisindeki değişim, uygulamalı çalışma oturumu anlamının ne zaman doğduğunu kesin olarak gösterir mi?
Hayır. Eğri yalnız T-BDLD’ye giren dönemli metinlerdeki görünürlüğü gösterir; anlamın Türkçedeki ilk ortaya çıkış tarihini doğrudan belirlemez.
Yaşam eğrisi, her dönemde derleme alınan kaynaklarda sözcüğün kaç kez ve ne kadar yaygın göründüğünü karşılaştırır. Eğitim, kültür ve etkinlik metinlerinin artması uygulamalı oturum kullanımını daha görünür kılabilir; bu yükseliş anlamın o tarihte yaratıldığı sonucunu vermez. İlk kullanım tarihi için tarihli ve dengeli eski kaynakların ayrıca incelenmesi gerekir. Eğrinin asıl değeri, güncel görünürlük değişimini ve kaynak grupları arasındaki yayılımı izlemektir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Bağlam
Çocuklar gün içinde kitap okuyup atölye çalışması yaparken anne ve babaları onları bekleyecek.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yaşam eğrisinin derlem içi görünürlük ile tarihsel ilk kullanım arasındaki farkını atölye maddesi üzerinden açıklar.
Sınırlılık: Dönemlerin kaynak hacmi ve tür dengesi aynı olmayabilir; eğri sözlük tarihi için tek başına tarihlendirme kanıtı değildir.
Maddebaşı
Sözcük ağı
hücre
“Hücre” maddesinin hibrit sözcük ağında biyoloji, kapatılma ve elektronik tablo çevrelerinin ayrışması nasıl yorumlanmalıdır?
Ayrı komşuluk kümeleri aynı maddebaşının farklı anlamlarda farklı sözcüklerle ilişki kurduğunu gösterir; ancak ağ kümeleri tek başına yeni anlam veya anlam sınırı ilan etmez.
Sözlük bağlantıları maddenin tanımları, göndermeleri ve birleşikleri üzerinden kurumsal ilişkileri; derlem bağlantıları ise gerçek kullanımdaki komşulukları gösterir. Canlı organizma çevresinde doku ve biyoloji, kapatılma çevresinde oda ve hükümlü, elektronik tablo çevresinde satır, sütun ve formül gibi farklı kümeler oluşabilir. Bu ayrışma çok anlamlılığı görünür kılar ve bağlam sınıflandırmasına ipucu verir. Yine de bir ağ komşusu, bulunduğu her cümlede aynı anlamın seçildiği sonucunu doğurmaz; son karar bütün cümle ve sözlük tanımlarıyla verilir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 10 bağlantı
Bağlam
Hastaya nakledilen hücreler farklı genetik yapıya sahipse vücut bu hücreleri yabancı olarak görüp saldırabiliyor.
Şirket, projede yerli fotovoltaik güneş hücreleriyle ürettiği yerli fotovoltaik güneş panellerini kullanmayı planlıyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama hibrit ağın sözlük ilişkileriyle derlem komşuluklarını birleştirerek anlam çevrelerini göstermesini kapsar.
Sınırlılık: Ağ yapısı derlem büyüdükçe değişir ve komşuluk yakınlığı eş anlamlılık ya da kesin anlam üyeliği anlamına gelmez.
“Reçete” için ekonomik, çözüm ve başarı çevresindeki eş kullanımlar mecaz anlamın yerleşikliğini nasıl destekler?
Bu ortaklıklar sözcüğün yalnız hekimlik belgesi olarak değil, bir sorunu gidermek için birlikte uygulanacak önlem ve yöntemler bütünü olarak da düzenli kullanıldığını gösterir.
Tek bir etkileyici cümle kalıcı anlam kararı için yeterli değildir. Farklı metinlerde ekonomik reçete, çözüm reçetesi veya başarı reçetesi gibi kuruluşların yinelenmesi, tedavi şemasının soyut sorunlara aktarıldığını gösteren dağıtımlı kanıt sağlar. Eş kullanım ölçüleri bu ortaklığın rastlantısal olup olmadığını değerlendirmeye yardım eder; tanımın kendisini ise otomatik olarak üretmez. Sözlük kararı, ortaklık puanlarının yanı sıra bağlamın gerçekten bir önlem programını anlatmasına ve tıbbi anlamdan ayrılmasına dayanır.
Serbestlik: %89.0 · serbest
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt eş kullanım verisinin çözüm programı anlamını desteklemesini ve editoryal karardaki yerini açıklar.
Sınırlılık: Yüksek ortaklık puanı tek başına yeni anlam kanıtı değildir; mecazın geçici veya alaycı kullanıldığı cümleler ayrıca elenir.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
kod
“Kod” maddesinin canlı alan yayılımında bilişim dışındaki kullanımların da görünmesi hangi sözlüksel özelliğe işaret eder?
Bu yayılım, aynı biçimin program komutlarının yanında kültürel kuralları, mesleki ilkeleri ve başka işaret dizgelerini de adlandırabilen çok anlamlı bir birim olduğunu gösterir.
Alan dağılımı tek başına anlamları sınıflandırmaz; bir biçimin hangi kullanım çevrelerinde yoğunlaştığını gösterir. Programlama bağlamında çalıştırılabilir komut dizisi, kültür ve toplum bağlamında ortaklaşa öğrenilen değer ve davranış örüntüsü, başka alanlarda ise sınıflama veya tanı işareti öne çıkabilir. Bu nedenle baskın alan, öteki anlamları geçersiz kılan bir etiket değildir. Doğru anlam seçimi, alan göstergesiyle birlikte cümledeki niteleyiciler, eş kullanımlar ve yüklem ilişkileri değerlendirilerek yapılır.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 11 bağlantı
Bağlam
Birçok şirket yeni iş kurmak istiyor ama bunu engelleyecek kültürel kodlar var.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı alan yayılımının çok anlamlı bir maddeyi yorumlamadaki katkısını ve sınırını kapsar.
Sınırlılık: Alan oranları derlem bileşimi değiştikçe güncellenebilir; bunlar kalıcı anlam sırası veya kesin uzmanlık sınırı değildir.
“Şemsiye” maddesinde yağmurdan koruyan eşya ile farklı kavramları kapsayan üst yapı anlamlarının aynı maddebaşında bulunması nasıl açıklanır?
Somut nesnenin farklı parçaları tek örtü altında toplama özelliği, mecaz yoluyla çeşitli kavram veya kurumları ortak bir üst düzende birleştirme ilişkisine aktarılmıştır.
İki kullanımın göndergeleri farklı olsa da aralarında düzenli bir kavramsal köprü vardır. Fiziksel nesne, altında bulunanları aynı örtünün kapsamına alır; soyut kullanımda ise bir terim, kurum veya program farklı alt türleri ortak ad ve düzen içinde birleştirir. Bu ortak kapsama şeması anlamların aynı tarihsel ve kavramsal madde altında tutulmasını sağlar. Yeni kullanım yalnız süslü bir benzetme değildir; farklı kaynaklarda benzer kuruluşlarla yinelendiği ve bağımsız biçimde açıklanabildiği için ayrı anlam olarak gösterilir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt fiziksel koruma nesnesinden kapsayıcı üst yapıya uzanan mecazlaşmayı ve çok anlamlılık kararını açıklar.
Sınırlılık: Her tek seferlik benzetme yerleşmiş anlam sayılmaz; karar düzenli kullanım, bağlam çeşitliliği ve anlam sürekliliğine dayanır.
Otomatik konuşma tanıma neden bileşenleri ayrı ayrı açıklanabilecek serbest bir tamlama değil, bütünü korunan yeni bir maddebaşıdır?
Öbek, insan sesini akustik ve dilsel modellerle çözerek metin veya komuta dönüştüren belirli bilgisayar işlemini kararlı biçimde adlandırır; bileşenlerden biri çıkarıldığında bu teknik kapsam bozulur.
“Tanıma” tek başına birçok algılama işlemini, “konuşma” farklı insani etkinlikleri, “otomatik” ise çok sayıda makine sürecini belirtebilir. Üç bileşen belirli sırada birleştiğinde ses sinyalinin dil birimlerine ayrılması, olası sözcük dizilerinin değerlendirilmesi ve kullanılabilir çıktı üretilmesiyle sınırlı bir teknik kavram doğar. Farklı kaynaklarda aynı işlem çekirdeğini koruması, bağımsız açıklayıcı tanım kurulabilmesi ve temiz tanıkların öbek sınırını desteklemesi yeni madde kararını gerekçelendirir.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yeni eklenen bilişim ve dil bilimi teriminin bileşen sınırını ve sözlükbirimleşme gerekçesini açıklar.
Sınırlılık: Kullanılan model ve çıktı biçimi sistemlere göre değişebilir; tanım belirli bir yazılım ürününü veya başarı oranını kapsamaz.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
GTS'ye yeni eklenen
ozon deliği
Ozon deliği maddesinin çevre bilimi dışındaki haber ve eğitim metinlerinde de görünmesi alan etiketini zayıflatır mı?
Hayır; çevre bilimi etiketi kavramın uzmanlık merkezini belirtir, bilimsel bulgunun kamuya aktarılması sırasında haber ve eğitim türlerinde kullanılmasını doğal olarak dışlamaz.
Alan ve tür aynı sınıflandırma değildir. Kavramın atmosfer kimyası ve çevresel etkilerle ilgili olması uzmanlık alanını belirler; bir gazete yazısı, ders kitabı veya bilgilendirici metin ise bu kavramı farklı anlatım amacıyla kullanabilir. Canlı dağılım kartı hem konu alanını hem kaynak türünü sayısal olarak görünür kılar. Birden çok türde tanıklanma terimin sınırının belirsizleştiğini değil, uzmanlık bilgisinin genel dolaşıma girdiğini gösterebilir.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Öyle ki, bugün bu zayıflama ozon deliği olarak adlandırılıyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama uzmanlık alanı ile kaynak türü arasındaki ayrımı çevre bilimi terimi üzerinden ele alır.
Sınırlılık: Alan etiketleri belge sınıflandırmasına bağlıdır; tek bir yüksek oran kavramın bütün kullanım bağlamlarını açıklamaz.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
GTS'ye yeni eklenen
orta yaş
Orta yaş öbeğinin sözcük yaşam eğrisindeki yükseliş, bu yaşam döneminin toplumda yeni ortaya çıktığını gösterir mi?
Hayır; eğri kavramın varlık tarihini değil, tarihi belirlenebilen T-BDLD kaynaklarında öbeğin dönemlere göre ne kadar görünür olduğunu gösterir.
Yaşam eğrisi her dönem için tanıklı cümleleri ve kaynak çeşitliliğini derlem büyüklüğüyle birlikte değerlendirir. Son yıllarda daha çok kullanım görülmesi sağlık, çalışma yaşamı veya gündelik deneyim metinlerinin derleme daha yoğun eklenmesinden kaynaklanabilir; dildeki gerçek yaygınlaşma da bu harekete katkıda bulunabilir. Algoritma bu iki nedeni bütünüyle ayıramadığı için sonuç “ilk kez oluşma” diye okunmaz. İlk, son ve tepe dönemler yalnız mevcut kaynak evrenindeki görünürlüğün özetidir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Genellikle orta yaş üzerindekiler için yüklenme vücudu yıpratıp bazen zarar bile getirebilir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok sözcüklü bir birimin dönemsel görünürlüğünü ve yaşam eğrisinin derlem içi yorumunu açıklar.
Sınırlılık: Kaynak tarihleri ve dönem dengesi eksik olabilir; grafik tarihsel sözlükteki ilk tanığın veya toplumsal değişimin kesin kanıtı değildir.
Otomatik düşünce için ruh bilimi alanının baskın görünmesi, öbeğin eğitim veya gündelik yaşam metinlerindeki tanıklarını neden dışlamaz?
Alan baskınlığı kavramın en yoğun işlendiği kaynak kümesini gösterir; aynı zihinsel sürecin eğitim, öz yardım veya gündelik deneyim anlatılarında kullanılmasını engellemez.
Alan dağılımı sözlükteki etiketi mekanik biçimde tekrarlamak yerine canlı geçişleri kaynakların konu sınıflarına göre sayar. Kavram bilişsel yaklaşımlarda teknik bir açıklama aracı olduğu için ruh bilimi belgelerinde yoğunlaşabilir. Bununla birlikte öğrencinin kaygısı, kişinin kendini değerlendirmesi veya davranış eğitimi anlatılırken de aynı ortak anlam çekirdeği korunabilir. Grafik bu yayılımı gösterir; her tanığın uzmanlık düzeyini veya tanımın değiştiğini tek başına kararlaştırmaz.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
En yüzeyde yer alan otomatik düşünceler ve çekirdeği oluşturan temel inançlar arasında ise ara inançlar yer alır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama uzmanlık etiketi, baskın alan ve alanlar arası gerçek kullanım arasındaki ilişkiyi kapsar.
Sınırlılık: Kaynak sınıflandırması ve derlem dengesi oranları etkiler; alan grafiği klinik değerlendirme veya anlam ayrımı yapmaz.
Organik dayanışma maddesindeki “Fransızca + Türkçe” köken bilgisi, toplum bilimi kavramının bütünüyle Fransızcadan değişmeden alındığını mı gösterir?
Hayır; kayıt öbeği kuran sözlerin Türkçeye geliş veya oluşum kaynaklarını belirtir, kavramın Türkçedeki tanımının ve kullanım tarihinin bütün ayrıntılarını tek başına açıklamaz.
Köken alanı önce söz varlığı birimlerinin biçimsel geçmişine ilişkindir: ilk bileşen Türkçeye yabancı bir kaynaktan girmiş, ikinci bileşen Türkçe türetim düzeni içinde kurulmuştur. İki sözün belirli bir toplum bilimi kavramında birleşmesi ise çeviri, terimleşme ve alan içi kullanım süreçleriyle ilgilidir. Bu nedenle dil etiketi kavramın kurucusunu, ilk yayın tarihini veya bütün dillerde aynı anlamla kullanıldığını kanıtlamaz. Tanım ve canlı derlem kanıtı bugünkü Türkçe kullanım sınırını ayrıca gösterir.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Organik dayanışma ise, işbölümünden ileri gelen dayanışmadır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok bileşenli bir maddede köken etiketiyle terimleşme ve güncel anlam arasındaki ayrımı açıklar.
Sınırlılık: Kısa köken kaydı ayrıntılı etimoloji değildir; ara diller, ilk tanık ve tarihsel anlam değişmeleri ayrıca araştırılmalıdır.
Maddebaşı
Tanımlanabilirlik
GTS'ye yeni eklenen
odak grubu
Odak grubu neden herhangi bir konu hakkında konuşan rastlantısal bir topluluk değil, bağımsız tanımlanabilir bir araştırma birimidir?
Çünkü katılımcı sayısının sınırlılığı, görüşmenin bir yürütücü tarafından yönetilmesi ve etkileşimden nitel veri elde edilmesi farklı bağlamlarda korunan ortak yapıyı oluşturur.
Serbest bir tamlama yalnız bir grubun o anda neye yöneldiğini söyleyebilirdi. Buradaki kullanım ise araştırma tasarımı içinde belirli kişilerin seçilmesini, bir yönlendiricinin sorularıyla tartışmanın yürütülmesini ve katılımcıların birbirlerinin görüşlerini geliştirmesinden veri üretilmesini birlikte adlandırır. Ürün değerlendirmesi, hizmet deneyimi veya toplumsal tutum gibi konu değişse de yöntemsel çekirdek korunur. Bağımsız tanım, güçlü öbek sınırı ve ayrı belgelerdeki tutarlı tanıklar maddeleşme kararını destekler.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Odak grubu oluşturan tüm katılımcıların deneyimleri ile oluşturdukları görüşleri birleştirilerek, 12 madde içeren bir taslak form oluşturulmuştur.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama yeni eklenen araştırma teriminin öbek sınırını, ortak anlam çekirdeğini ve tanımlanabilirlik kanıtını kapsar.
Sınırlılık: Her toplu görüşme aynı yöntemi karşılamaz; katılımcı seçimi ve yürütme biçimi araştırma tasarımına göre değişebilir.
Maddebaşı
Eş kullanım
anlam
Anlam maddesi belirli sözcüklerle güçlü eş kullanım kurarken neden yalnız bu kalıplar üzerinden tanımlanamaz?
Eş kullanım puanları belirli komşulukların beklenenden sık olduğunu gösterir; sözcüğün farklı cümle yapıları ve kavramsal çevrelerdeki bütün kullanım alanını sınırlamaz.
NPMI ve logDice, iki birimin kendi sıklıklarını da hesaba katarak aralarındaki seçici yakınlığı; t-score ise çok sayıdaki birlikte görünmenin istatistiksel gücünü öne çıkarır. Buna karşılık serbestlik derecesi bütün ortakların ne kadar geniş ve dengeli dağıldığını ölçer. Birkaç güçlü öbek bulunması, maddebaşının yalnız bu öbeklerde yaşadığı anlamına gelmez. Sözlük tanımı kavramın bağlamlar arası ortak çekirdeğini verir, eş kullanım kartı ise bu çekirdeğin canlı metinlerde hangi komşularla sıkça gerçekleştiğini gösterir.
Serbestlik: %67.7 · yarı serbest
Bağlam
Noktalama işaretleri sözlü olarak vurgu ve tonlama ile kazandırılan anlamların yazıya aktarımını sağlayan araçlardır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt eş kullanım ölçülerini, serbestlik derecesini ve sözlük tanımıyla aralarındaki iş bölümünü açıklar.
Sınırlılık: Yakınlık puanları nedensellik veya eş anlamlılık kanıtı değildir; kaynak dengesi ve pencere genişliği sonucu etkileyebilir.
Maddebaşı
Çekimli biçimler
çocuk
Çocuk maddesinin canlı yüzey biçimleri arasında çocuğun ve çocukları gibi değişmiş gövdelerin bulunması neden ayrı maddebaşları gerektirmez?
Bu biçimler çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye uyarlanmış kullanımlardır; bağlama duyarlı çözümleme ses değişimini geri alarak hepsini aynı sözlükbirime bağlar.
Türkçede ünlüyle başlayan ek geldiğinde son sesteki k yumuşayarak ğ biçimine dönebilir; ayrıca çoğul, iyelik ve durum ekleri gövdeye art arda bağlanabilir. “Çocuğun” bir sahiplik veya tamlama ilişkisi, “çocukları” ise bağlama göre çoğul, iyelik ya da belirtme işlevi taşır. Bunlar yeni kavramlar oluşturmaz, aynı adın cümlede üstlendiği görevleri gösterir. Lematizasyon yüzeyi körlemesine kesmek yerine ek dizisini ve cümle çevresini değerlendirerek sözlükteki temel biçime ulaşır.
Bağlam
Ayrıca anneler etkileşimli okuma sayesinde çocuklarının sosyal alanda aktifleştiklerini, girişimciliklerinin arttığını ifade etmişlerdir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama ünsüz yumuşaması, çoğul, iyelik ve durum eklerinin lemma birliğini nasıl koruduğunu kapsar.
Sınırlılık: Eş yazımlı ek dizileri bağlama göre farklı çözümlenebilir; yüzey listesi tek başına kesin dil bilgisel çözümleme değildir.
Sözlük maddesi için gösterilen canlı bağlam, tanımın doğruluğunu tek başına kanıtlamak yerine hangi görevi üstlenir?
Bağlam, sözcüğün gerçek bir cümlede hangi öğelerle ve hangi anlam çevresinde kullanıldığını gösterir; sözlük tanımının yerini alan tekil bir kanıt oluşturmaz.
Bir tanım farklı kaynaklarda yinelenen kullanımların ortak anlam çekirdeğini soyutlar, bağlam ise bu çekirdeğin belirli bir cümledeki gerçekleşmesini görünür kılar. Seçilen örnek kullanıcının sözdizimsel çevreyi, çekimli biçimi ve anlam ipuçlarını incelemesine yardım eder. Bununla birlikte tek cümle bütün kullanımları kapsamaz ve rastlantısal bir ayrıntıyı kavramın zorunlu özelliği gibi gösterebilir. Bu nedenle GTS bağlamı tanımın yanında sunar ve derlem büyüdükçe daha temsil edici bir tanıkla güncelleyebilir.
Bağlam
Hâlbuki kelime öğretimi sözü edilen programda yer almış ve kelime öğretiminin sözlüklere dayandırılması istenmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki tanım ile canlı temsil edici bağlamın farklı işlevlerini karşılaştırır.
Sınırlılık: Gösterilen az sayıdaki cümle, sözcüğün bütün anlamlarını, türlerini ve tarihsel kullanımlarını tüketmez.
Hibrit sözcük ağında dil maddesinin organ, iletişim sistemi ve anlatım aracı çevrelerine bağlanması neyi gösterir?
Bu dağılım, aynı yazılış altında bulunan farklı fakat tarihsel veya kavramsal olarak ilişkili anlamların sözlük bağlantılarıyla gerçek kullanım komşuluklarını birlikte etkilediğini gösterir.
Sözlük katmanı beden organı, insanlar arası işaret sistemi, üslup ve teknik anlatım düzeni gibi tanımlanmış anlamlardan ilişki üretir. Derlem katmanı ise sözcüğün cümlelerde gerçekten yakınında bulunan birimleri ekler. Sonuçtaki kümeler, tek bir anlamın kesin haritası değildir; çok anlamlı maddebaşının farklı kullanım çevrelerinin üst üste binen görünümüdür. Bu yüzden güçlü bir komşu, doğrudan eş anlamlı sayılmaz; hangi katmandan ve hangi bağlam kümesinden geldiğiyle birlikte değerlendirilir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 11 bağlantı
Bağlam
Bu süreçte çeşitli dil bilgisi türleri de ortaya çıkmıştır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama hibrit ağın sözlük ve derlem katmanlarını, çok anlamlı bir madde üzerinde birlikte yorumlar.
Sınırlılık: Ağ şu anda bütün anlamları ayrı düğümlere kusursuz biçimde ayırmaz; konu yakınlığı anlam ilişkisiyle karıştırılmamalıdır.
Okumak fiilinin değerlik kartında belirtme durumlu nesne ile nesnesiz kullanımın birlikte görünmesi nasıl yorumlanır?
Fiil bir metni veya işareti doğrudan nesne olarak bağlayabildiği gibi, nesne söylenmeden öğrenim görme ya da okuma etkinliğini sürdürme anlamlarında da kullanılabilir.
Değerlik çözümlemesi tek bir sözlük tanımını bütün kullanımlara dayatmaz; fiilin farklı cümlelerde hangi tamlayıcı yuvaları kararlı biçimde açtığını ölçer. “Kitabı okumak” yapısında belirtme durumlu öge çözümlenen içeriği gösterir. “Üniversitede okumak” veya yalnız “okuyor” denildiğinde ise doğrudan nesne bulunmayabilir ve yer, eğitim ya da etkinlik yorumu öne çıkar. Karttaki iki örüntü bir çelişki değil, çok anlamlı fiilin canlı söz dizimsel seçeneklerinin birlikte görünmesidir.
Değerlik: 141 çözümlenen kullanım, yüksek
Bağlam
Tarihi yerleri gezmek, ilginç keşiflere çıkmak ve kitap okumayı severim.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt belirtme durumlu nesne, nesnesiz kullanım ve çok anlamlılığın değerlik profiline etkisini açıklar.
Sınırlılık: Otomatik çözümleme anlamları kusursuz ayırmayabilir; düşük destekli yuvalar zorunlu tamlayıcı olarak okunmamalıdır.