Anlam / Tanım
Tanım
GTS'ye yeni eklenen
ortaç öbeği
Ortaç öbeği tanımında sıfat-fiilin “yüklem çekirdeği” olarak adlandırılması neden önemlidir?
Çünkü sıfat-fiil yalnız bir adı doğrudan belirten ekli sözcük değildir; özne, nesne ve tümleçlerini çevresinde toplayarak öbeğin eylemsel ilişkilerini yönetir.
İncelenen GTS tanımı
Sıfat-fiili yüklem çekirdeği olarak alan; bu çekirdeğe bağlı özne, nesne, tümleç ve belirteçlerle birlikte bir adın önünde sıfat göreviyle ya da cümlede ad göreviyle kullanılan söz dizimsel birlik.
“Okuduğum kitap” yapısında sıfat-fiil, okuma eylemini adın özelliğine dönüştürürken eylemi gerçekleştiren kişiyi ekinde, etkilenen varlığı ise nitelediği adda ilişkilendirir. Daha geniş yapılarda belirteç ve tümleçler de aynı çekirdeğe bağlanabilir. Yüklem benzetmesi bu iç örgüyü görünür kılar; öbeğin bir sözcük dizisinden ibaret olmadığını, yan öğeleri yöneten eylemsel bir merkez taşıdığını açıklar. Tanım ayrıca bütün yapının sıfat veya ad görevinde kullanılabileceğini sınırlar.
İncelenen kanıt geçişi
46
Milyon başına
0.0326
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Ortaç öbeklerindeki ortaç, öbeğin sonunda bulunur ve adeta bir yüklem gibi işlem görür.
Ortaya çıkan yapı, aynı zamanda ortaç öbeğidir.
İlgili sözlük aramaları
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama dil bilimi tanımındaki çekirdek, yan öğeler ve cümle içi görev ilişkilerini örnek üzerinden ele alır.
Sınırlılık: Farklı dil bilgisi yaklaşımları yapıyı başka terimlerle çözümleyebilir; tanım tek bir ayrıntılı kuramın bütün etiketlerini vermez.