Maddebaşı
Derlem yaygınlığı
derlem
Derlem maddesinin canlı yaygınlık değeri, yeni metinler sisteme girdikçe neden sabit kalmaz?
Çünkü hem aynı lemaya bağlanan yeni kullanımların sayısı hem de milyon başına oranı hesaplamakta kullanılan toplam derlem büyüklüğü veri akışıyla birlikte değişir.
Canlı yaygınlık yalnız çıplak maddebaşını saymaz; çekimli yüzey biçimlerinden güvenle aynı lemaya indirgenen geçişleri de bir araya getirir. Crawler, makale, tez veya kitap akışından yeni cümleler eklendiğinde paydaki geçiş sayısı artabilir. Aynı anda paydadaki toplam sözcük sayısı da büyüdüğü için milyon başına oran ham sayı ile aynı yönde hareket etmek zorunda değildir. Bu nedenle kart, değişmez bir sözlük özelliği değil, sorgu anındaki T-BDLD kesitinin yeniden hesaplanan kullanım ölçüsüdür.
Bağlam
Bununla birlikte, derlem verisinde pozitif kullanımlar sosyal medya verisindeki pozitif kullanımlardan daha çok iken, negatif kullanımlar bunun tam tersidir.
Bu nedenle derlem verisiyle sosyal medya verisi karşılaştırıldı.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı lemma sıklığını, çekimli biçimlerin toplanmasını ve milyon başına normalleştirmeyi kapsar.
Sınırlılık: Ölçüm derlem kapsamına bağlıdır; tek başına sözcüğün tarihsel yaygınlığını veya belirli bir anlamın sıklığını göstermez.
Nöbetçi noter neden geçici olarak nöbet tutan herhangi bir kişiyi değil, yerleşik bir hukuk hizmeti düzenini adlandırır?
Öbek, olağan çalışma dışındaki belirlenmiş zamanlarda acil noterlik işlemlerini dönüşümlü olarak yürüten yetkili noterliği veya görevliyi kurumsal rolüyle belirtir.
Nöbetçi sıfatı birçok görev adıyla serbestçe kullanılabilir, ancak bu kullanımda çalışma zamanı, yetki ve hizmet türü mevzuatla düzenlenen belirli bir uygulamada birleşir. Kullanıcı öbeği duyduğunda yalnız bir kişinin o gün çalıştığını değil, olağan saatler dışında resmî işlem yapılabilen yetkili hizmet noktasını anlar. Kurum ile görevli arasındaki yakınlık bağlamda iki göndergeye izin verse de ortak işlev değişmez. Bu kararlılık ve bağımsız tanımlanabilirlik, öbeği geçici nitelemeden ayırır.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Resmi tatil uygulamaları nedeniyle noter hizmetlerinden yararlanmak isteyen yurttaşlar, hem şubelerin durumu hem de nöbetçi noter uygulaması hakkında bilgi arıyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yeni eklenen öbeğin kurumsal rolünü, hizmet zamanını ve noterlik ile görevli arasındaki gönderge ilişkisini kapsar.
Sınırlılık: Nöbet günleri ve yürütülebilen işlemler mevzuatla değişebilir; sözlük tanımı belirli bir kurumun güncel çalışma çizelgesini vermez.
Mevsim normalleri öbeğindeki “normal” neden gündelik dildeki “alışılmış” yargısından daha özel bir anlam taşır?
Buradaki normallik kişisel beklentiye değil, aynı yer ve dönem için uzun yılların ölçümlerinden hesaplanan karşılaştırma aralıklarına dayanır.
Gündelik kullanımda normal sözü olağan veya şaşırtıcı olmayan durumu anlatabilir. Meteorolojik öbekte ise sıcaklık, yağış, rüzgâr gibi değişkenler belirli bir referans dönemi üzerinden istatistiksel olarak özetlenir. Güncel değer bu çerçeveyle karşılaştırılarak altında, çevresinde veya üstünde değerlendirilir. Öbeğin çoğul biçimi de tek bir sayı yerine farklı değişken ve dönemlere ait ölçü kümelerini karşılar. Bu teknikleşmiş ortak anlam, bileşenlerin serbest yorumundan daha kararlıdır.
İncelenen kanıt geçişi
702
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Sıcak hava dalgası boyunca 7 gün üst üste hava sıcaklığı 30 derecenin üzerine çıkarken, gece sıcaklıkları da mevsim normallerinin üzerinde seyretti.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama yeni eklenen öbeğin gündelik normallik yargısından ayrılan meteorolojik ve istatistiksel anlamını kapsar.
Sınırlılık: Referans dönemi ve hesaplama yöntemi kuruma göre ayrıntıda değişebilir; madde belirli bir günün hava tahminini vermez.
Numara taşıma öbeğinde neden sıradan bir yer değiştirme değil, bütün öbekle adlandırılan haberleşme işlemi vardır?
Çünkü taşınan fiziksel bir nesne değildir; abone işletmecisini değiştirirken telefon numarasının korunmasını ve çağrıların yeni şebekeye yönelmesini sağlayan kurumsal süreçtir.
Bileşenlerin genel anlamları tek başına işlemin ayırıcı koşullarını vermez. Kavramda abonenin hizmet aldığı işletmeci değişir, fakat kullanıcıya tanınmış numara değişmeden kalır ve şebeke yönlendirmesi buna göre yeniden düzenlenir. Bu karşıtlık, öbeği herhangi bir numaranın başka yere aktarılmasından ayırır. Telekomünikasyon bağlamlarında aynı işlem dizisini adlandırması, tanımının bağlamdan bağımsız kurulabilmesi ve bileşen ikamesinin kavramı bozması bütün öbeğin korunmasını gerektirir.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Dönemler bazında incelendiğinde, geçen yılın birinci çeyreğinde 3 milyon 30 bin 737 mobil numara taşıma işlemi tamamlandı.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yeni eklenen haberleşme teriminin öbek sınırını, kurumsal işlevini ve ayırıcı koşullarını açıklar.
Sınırlılık: Teknik yönlendirme ayrıntıları işletmeci ve mevzuata göre değişebilir; sözlük tanımı ortak kullanıcı işlemini sınırlar.
Nezaket kuralları neden yalnızca nezaket sözcüğünün çoğul bir tamamlayıcısı değil, bağımsız tanımlanabilir bir öbek sayılır?
Öbek, tek tek nazik davranışları değil; hitap, dinleme, özür, teşekkür ve kişisel mesafeyi ortak beklentilere göre düzenleyen toplumsal ölçüler bütününü adlandırır.
Serbest bir tamlamada bileşenler her bağlamda yeniden birleşebilir; burada ise kullanım, toplum içinde öğrenilen ve uyulması beklenen davranış düzenine kararlı biçimde yönelir. Çoğul biçim rastlantısal değildir, çünkü kavram tek bir buyruğu değil farklı durumlara dağılan ölçüler kümesini kapsar. Tanımın üst kavramı toplumsal ölçüler, ayırıcı işlevi ise karşıdakinin saygınlığını ve sınırlarını gözeterek iletişimi düzenlemektir. Bu yapı tek bir tanık cümlesinden bağımsız olarak kurulabildiği için sözlükbirim niteliği kazanır.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Bu kazanımların altında yer alan nezaket kurallarına uyma, söz kesmeden dinleme, söz alarak konuşma, yerinde hitap ifadeleri konuşma, karşısındakini saygıyla dinleme gibi beceriler oyunlar ile ulaşılabilecek becerilerdendir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama öbeğin çoğul yapısını, toplumsal işlevini ve yeni madde için yayımlanan tanımlanabilirlik kararını kapsar.
Sınırlılık: Kurallar toplumlara ve dönemlere göre değişebilir; sözlük maddesi bütün davranış listesini değil ortak kavramsal çerçeveyi verir.
Nefes alıştırması öbeğinin farklı amaçlarla uygulanması, tek bir maddebaşı olarak tanımlanmasına neden engel değildir?
Gevşeme, ses üretimi veya dikkat gibi amaçlar değişse de bütün kullanımlarda solunumun belirli tekrarlarla bilinçli biçimde düzenlenmesi ortak anlam çekirdeğini korur.
Sözlükbirim kararı, her tanığın aynı yan amacı taşımasını değil, farklı bağlamlara aktarılabilen bir üst kavram ve ayırıcı işlev bulunmasını gerektirir. Bu öbekte üst kavram tekrarlı çalışmadır; ayırıcı özellik ise nefesin hız, derinlik veya ritminin bilinçli olarak düzenlenmesidir. Uygulamanın akciğer kullanımına, gevşemeye, sese ya da dikkate yönelmesi alt amaçları çeşitlendirir fakat birim sınırını bozmaz. Bağımsız tanım kurulabilmesi ve öbeğin farklı kaynaklarda aynı çekirdeği taşıması maddebaşını destekler.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Yumuşak nefes alıştırması yapmak için rahat bir oturma pozisyonuna geçmenizi veya sırtüstü uzanıp gözlerinizi kapatmanızı öneriyoruz.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yeni eklenen öbeğin birim sınırı, ortak anlam çekirdeği ve tanımlanabilirlik kanıtını birlikte değerlendirir.
Sınırlılık: Her nefes sözcüklü tamlama aynı birimi karşılamaz; tekniğin özel adı veya klinik uygulaması ayrıca maddeleşme ölçütü gerektirebilir.
Bilgi maddesinde gösterilen bağlam cümleleri neden derlemdeki ilk rastlanan örneklerden seçilmez?
Çünkü temsil edici bağlam, hedef kullanımı açıkça taşımalı; cümle bütünlüğü, metin kalitesi, anlam açıklığı ve kaynak çeşitliliği bakımından kalite kapılarından geçmelidir.
İlk rastlanan cümle kısa, eksiltili, yinelenmiş veya hedef sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını göstermeyecek kadar belirsiz olabilir. Bağlam seçimi önce doğru lemma eşleşmesini ve tam cümle sınırını denetler; ardından okunabilirlik, yeterli çevre, belge çeşitliliği ve aynı örneğin tekrar edilmemesi gibi ölçütleri uygular. Amaç en çarpıcı cümleyi bulmak değil, kullanıcının sözcüğün gerçek söz dizimsel çevresini kolayca değerlendirebileceği açık ve taşınabilir bir tanık sunmaktır.
Bağlam
Saha çalışmalarını yerinde inceleyen öğrenciler, teorik eğitimlerde edindikleri bilgileri uygulamalarla pekiştirme fırsatı buldu.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama madde ve derlem sayfalarında kullanılan temsil edici bağlam seçiminin temel kalite ölçütlerini kapsar.
Sınırlılık: Gösterilen birkaç cümle bütün anlam ve tür çeşitliliğini tüketmez; derlem büyüdükçe daha uygun tanıklarla değiştirilebilir.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
zaman
Zaman maddesinin sözcük yaşam eğrisi neden sözcüğün Türkçede ilk kez ne zaman kullanıldığını göstermez?
Çünkü eğri tarihsel kökeni değil, T-BDLD’ye alınmış ve tarihi belirlenebilen kaynaklarda sözcüğün dönemlere göre görünürlüğünü gösterir.
Yaşam eğrisi, her dönemdeki tanıklı cümle ve sözcük toplamını kaynak tarihiyle ilişkilendirerek artış, durağanlık veya azalış eğilimi çıkarır. İlk görülen dönem, bütün Türkçe metinlerin başlangıcı değil, mevcut derlem kapsamındaki ilk güvenilir tarihli tanıktır. Son dönemdeki yükseliş de gerçek dil değişiminin yanı sıra yeni kaynakların eklenmesinden etkilenebilir. Bu nedenle grafik kullanım hareketini izlemek için güçlüdür, fakat etimolojik ilk tanıklama veya mutlak tarih hükmü olarak okunmaz.
Yaşam eğrisi: 2023–2026-07 · yükselen
Bağlam
Akademik stil için sonuç ve öneriler bölümünün şimdiki zaman kurgusu üzerine yazılması gerektiği belirtilmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt dönem çizgisi, ilk ve son görünüm, tepe dönem ile eğilim etiketinin derlem içindeki anlamını açıklar.
Sınırlılık: Kaynak yıllarının eksikliği ve dönemler arasındaki belge dengesizliği eğriyi etkileyebilir; tarihsel sözlük kanıtının yerini tutmaz.
Çalışmak fiilinin değerlik profilinde yönelme ekli eylem tamlayıcılarının güçlenmesi neyi gösterir?
Bu örüntü, fiilin “bir işi gerçekleştirmeye çabalamak” anlamında -maya/-meye biçimli bir eylemi kendine güçlü tamlayıcı olarak bağlayabildiğini gösterir.
Değerlik çözümlemesi yakındaki her ekli sözü aynı düzeyde saymaz; tamlayıcının fiile uzaklığını, farklı belgelerde yinelenmesini ve aynı yuvada kararlı biçimde görünmesini birlikte değerlendirir. “Anlamaya çalışmak” veya “yapmaya çalışmak” yapısında yönelme eki, adlaşmış eylemi çabanın hedefi olarak kurar. Buna karşılık iş yerinde çalışma ya da bir aygıtın işler durumda olması anlamlarında başka yapılar öne çıkabilir. Kart bu anlamları tek hükme indirgemez, canlı kullanımlardaki baskın eğilimleri ve seçimlik yuvaları ayrı gösterir.
Değerlik: 72 çözümlenen kullanım, yüksek
Bağlam
Dolayısıyla mesele ortak iyiyi artırmaya çalışmak kadar, bunun nasıl yapılacağını da sorgulamaktan geçecektir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama fiilin tamlayıcı yuvalarını, yönelme ekli yan tümceleri ve çok anlamlılığın değerlik profiline etkisini kapsar.
Sınırlılık: Otomatik profil anlamları bütünüyle ayırmayabilir; düşük destekli yuvalar zorunlu değerlik yerine çevresel öğe olarak değerlendirilmelidir.
Yol maddesinin hibrit sözcük ağında sözlük bağlantıları ile derlem komşuluklarının birlikte gösterilmesi ne kazandırır?
Sözlük katmanı tanımsal ve yapısal ilişkileri, derlem katmanı gerçek kullanımdaki güçlü komşuları verir; kesişimleri kavramsal bağın kullanımda da desteklendiği yerleri görünür kılar.
Yalnız sözlük içi bağlantılar düzenlenmiş anlam ilişkilerini gösterir fakat güncel kullanım ortaklarını kaçırabilir; yalnız derlem komşuluğu ise konu yakınlığını gerçek anlam ilişkisi sanabilir. Hibrit ağ iki kanıt türünü ayrı kaynak işaretleriyle bir araya getirir. Derece doğrudan komşu sayısını, kümelenme komşuların kendi aralarındaki örgüyü, aradalık ise merkezin farklı kümeler arasında köprü olma eğilimini özetler. Bu ölçüler keşfi kolaylaştırır, ancak hiçbir düğüm tek başına eş anlamlı sayılmaz.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 15 bağlantı
Bağlam
Bayatlayan yemeğin ishale yol açabileceği belirtilmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki sözlük, derlem ve birleşik graf görünümleriyle temel ağ ölçülerini açıklar.
Sınırlılık: Ağ, seçilen pencere ve destek eşiklerine bağlıdır; yüksek merkezilik sözlükbilimsel yakınlığın veya anlam eşitliğinin kesin kanıtı değildir.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
sağlık
Sağlık maddesinin alan yayılımında kendi adını taşıyan alanın baskın çıkması, öteki alanlardaki kullanımları neden geçersiz kılmaz?
Baskınlık, sözcüğün canlı derlemde en yoğun görüldüğü alanı gösterir; eğitim, ekonomi veya teknoloji metinlerindeki kurumsal ve toplumsal kullanımlarını ortadan kaldırmaz.
Alan yayılımı bir maddeye değişmez uzmanlık etiketi yapıştırmak için değil, kullanımların kaynak kümeleri arasındaki dağılımını göstermek için hesaplanır. İncelenen sözcük temel konusu nedeniyle sağlık metinlerinde yoğunlaşırken hizmet yönetimi, eğitim, bütçe, teknoloji ve gündelik yaşam anlatılarında da doğal olarak yer alır. Algoritma geçiş sayısını belge çeşitliliği ve alan içindeki göreli payla birlikte değerlendirir. Sonuç, anlamın sınırını belirleyen sözlük tanımından ayrı bir canlı kullanım profilidir.
Bağlam
Bu durumun salgınla mücadeleyi daha da zorlaştırdığı ve sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama alan etiketlerinin canlı geçiş, belge yayılımı ve göreli yoğunluk üzerinden nasıl yorumlandığını kapsar.
Sınırlılık: Kaynak dengesi değiştikçe oranlar değişebilir; baskın alan tek başına sözcüğün yalnız o uzmanlık alanına ait olduğunu kanıtlamaz.
Maddebaşı
Eş kullanım
kitap
Kitap için güçlü eş kullanımlar bulunurken serbestlik derecesinin yüksek olması nasıl açıklanır?
Sözcük bazı ortaklarla beklenenden güçlü bağ kurabilir, fakat toplam kullanımlarının büyük bölümü yalnız birkaç kalıba sıkışmadan çok sayıda farklı sözcüğe dağılabilir.
Eş kullanım ölçüleri ile serbestlik aynı soruyu yanıtlamaz. NPMI, logDice ve t-score belirli iki birimin birlikte görülmesinin rastlantısal beklentiyi ne ölçüde aştığını farklı ağırlıklarla sınar. Serbestlik derecesi ise bütün ortakların dağılımına bakar; birkaç güçlü bağın yanında geniş ve dengeli bir ortak küme varsa sözcük yine serbest davranabilir. Bu yüzden bir ortaklığın güçlü olması, maddebaşının yalnız o öbek içinde yaşadığı veya ortaya çıkan her ikilinin sözlükbirimleştiği anlamına gelmez.
Serbestlik: %87.9 · serbest
Bağlam
Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt eş kullanım puanları, dağılım entropisi, kalıplaşma ve serbestlik derecesinin birlikte yorumlanmasını ele alır.
Sınırlılık: Yakınlık ölçüleri anlamsal eşdeğerlik kararı vermez; sözdizimsel zorunluluk, konu ortaklığı ve kaynak bileşimi sonuçları etkileyebilir.
Maddebaşı
Derlem yaygınlığı
kitap
Kitap maddesindeki canlı geçiş sayısı neden yalnızca metinlerde aynen yazılmış “kitap” biçiminin sayısı değildir?
Çünkü madde yaygınlığı, bağlama duyarlı olarak aynı lemaya bağlanan kitap, kitabı, kitabın, kitaplar ve benzeri çekimli yüzey biçimlerinin toplamıyla hesaplanır.
Türkçe, adları çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye yerleştirir; bu nedenle yalnız çıplak yazımı saymak gerçek kullanımı büyük ölçüde eksik gösterir. T-BDLD önce yüzey biçimini cümle içindeki görevine göre çözümler, sonra güvenli biçimleri ortak lemada toplar. Karttaki milyon başına oran da bu toplamı o anda erişilebilen derlem büyüklüğüne göre ölçekler. Böylece farklı tarihlerdeki derlem kesitleri karşılaştırılabilir; yine de eş yazımlı veya çözümlemesi belirsiz biçimler bulunduğunda sayı dil bilgisel kesinlik değil, denetlenen derlem ölçümü olarak okunur.
Bağlam
Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama maddebaşı sıklığı, yüzey biçimlerin lemada toplanması ve milyon başına normalleştirme işlemlerini kapsar.
Sınırlılık: Canlı toplam derlem büyüdükçe değişir; sayı tek başına bir anlamın, türün veya kullanım alanının ne kadar yaygın olduğunu göstermez.
Güvenmek” maddesinin çekimli biçim listesi neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?
Liste, farklı zaman, kişi ve fiilimsi biçimlerinin aynı lemaya bağlandığını gösterir; her yüzey biçiminin ayrı sözlükbirim olduğunu göstermez.
Bağlama duyarlı lematizasyon, cümledeki “güvenen”, “güvendiği”, “güvenerek” veya kişi eki almış biçimleri sözlükteki mastar lemaya bağlar. Böylece yaygınlık hesabı yalnız çıplak “güvenmek” yazımına sıkışmaz ve fiilin gerçek kullanım çeşitliliği görünür. Yüzey biçimlerin sayısı üretken çekim sisteminin sonucudur; bunların her birini yeni madde saymak sözlükte gereksiz çoğalma yaratır. Ayrı anlam veya kalıplaşma kanıtı varsa değerlendirme ayrıca yapılır.
Bağlam
Uzmanlar, sesin veya görüntünün kendisine güvenmek yerine gelen talebin niteliğine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı lemma-yüzey eşlemesini, fiil çekimini ve maddebaşı sıklığının nasıl toplandığını kapsar.
Sınırlılık: Bağlamı belirsiz eş yazımlı yüzeyler otomatik çözümlemede hata payı taşıyabilir; yönetim düzeltmeleri sonraki işlemlere öğrenme olarak aktarılır.
Kalem” maddesindeki köken bilgisi bugünkü anlamların tümünün kaynak dilde aynen bulunduğunu mu gösterir?
Hayır. Köken etiketi sözcüğün tarihsel kaynak biçimini gösterir; Türkçede gelişen yeni anlamlar ve mecazlar ayrıca Türkçe kullanım tarihi içinde değerlendirilir.
Bir maddebaşının Arapça kökenli olması, sözlükte sıralanan her anlamın Arapçadan değişmeden aktarıldığı sonucunu doğurmaz. Ödünçlenen biçim Türkçede yazı aracı anlamından büro, hesap öğesi, yazar, aşı çubuğu veya kozmetik araç gibi yeni adlandırmalara genişleyebilir. Köken alanı biçimin tarihsel kaynağını, anlam sıraları ise Türkçedeki kullanım düzenini açıklar. Bu iki bilgi birlikte okunmalı, fakat birbirinin yerine geçirilmemelidir.
Bağlam
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt GTS köken alanı ile Türkçede belgelenen anlam genişlemeleri arasındaki sözlükbilimsel ayrımı kapsar.
Sınırlılık: Ayrıntılı etimolojik aktarım zinciri tarihsel metin ve uzman kaynak incelemesi gerektirir; kısa köken etiketi tek başına bu zinciri vermez.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
kalem
Kalem” sözcüğünün yaşam eğrisi dil tarihini mi, T-BDLD içindeki görünürlüğünü mü gösterir?
Grafik doğrudan dil tarihini değil, eldeki kaynakların derleme giriş dönemleri boyunca sözcüğün görünürlüğünü, yayılımını ve değişim yönünü gösterir.
Yaşam eğrisi her dönemdeki tanıklı cümleleri, geçişleri ve kaynak gruplarını karşılaştırarak ilk görünüm, son görünüm, tepe dönem ve eğilim gibi göstergeler üretir. Bu, bir sözcüğün Türkçede ilk kez o tarihte doğduğu anlamına gelmez; T-BDLD’ye alınan ve tarihlenebilen metinlerde hangi yoğunlukta temsil edildiğini anlatır. Derlem büyüdükçe geçmiş dönemlere yeni belgeler eklenebileceği için eğri de yeniden hesaplanır ve daha dengeli hâle gelir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Bağlam
Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama dönemsel geçiş, cümle ve kaynak yayılımına dayalı canlı yaşam eğrisi göstergelerini kapsar.
Sınırlılık: Derleme giriş ayı ile metnin özgün yayımlanma tarihi her kayıtta aynı değildir; grafik bu ayrımı açıkça belirttiği ölçüde yorumlanmalıdır.
Maddebaşı
Eş kullanım
kalem
Kalem” için eş kullanım ve serbestlik derecesi birlikte nasıl yorumlanmalıdır?
Eş kullanım yakınındaki güçlü ortakları, serbestlik derecesi ise sözcüğün birkaç kalıba mı bağlandığını yoksa çeşitli ortaklarla mı dağıldığını gösterir.
Birlikte kullanım sayısı tek başına kalıplaşmayı kanıtlamaz; çok sık sözcükler tesadüfen de yan yana gelebilir. Bu nedenle NPMI, logDice ve t-score gibi ölçüler ortaklığın beklenenden güçlü olup olmadığını farklı açılardan sınar. Serbestlik derecesi, ortakların dağılım entropisini ve en güçlü birkaç ortağın toplam içindeki payını özetler. Yüksek serbestlik, sözcüğün çeşitli yapılar kurabildiğini; düşük serbestlik ise belirli kalıplarda yoğunlaştığını düşündürür.
Serbestlik: %67.2 · yarı serbest
Bağlam
Ama bundan hiç de hoşnut değilim, umarım en kısa sürede yeniden şeffaflık hakim olur ve bu tür yazılar kaleme almak zorunda kalmam.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yakın bağlam ortaklarını, birliktelik ölçülerini, kalıplaşma derecesini ve dağılımsal serbestliği birlikte açıklar.
Sınırlılık: Eş kullanım istatistiği sözcükler arasında zorunlu anlamsal ilişki kurmaz; sonuçların cümle içinde ayrıca okunması gerekir.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
kalem
Kalem” için baskın bir alan etiketi görülmesi sözcüğün yalnız o alana ait olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Baskın etiket, incelenen derlem kesitinde göreli yoğunluğu gösterir; geniş alan ve tür yayılımı genel dildeki çok yönlü kullanımı ayrıca ortaya koyar.
Alan ve tür çözümlemesi, ham geçiş sayısını doğrudan uzmanlık etiketi saymaz. Farklı alanlardaki dağılım, ayırt edicilik, belge çeşitliliği ve güven kapıları birlikte değerlendirilir. Çok anlamlı ve genel kullanımlı bir sözcük belirli bir dönemde şiir, eğitim veya büro metinlerinde yoğunlaşabilir; bu, öteki alanlardaki kullanımlarını geçersiz kılmaz. Bu nedenle karttaki baskın alan, sözlük anlamını sınırlayan normatif bir etiket değil, canlı derlemdeki göreli yayılımın özetidir.
Bağlam
Mevduat kaleminin şubat ayındaki girişle beraber son 12 aylık dönemde 27 milyar dolar ile finansmana en yüksek katkı veren kalem olması da çarpıcı bir sonuç.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı alan ve tür dağılımını, bağlam çeşitliliğini ve güven temelli etiketleme yaklaşımını kapsar.
Sınırlılık: Derleme yeni kaynaklar eklendikçe dağılım değişebilir; düşük belgeli alanlar için küçük farklar kesin uzmanlık göstergesi sayılmaz.
Güvenmek” fiilinin canlı değerlik çözümlemesi “-e” etiketini nasıl sınar?
Çözümleme, fiilin güvenilen kişi veya varlığı yönelme durumuyla kurma eğilimini gerçek cümlelerde ölçer ve sözlükteki “-e” bilgisini derlem kanıtıyla destekler.
Değerlik algoritması yalnız sözcüğün yakınındaki ekli biçimleri saymaz; cümle içindeki aday tamlayıcıları, durum eklerini, fiile uzaklıklarını ve farklı belgelerde tekrarlanma kararlılığını birlikte değerlendirir. “Birine güvenmek” ve “bir kuruma güvenmek” gibi yapılarda yönelme durumunun baskınlaşması, sözlük etiketinin kullanım karşılığını gösterir. Bununla birlikte sonuç olasılıksal bir derlem profilidir: eksiltili cümleler, zamir düşmesi ve dolaylı anlatım nedeniyle her örnekte açık bir -e tamlayıcısı bulunması beklenmez.
Değerlik: 103 çözümlenen kullanım, yüksek
Bağlam
Uzmanlar, sesin veya görüntünün kendisine güvenmek yerine gelen talebin niteliğine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt sözlükteki durum eki etiketini canlı yüzey-lema dizileri, tamlayıcı yuvaları, belge yayılımı ve kararlılık ölçüsüyle ilişkilendirir.
Sınırlılık: Otomatik değerlik çözümlemesi dil bilgisel yargının yerine geçmez; düşük destekli yuvalar seçimlik bağlam öğeleriyle karışabileceği için eğilim olarak okunur.
Maddebaşı
Sözcük ağı
kalem
Kalem” için gösterilen hibrit sözcük ağı hangi iki tür ilişkiyi birleştirir?
Ağ, sözlüğün açık anlam ve madde ilişkilerini derlemdeki güçlü birlikte kullanım komşuluklarıyla aynı görünümde birleştirir.
Sözlük katmanı gönderme, birleşik, türetim ailesi ve tanımsal yakınlık gibi editoryal ilişkileri temsil eder. Derlem katmanı ise sözcüğün temiz cümlelerde hangi öğelerle anlamlı bir yakınlık kurduğunu ölçer. İki katmanın kesişmesi, yalnız biçim benzerliğine dayanan ilgisiz maddelerin ayıklanmasını ve sözlükte yazılı olmayan kullanım bağlarının görünmesini sağlar. Düğüm derecesi veya PageRank tek başına anlam eşitliği değildir; ağ içindeki bağlantı yoğunluğunu özetleyen keşif ölçütüdür.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı
Bağlam
Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama madde sayfasındaki hibrit grafın sözlük ve canlı derlem bileşenlerini, düğüm ve bağlantı ölçülerini kapsar.
Sınırlılık: Graf komşuluğu eş anlamlılık hükmü vermez; yüksek birlikte kullanım sözdizimsel veya konusal yakınlıktan da doğabilir.