Questions and Answers

An information space that explains dictionary and live corpus data together

Total Questions
96
Headword
45
Anlam / tanım
51
New-Entry Questions
41
Entries Examined
61
How Is This Page Prepared?

Reading Dictionary Features Together

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, (PHP 3, PHP 4), bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Live Evidence, Reviewed Explanation

Soru ve açıklayıcı yanıt editoryal olarak yayımlanır; geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü sayfa açıldığında ClickHouse üzerinden yeniden okunur. Bağlamlar kamuya açık kalite süzgecinden geçen örneklerle sınırlıdır. Sayılar dil bilgisel kural değil, derlemde gözlenen eğilimdir.

70 soru ve yanıt

Clear Filters
Meaning / Definition Definition
kalem

Kalem” maddesinin ilk tanımı neden tek bir kalem türünü saymak yerine ortak işlevi öne çıkarır?

Çünkü genel anlam, kurşun, tükenmez veya dolma gibi alt türleri kapsayacak üst kavramı ve ortak yazma-çizme işlevini vermelidir.

İncelenen GTS tanımı
Yazma, çizme vb. işlerde kullanılan çeşitli biçimlerde araç
Sözlük tanımı bir ürün kataloğu gibi bütün alt türleri sıralamak yerine kullanıcıya sınıflandırma ölçütü sunar. “Araç” üst kavramı nesnenin türünü, yazma ve çizme işlevleri ise onu benzer araçlardan ayıran çekirdeği verir. Biçim ve malzemenin çeşitlenebileceğinin belirtilmesi, tanımın yalnız tek bir örneğe bağlanmasını önler. Alt türler, birleşikler ve canlı bağlamlar madde çevresindeki diğer bölümlerde ayrıca görülebilir.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457

Context

Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt ilk anlamın üst kavram ve ayırıcı işlev düzenini, alt türlerle ilişkisini ve tanım ekonomisini ele alır.

Limitation: Genel tanım teknik üretim ayrıntılarını vermez; özel kalem türleri ayrı madde veya birleşik olarak daha dar tanımlanabilir.

Headword (PHP 3, PHP 4)
güvenmek

Güvenmek” maddesinin (PHP 3, PHP 4) listesi neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?

Liste, farklı zaman, kişi ve fiilimsi biçimlerinin aynı lemaya bağlandığını gösterir; her surface formatnin ayrı sözlükbirim olduğunu göstermez.

Bağlama duyarlı lematizasyon, cümledeki “güvenen”, “güvendiği”, “güvenerek” veya kişi eki almış biçimleri sözlükteki mastar lemaya bağlar. Böylece yaygınlık hesabı yalnız çıplak “güvenmek” yazımına sıkışmaz ve fiilin gerçek kullanım çeşitliliği görünür. Yüzey biçimlerin sayısı üretken çekim sisteminin sonucudur; bunların her birini yeni madde saymak sözlükte gereksiz çoğalma yaratır. Ayrı anlam veya kalıplaşma kanıtı varsa değerlendirme ayrıca yapılır.
Live Occurrences
62810
Per Million
44.0967
Attested Sentences
37418
Document Distribution
8781

Context

Uzmanlar, sesin veya görüntünün kendisine güvenmek yerine gelen talebin niteliğine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama canlı lemma-yüzey eşlemesini, fiil çekimini ve maddebaşı sıklığının nasıl toplandığını kapsar.

Limitation: Bağlamı belirsiz eş yazımlı yüzeyler otomatik çözümlemede hata payı taşıyabilir; yönetim düzeltmeleri sonraki işlemlere öğrenme olarak aktarılır.

Headword Origin
kalem

Kalem” maddesindeki köken bilgisi bugünkü anlamların tümünün kaynak dilde aynen bulunduğunu mu gösterir?

Hayır. Köken etiketi sözcüğün tarihsel kaynak biçimini gösterir; Türkçede gelişen new meanings ve mecazlar ayrıca Türkçe kullanım tarihi içinde değerlendirilir.

Bir maddebaşının Arapça kökenli olması, sözlükte sıralanan her anlamın Arapçadan değişmeden aktarıldığı sonucunu doğurmaz. Ödünçlenen biçim Türkçede yazı aracı anlamından büro, hesap öğesi, yazar, aşı çubuğu veya kozmetik araç gibi yeni adlandırmalara genişleyebilir. Köken alanı biçimin tarihsel kaynağını, anlam sıraları ise Türkçedeki kullanım düzenini açıklar. Bu iki bilgi birlikte okunmalı, fakat birbirinin yerine geçirilmemelidir.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457

Context

Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt GTS köken alanı ile Türkçede belgelenen anlam genişlemeleri arasındaki sözlükbilimsel ayrımı kapsar.

Limitation: Ayrıntılı etimolojik aktarım zinciri tarihsel metin ve uzman kaynak incelemesi gerektirir; kısa köken etiketi tek başına bu zinciri vermez.

Headword Sözcük yaşam eğrisi
kalem

Kalem” sözcüğünün yaşam eğrisi dil tarihini mi, T-BDLD içindeki görünürlüğünü mü gösterir?

Grafik doğrudan dil tarihini değil, eldeki kaynakların derleme giriş dönemleri boyunca sözcüğün görünürlüğünü, yayılımını ve değişim yönünü gösterir.

Life curve her dönemdeki tanıklı cümleleri, geçişleri ve kaynak gruplarını karşılaştırarak ilk görünüm, son görünüm, tepe dönem ve eğilim gibi göstergeler üretir. Bu, bir sözcüğün Türkçede ilk kez o tarihte doğduğu anlamına gelmez; T-BDLD’ye alınan ve tarihlenebilen metinlerde hangi yoğunlukta temsil edildiğini anlatır. Derlem büyüdükçe geçmiş dönemlere yeni belgeler eklenebileceği için eğri de yeniden hesaplanır ve daha dengeli hâle gelir.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457
Life Curve: 2025–2026-07 · yükselen

Context

Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama dönemsel geçiş, cümle ve kaynak yayılımına dayalı canlı yaşam eğrisi göstergelerini kapsar.

Limitation: Derleme giriş ayı ile metnin özgün yayımlanma tarihi her kayıtta aynı değildir; grafik bu ayrımı açıkça belirttiği ölçüde yorumlanmalıdır.

Headword Alan ve tür yayılımı
kalem

Kalem” için baskın bir alan etiketi görülmesi sözcüğün yalnız o alana ait olduğu anlamına gelir mi?

Hayır. Baskın etiket, incelenen derlem kesitinde göreli yoğunluğu gösterir; geniş alan ve tür yayılımı genel dildeki çok yönlü kullanımı ayrıca ortaya koyar.

Alan ve tür çözümlemesi, ham geçiş sayısını doğrudan uzmanlık etiketi saymaz. Farklı alanlardaki dağılım, Discretion, belge çeşitliliği ve güven kapıları birlikte değerlendirilir. Çok anlamlı ve genel kullanımlı bir sözcük belirli bir dönemde şiir, eğitim veya büro metinlerinde yoğunlaşabilir; bu, öteki alanlardaki kullanımlarını geçersiz kılmaz. Bu nedenle karttaki baskın alan, sözlük anlamını sınırlayan normatif bir etiket değil, canlı derlemdeki göreli yayılımın özetidir.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457

Context

Mevduat kaleminin şubat ayındaki girişle beraber son 12 aylık dönemde 27 milyar dolar ile finansmana en yüksek katkı veren kalem olması da çarpıcı bir sonuç.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama canlı alan ve tür dağılımını, bağlam çeşitliliğini ve güven temelli etiketleme yaklaşımını kapsar.

Limitation: Derleme yeni kaynaklar eklendikçe dağılım değişebilir; düşük belgeli alanlar için küçük farklar kesin uzmanlık göstergesi sayılmaz.

Headword Sözcük ağı
kalem

Kalem” için gösterilen hibrit sözcük ağı hangi iki tür ilişkiyi birleştirir?

Ağ, sözlüğün açık anlam ve madde ilişkilerini derlemdeki güçlü birlikte kullanım komşuluklarıyla aynı görünümde birleştirir.

Sözlük katmanı gönderme, birleşik, türetim ailesi ve tanımsal yakınlık gibi editoryal ilişkileri temsil eder. Derlem katmanı ise sözcüğün temiz cümlelerde hangi öğelerle anlamlı bir yakınlık kurduğunu ölçer. İki katmanın kesişmesi, yalnız biçim benzerliğine dayanan ilgisiz maddelerin ayıklanmasını ve sözlükte yazılı olmayan kullanım bağlarının görünmesini sağlar. Düğüm derecesi veya PageRank tek başına anlam eşitliği değildir; ağ içindeki bağlantı yoğunluğunu özetleyen keşif ölçütüdür.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457
Word Network: 9 düğüm, 12 bağlantı

Context

Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama madde sayfasındaki hibrit grafın sözlük ve canlı derlem bileşenlerini, düğüm ve bağlantı ölçülerini kapsar.

Limitation: Graf komşuluğu eş anlamlılık hükmü vermez; yüksek birlikte kullanım sözdizimsel veya konusal yakınlıktan da doğabilir.

Headword Çok anlamlılık
kalem

Kalem” maddesindeki araç, büro, hesap öğesi ve yazarlık kullanımları neden aynı maddebaşında gösterilir?

GTS bu kullanımları, biçim ortaklığının yanında yazma, kayıt ve yazı işi çevresinde açıklanabilir anlam bağlantıları bulunduğu için aynı çok anlamlı yapı altında düzenler.

Çok anlamlılıkta amaç bütün anlamları tek bir belirsiz tanıma sıkıştırmak değil, aralarındaki tarihsel veya kavramsal bağ korunurken her birini ayrı tanımlamaktır. Yazı aracından yazı işlerinin görüldüğü yere, kayda geçirilen hesap öğesine ve mecaz yoluyla yazara uzanan kullanımlar ortak bir yazma-kayıt ekseni kurar. Aşı çubuğu, yontma aracı ve kozmetik araç gibi kullanımlar ise biçim ya da işlev benzerliğiyle ayrı anlam sıralarında gösterilir. Böylece kullanıcı hem ayrımı hem bağlantıyı birlikte görür.
Live Occurrences
158033
Per Million
110.9494
Attested Sentences
94419
Document Distribution
12457
Word Network: 9 düğüm, 12 bağlantı Life Curve: 2025–2026-07 · yükselen

Context

Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt GTS’de yayımlanmış anlam sıralarını, etiketleri ve canlı bağlam çeşitliliğini çok anlamlılık açısından birlikte okur.

Limitation: Aynı yazılışa sahip her sözcük zorunlu olarak çok anlamlı değildir; bağlantı kurulamadığında eş adlı maddeler ayrı Roma rakamlarıyla ele alınabilir.

Headword Yeni eklenen sözcük Newly Added to GTS
nüfussuz

Nüfussuz” üretken bir ekle kurulmasına rağmen neden bağımsız bir sözlükbirim olarak alınmıştır?

Üretkenlik otomatik dışlama nedeni değildir; sözcük, yalnız “nüfusu olmayan” kısa açılımını aşarak boşalma, göç ve yerleşim yitimi bağlamlarında kararlı bir nitelik kazanır.

-sız eki Türkçede çok sayıda sıfat kurabilir, ancak her olası türetim sözlüğe girmez. Bu örnekte canlı kullanımlar bir yerin sürekli yaşayan insanlardan yoksun kalmasını veya nüfusunun çevresine göre belirgin biçimde azalmasını ortaklaştırır. Savaş, göç, afet ve elverişsiz koşul gibi nedenler tanımın zorunlu parçası değil, anlamı açıklayan tipik bağlamlardır. Sözcüğün different sentencelerde aynı niteliği taşıması, tek seferlik bir türetimden daha güçlü sözlükbirim kanıtı sağlar.
Live Occurrences
15
Per Million
0.0105
Attested Sentences
9
Document Distribution
8
Life Curve: 2025–2026-07 · dengeli Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Dünyanın çoğu kısmı büyük ölçüde nüfussuz kaldı ve hayatta kalanlar rüzgârın önündeki toz zerreleri gibi saçıldı.
Pek verimli birçok ziraat toprakları nüfussuz kalmıştı.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Değerlendirme üretken ek, gerçek derlem kullanımı, bağlamlar arası anlam kararlılığı ve açıklayıcı tanım kurulabilirliğini birlikte ele alır.

Limitation: Bir sözcüğün yalnızca -lı veya -sız eki taşıması yeterli değildir; tanık bulunmayan ya da bütünüyle öngörülebilir geçici türetimler ayrı değerlendirilir.

Headword Identibility Newly Added to GTS
nakit akış tablosu

Nakit akış tablosu” için sözlükbilimsel tanımlanabilirlik kanıtı neyi doğrular?

Kanıt, öbeğin belirli bir finansal rapor türünü kararlı biçimde adlandırdığını ve tanımının tek bir tanık cümlesine bağımlı kalmadan kurulabildiğini doğrular.

Tanımlanabilirlik incelemesi önce gerçek kullanım, birim sınırı ve daha uzun bir öbekten kırpılma olasılığını denetler. Ardından ortak üst kavram olarak finansal raporu, ayırıcı işlev olarak para giriş ve çıkışlarını faaliyet türlerine göre sınıflandırıp dönem başı ile dönem sonunu uzlaştırmayı belirler. Bağımsız çözümlemelerin aynı çekirdekte buluşması ve öbeğin başka tanıklara taşınabilmesi, tanımın mekanik bir bileşen toplamı olmadığını gösterir.
Reviewed Evidence Occurrences
237
Per Million
0.1664
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Life Curve: – · veri yok Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Şirketler dönem karını artırmak, yüksek ve sürekli bir nakit akışı olduğu izlenimi yaratabilmek için nakit akış tablosundaki sunumu değiştirerek de yaratıcı muhasebe uygulamasına başvurabilir.
Nakit akış tablosu mevcut sistemde ayrıntıya yer vermezken, uluslararası standartlarla birlikte işletme faaliyetlerinden nakit akışları, yatırım faaliyetlerinden nakit akışları ve finansman faaliyetlerinden nakit akışları şeklinde bölümlendirilerek daha ayrıntılı bilgi kaynağı haline getirilmiş oldu.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yeni eklenen maddeye ait yayımlanmış tanımlanabilirlik puanlarını, Independent analysis uzlaşmasını ve derlem tanıklarını kapsar.

Limitation: Tanımlanabilirlik, bir finansal raporun muhasebe standardındaki bütün teknik ayrıntılarını değil, sözlükte ayırt edilmesi gereken anlam çekirdeğini sınar.

Headword Yeni eklenen sözcük Newly Added to GTS
nöbetçi eczane

Nöbetçi eczane” neden geçici bir söz dizimi değil de GTS’ye yeni eklenen bir maddebaşıdır?

Çünkü öbek, çalışma saatleri dışındaki ilaç hizmetini adlandıran yerleşik bir kurum ve hizmet kategorisi olarak farklı bağlamlarda aynı anlam çekirdeğini korur.

Bir öbeğin sık geçmesi tek başına sözlükbirim olduğunu göstermez. Burada belirleyici olan, iki bileşenin her kullanımda yeniden ve serbestçe yorumlanmaması; öbeğin gece, hafta sonu ve resmî tatil düzeninde açık tutulan belirli bir eczane türünü adlandırmasıdır. Canlı derlem tanıkları aynı kurumsal işlevi different sentencelerde taşır, yerine koyma sınaması anlamı korur ve tanım bağlamdan bağımsız kurulabilir. Bu ortaklık, öbeği rastlantısal bir tamlamadan ayırır.
Live Occurrences
180
Per Million
0.1264
Attested Sentences
106
Document Distribution
67
Word Network: 9 düğüm, 14 bağlantı Life Curve: 2026–2026-07 · yükselen Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Hastane ve aile hekimlerinin kapalı olduğu resmi tatil günlerinde vatandaşların ilaca erişimi sadece ' Nöbetçi Eczaneler ' üzerinden sağlanmaktadır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Karar, GTS’deki yeni madde kaydıyla yayımlanmış tanımlanabilirlik incelemesini ve canlı T-BDLD kullanımlarını birlikte açıklar.

Limitation: Her sıfat ve ad birleşimi bu ölçütle madde olmaz; kurumsal adlandırma, anlam kararlılığı ve bağımsız tanımlanabilirlik birlikte bulunmalıdır.