Dictionary of Lexicography Terms

Doğrudan bir hedef sözlükbirim bulunamadığında kaynak kavramın ayırt edici özelliklerini hedef dilde kısa ve doğal bir söz öbeğiyle anlatan; çeviri seçeneğinden çok anlam desteği sağlayan ifade.

Maddelerini yalnız kapalı bir yayın kurulundan değil, kimliği ve katkı geçmişi izlenebilen gönüllülerin yeni kayıt, düzeltme ve örnek önerilerinden de geliştiren; kabul kurallarını görünür tutan başvuru kaynağı.

Derlem, uzman kaynağı ya da kullanıcı sorgularında saptanarak bağımsız kayıt olma olasılığı incelenen; henüz seçim ve editoryal doğrulama aşamalarını tamamlamamış dil birimi.

Bir maddede sunulan her bilgi ögesinin hangi başlık, biçim, anlam veya alt birim hakkında olduğunu açıkça belirleyen; yorumun kapsamını ve hedefini kullanıcıya gösteren ilişkiler bütünü.

Yerel konuşma çeşitlerinin söz varlığını saha verisi, ses kaydı ve güvenilir tanıklarla derleyip söyleyiş, anlam, coğrafi yayılım ve kullanım farklılıklarıyla belgelemeye yönelen uzmanlık dalı.

Ölçünlü dil dışında belirli bir bölge veya yerel toplulukta kullanılan sözleri söyleyiş, anlam, kullanım yeri ve güvenilir tanıklarla kayda geçirerek coğrafi çeşitliliği belgeleyen çalışma.

Bir dilde çözümlenen sözcük, yapı ve anlam özelliklerini başka bir dildeki üretim birimleriyle eşleştirerek insan çevirisine ya da makine çevirisi bileşenlerine sistemli dönüşüm bilgisi sağlayan kaynak.

Bir anlamın hukuk, ekonomi, dil bilimi, tıp veya bilişim gibi uzmanlık ya da konu çevresiyle sınırlı veya o çevrede belirgin olduğunu kullanıcıya bildiren sınıflandırma bilgisi.

Aranan birimin hukuk, ekonomi, eğitim, sanat veya gündelik dil gibi konu bölümlerine dağılımını göstererek kullanımın genel dile mi, tek bir uzmanlık çevresine mi bağlı olduğunu sınamaya yarayan gösterge.

Maddebaşlarını seçilen yazı sisteminin harf sırasına göre yerleştiren düzenleme yöntemidir; boşluk, işaret, düzeltme işareti ve harf değişkeleri için açık sıralama kuralları gerektirir.

Yazarı, eseri, tarihi veya başka bibliyografik bilgisi belirtilerek bir kaynaktan aynen aktarılan ve sözlükbirimin belirli dönem, anlam ya da kullanımını belgeleyen tanıklı metin parçası.

Bir ana kullanımın kavramsal çekirdeğini korurken belirli bağlam, yapı veya uzmanlık çevresinde daralan ve hiyerarşik olarak üstteki açıklamaya bağlı sunulan daha özgül kullanım.

Daha özel bir kavramı karşılayan birimin, özelliklerini taşıdığı daha genel bir sınıfın kapsamında yer alması ilişkisidir; sınıflandırma ve ilişkili madde ağlarının kurulmasında kullanılır.

Karmaşık bir olay dizisinin daha küçük evrelerden oluştuğunu ve her evrenin üstteki bütün içinde belirli bir işlev ile zaman konumuna sahip olduğunu gösteren parça-bütünlük bağı.

Ana veri bütününden tarih, alan, tür, kaynak, konuşur özelliği veya başka açık bir ölçüte göre seçilen ve belirli araştırma sorusunda karşılaştırılabilir bağımsız bölüm gibi sorgulanan metin kümesi.

Bir fiil, sıfat veya başka yüklem görevli birimin hangi tür tamamlayıcılarla kurulabildiğini, zorunlu ve isteğe bağlı ögeleri ve kabul ettiği dilbilgisel örüntüleri gösteren bilgi.

Bir başlığın belirli anlamında kabul ettiği zorunlu ve isteğe bağlı tümleçlerin sözdizimsel türlerini, diziliş olanaklarını ve gerçekleşme koşullarını modelleyen kalıp.

Ana kaydın biçimsel veya anlamsal çevresinde bulunan; bağımsız erişim değeri taşısa da sunum ve açıklama bakımından üstteki kayda bağlı gösterilen türev, birleşik söz ya da kalıplaşmış birim.

Ana girişin altında ikincil erişim noktası olarak gösterilen; çoğunlukla türev, birleşik, kalıplaşmış söz veya biçim varyantını kendi başlığıyla sunarken açıklamasını üst kaydın düzenine bağlayan gösterim birimi.

Bir dil biriminin odak koleksiyonda karşılaştırma koleksiyonuna göre beklenenden belirgin ölçüde daha sık veya daha seyrek görülmesini istatistiksel anlamlılık ve etki büyüklüğüyle gösteren göreli belirginlik.

Bir başlık için temel sözlüksel bilgiyi taşıyan, alt veya ilişkili kayıtların bağlandığı ve kullanıcının arama yolunda önce ulaştığı tam yapılandırılmış kayıt.

İncelemeyi veya erişimi anlatılmak istenen kavramdan başlatıp onu karşılayabilecek sözcükleri, terimleri ve kalıplaşmış sözleri anlam ilişkileri içinde kullanıcıya ulaştıran sözlüksel düzenleme yolu.

Belirli bir kavram çevresini adlandıran birimleri hatırlatmak için alan etiketi, kısa açıklama, çağrışım soruları ve örneklerden oluşan; saha atölyelerinde sistemli söz varlığı elde etmeyi sağlayan kılavuz.

Çok anlamlı bir kaynak maddebaşının her anlamının hedef dilde başka bir birimle karşılanması; anlam bölümlerinin açıkça ayrılmasını ve karşılıkların doğru bölüme bağlanmasını gerektiren ilişki.

Bir olay, durum, nesne ya da ilişkinin anlaşılması için gerekli katılımcıları, araçları, koşulları ve bunlar arasındaki bağları ortak bir kavramsal sahne içinde düzenleyen şematik anlam yapısı.

Bir yüklemin etkinleştirdiği sahnede kaç katılımcı rolünün bulunduğunu, bu rollerin hangi kavramsal sınıflara ait olduğunu ve açık ya da örtük gerçekleşme koşullarını gösteren anlam düzeyindeki bağlanma kapasitesi.

İki dil biriminin gönderme yaptığı kavram, ayırıcı anlam özellikleri ve çok anlamlılık bölünmesi bakımından aynı içeriği karşılaması; kullanım farkları ayrıca açıklanabilen örtüşme boyutu.

Sözlüksel birimler veya onların ayrı kullanımları arasında benzerlik, karşıtlık, kapsama, parça-bütünlük, neden-sonuç ya da başka bir kavramsal bağ bulunduğunu gösteren düzenli bağlantı.

Bir argüman konumunu dolduran sözcükleri insan, kurum, araç, süreç, madde veya özellik gibi ortak kavramsal davranışlarına göre toplayan üst sınıf; sözdizimi aynı kaldığında yorum ayrımını belirginleştirebilir.

Derlem tanıklarındaki katılımcıları genelden özele sıralanan kavramsal sınıflar ve aralarındaki kapsama ilişkileriyle düzenleyen sığ bilgi modeli; benzer argümanların tutarlı etiketlenmesini ve örüntülerin karşılaştırılmasını sağlar.

Bir argüman konumunda görülen gerçek doldurucunun o yapı için beklenen kavramsal sınıfla örtüşmemesi; hata, yeni norm veya yaratıcı kullanım olasılıklarını ayırmak için daha geniş bağlamla incelenir.

Çok anlamlı bir maddede tek bir anlam numarasına bağlı tanım, karşılık, örnek ve kullanım bilgilerinin kendi içinde gruplandırıldığı; üstteki anlam bölümünün daha küçük işlevsel birimi.

Yakın ya da çok anlamlı kullanımlar arasından yalnız hedeflenen yorumu destekleyecek bağlamsal ipuçlarını taşıyan ve kullanıcının doğru açıklamaya yönelmesini sağlayan tanık.

Yüzeyde aynı maddebaşını içeren tanıkları, değerlik, katılımcı sınıfı, eşdizim veya kullanım alanındaki düzenli farklar aracılığıyla ayrı yorum kümelerine bölebilen bağlamsal yapı.

Aynı sözlüksel biçimin kullanımları arasındaki düzenli kavramsal farkları belirleyerek tek açıklama altında tutulacak örneklerle ayrı açıklama gerektiren örnekleri birbirinden ayırma kararı.

Kullanım farklılıklarının ayrı anlamlar olarak ne ölçüde ince bölümlere ayrılacağını veya daha geniş bir açıklama altında toplanacağını belirleyen sözlük türüne ve kullanıcıya bağlı duyarlık.

Çok anlamlı bir dil biriminin belirli bağlamdaki kullanımını; çevre sözcükler, söz dizimi, konu ve gönderim ipuçlarından yararlanarak uygun sözlüksel açıklamayla eşleştirme işlemi.

Derlemde aynı çekirdek çevresinde kalan ve kullanıcı açısından ayrı açıklama gerektirecek kadar belirginleşmeyen kullanım kümelerini tek bir sözlüksel açıklama altında toplama kararı.

Bağlam, dilbilgisel örüntü, eş kullanım veya gönderim bakımından düzenli biçimde ayrışan kullanımları, kullanıcıya yarar sağlayacak ölçüde bağımsız sözlüksel açıklamalara ayırma kararı.

Bir sözlükbirim için ayırt edilmiş bütün anlamların kapsamını, birbirleriyle ilişkisini, sırasını ve gerektiğinde alt ayrımlarını tek bir denetlenebilir düzen içinde gösteren editoryal kayıt kümesi.

Bir dil biriminin tekrar tekrar benzer değerlendirme, tutum veya olumluluk-olumsuzluk taşıyan çevrelerde kullanılmasından doğan ve tek başına bakıldığında açıkça görülmeyebilen söylemsel yönelim.

Çok anlamlı bir kayıtta kullanıcının aradığı bölümü hızla seçmesine yardım eden, açıklamanın önünde kısa bir konu, eş değer, tipik bağlam veya ayırıcı ipucu sunan yönlendirme ögesi.

Aynı maddebaşının ortak bir üst yoruma, kullanım alanına veya dilbilgisel davranışa bağlanan yakın anlamlarını tek bir ara başlık altında toplayan düzenleme birimi.

Bir kayıttaki genel, türemiş ve daha dar kullanımları düz bir sıra yerine üst-alt ilişkileriyle düzenleyerek kavramsal yakınlıklarını ve bağımlılıklarını görünür kılan yapı.

Farklı sözlük veya dil kaynaklarındaki anlam birimlerini kapsam, tanım, örnek, karşılık ve kullanım özelliklerini karşılaştırarak eşleyen ya da yakınlık derecesiyle ilişkilendiren işlem.

Bir kayıt içindeki her ayrı yorumun tanım, örnek, ilişki ve sürüm değişiklikleri boyunca karışmadan izlenmesini; başka veri kümelerindeki karşılıklarla güvenilir biçimde bağlanmasını sağlayan kalıcı tanımlayıcı.

Benzer kullanım örneklerini ortak kavramsal özellik, dilbilgisel örüntü ve eş kullanım çevresine göre gruplandırarak olası sözlük anlamlarının sınırlarını görünür kılma işlemi.

Bir sözlüksel biçimin belirli bir cümledeki yapı, eşdizim ve söylem koşullarıyla etkileşerek somut bir yoruma kavuştuğu tekil gerçekleşme; durağan bir envanter maddesinden çok bağlama bağlı kullanım olarak ele alınır.

Bir sözlüksel birimin tek başına taşıdığı sabit bir içerik yerine, farklı bağlamlarda etkinleşebilecek sözdizimsel, eşdizimsel ve kavramsal olanaklarının bütünü; gerçekleşen yorum bu olanakların yalnız ilgili bölümünü açığa çıkarır.

Çok anlamlı bir başlıkta kullanıcının doğru yoruma veya çeviri karşılığına ulaşmasını kolaylaştırmak için tipik özne, nesne, eşdizim, üst kavram ya da kısa bağlam biçiminde verilen ayırt edici yönlendirme.

Bağlama göre değişen tek bir yorum ile ayrı sözlüksel açıklama gerektiren yerleşik kullanım arasındaki ayrımı; gönderim, dilbilgisi, eş kullanım ve kullanıcı yararı kanıtlarıyla belirleyen karar çizgisi.

Bir madde içindeki ayrı açıklamaları tarih, kullanım yaygınlığı, kavramsal temel, türeme ilişkisi veya kullanıcı gereksinimi gibi belirlenmiş bir ölçüte göre düzenleme işlemi.

Bir sözlükbirimin çevresinde tek tek sözcüklerden çok belirli anlam sınıflarının düzenli olarak yoğunlaşmasıyla ortaya çıkan ve kullanım alanının kavramsal yönelimini gösteren eş seçim eğilimi.

Bir sözlükbirimin yerleşik yorumundan benzerlik, yakınlık, işlev veya kullanım örüntüsü aracılığıyla gelişen ve yeterli bağlam kanıtıyla ayrı ya da bağlı bir açıklama olarak gösterilebilen yeni kullanım alanı.

Bir maddebaşının anlam ayrımlarını, tanımlarını, karşılıklarını ve bunlarla bağlantılı örnekleri bir araya getirerek sözlüksel içeriğin nasıl yorumlanacağını gösteren madde içi bilgi bölümü.

Bir dil biriminin sözlüksel anlamını ayırmak için zorunlu olmayan; karşıladığı kişi, yer, nesne, olay veya kurum hakkında tarihsel, kültürel ya da olgusal arka plan sağlayan tamamlayıcı malzeme.

Dil birimlerinin kısa anlam açıklamasını aşarak kişi, yer, olay, nesne ve kavramlar hakkında olgusal arka plan bilgisi de veren, sözlüksel ve ansiklopedik yaklaşımı birleştiren kaynak.

Sözlüksel açıklama ile kişi, yer, olay, nesne ve kavramlara ilişkin olgusal arka plan bilgisinin sınırlarını, seçimini ve madde içinde birlikte sunuluşunu inceleyen uzmanlık dalı.

Bir madde içindeki daha geniş bilgi alanının, tek bir veri türünü veya birbiriyle yakından ilişkili ögeleri barındıracak biçimde ayrılmış; göstergeler aracılığıyla doğrudan erişilebilen küçük bölümü.

Başvuru sırasında kullanıcının gereksinim duyduğu maddeye veya bilgi türüne kabul edilebilir sürede ve gereksiz adım atmadan ulaşıp ulaşamadığını sonuç seçimi, yeniden sorgulama ve sonuçsuz kalma verileriyle gösteren ölçü.

Kullanıcının belirli bir bilgi türünü bulmayı bekleyebileceği, madde içinde başlık, sekme, blok ya da konumla sınırları görünür kılınmış işlevsel metin alanı.

Çevrim içi başvurularda yazılan sorguyu, zamanı, uygulanan süzgeçleri ve sonuç durumunu kişisel veriyi gereksiz yere toplamadan kaydederek kullanıcı gereksinimi ile erişim sorunlarını incelemeye yarayan veri dizisi.

Bir kullanıcının aynı bilgi gereksinimini karşılamak için belirli bir zaman aralığında yaptığı ardışık sorguları, seçtiği sonuçları ve uyguladığı süzgeçleri kişisel kimlikten bağımsız olarak ele alan bütün.

Yazılan biçim doğrudan sonuç vermediğinde veya birden çok olasılık taşıdığında sözlükte bulunan yakın yazım, lema, varyant ya da ilişkili öbekleri kullanıcıya açıklanabilir bir sırayla sunan yönlendirme.

Bir sözlüğün maddeleri, anlamları, ekleri ve dış kaynakları arasında kurulan göndermelerin oluşturduğu bağlantı düzenidir; kullanıcının ilişkili bilgiye geçişini ve eserin iç tutarlılığını sağlar.

Belirli bir değerlik konumunda gerçekten görülen ve o konumun sözdizimsel koşullarını karşılayan sözcük ya da öbek; toplu dağılımı, beklenen kavramsal sınıfı ve eşdizim tercihlerini ortaya çıkarır.

Bir yüklemin değerlik yapısında özne, nesne, dolaylı tümleç veya başka bir tamlayıcının bulunabileceği yapısal konum; hangi ögelerin zorunlu, seçimlik ya da dışarıda olduğunu belirlemeye yarar.

Dil kullanımındaki biçim, anlam, sıklık ve dağılım değişmelerini karşılaştırmak üzere farklı dönemlerden tarihlenmiş metinleri, dönem başına düşen kaynak ve tür dengesini gözeterek bir araya getiren koleksiyon.

Açıklanan anlamın sınırını gereğinden geniş kurarak başka kavramlara ait varlık veya kullanımları da içeri alan; ayırıcı özellikleri yetersiz bırakan kusurlu açıklama.

Toplumsal deneyim ve yargıları kalıplaşmış cümlelerle aktaran sözleri anlam, kullanım bağlamı, varyant ve güvenilir tanıklarla belgeleyip açıklayan başvuru kaynağı.

Aynı genel sınıfa giren kavramlar arasından açıklanacak olanı seçilebilir kılan işlev, yapı, amaç, davranış veya oluş biçimi gibi özgül nitelik.

Bir ülkede baskın olmayan topluluğun kullandığı iletişim sistemine ait söz varlığını toplumsal gereksinimler, eğitim, kuşaklar arası aktarım ve geniş iletişim çevresiyle ilişkiler gözetilerek belgeleyen çalışma alanı.

Aranan dil biriminin her geçişini çevresindeki sözcüklerle birlikte satırlar hâlinde sıralayarak anlam, örüntü, eş kullanım ve kullanım çeşitliliğinin çok sayıda bağlam üzerinden karşılaştırılmasını sağlayan derlem görünümü.

Geniş bir derlem sonuç kümesini sözcük, lema, söz türü, uzaklık, kaynak, tarih veya metin türü koşullarına göre daraltarak yalnız inceleme amacına uyan tanıkları görünür bırakan sorgu kısıtı.

Tamamı tek tek incelenemeyecek kadar büyük bir sonuç kümesinden belirli sayı, tabaka veya dağılım ölçütüyle seçilen; kullanım çeşitliliğini yönetilebilir büyüklükte temsil etmeyi amaçlayan tanık alt kümesi.

Aranan birimin merkezde, seçilmiş sol ve sağ çevresinin ise iki yanında gösterildiği; gerektiğinde kaynak, tarih ve tür bilgisiyle birlikte tek bir gerçekleşmeyi incelemeye açan bağlam kaydı.

Derlem sonuçlarını aranan birimin sağındaki veya solundaki sözcüklere, üst veriye, tarihe ya da sıklığa göre yeniden dizerek tekrarlanan kullanım örüntülerini bitişik ve görünür hâle getiren inceleme işlemi.

Tek başına serbest kullanım göstermeyen, belirli bir birleşik veya kalıplaşmış yapı içinde kararlı biçim ve anlam katkısı taşıdığı için sözlüğe ancak bu çevreyle birlikte alınabilen dil birimi.

Bir dil biriminin hangi anlamı ve işlevi taşıdığını belirlemeye yardım eden komşu sözler, cümle, metin türü, konu, konuşur amacı ve kullanım koşullarının oluşturduğu çevre.

Aranan birimi ortada vurgulayıp sol ve sağındaki sınırlı metni hizalı satırlar hâlinde gösteren derlem görünümüdür; çok sayıda kullanımın örüntülerini hızlı karşılaştırmayı sağlar.

Bir sözlüksel biçimin olası yorumlarından birinin cümledeki değerlik yapısı, komşu sözcükler, katılımcı sınıfları ve söylem amacı tarafından öne çıkarılması; yorumun yalnız biçimde saklı olmadığını gösterir.

İki birimin genel anlamları bütünüyle örtüşmese bile belirli sözdizimsel çevre, konu, tür veya söylem koşulunda aynı içeriği doğal biçimde aktarabilmesiyle ortaya çıkan kullanım bağı.

Bir dil biriminin işlevini, yer aldığı tipik söz dizimi veya söylem çevresini açıklamanın içine katarak yalnız soyut karşılıkla gösterilemeyen kullanım koşullarını belirginleştiren anlatım yolu.

Bir başlığın anlamı ya da çeviri seçenekleri arasında karar verirken kullanıcıya tipik özne, nesne, tamlayıcı, alan, üslup ve örnek bilgileri aracılığıyla yol gösteren destek.

Bir anlam veya yapının farklı söz dizimsel çevreler, eş kullanımlar, özneler, nesneler ve söylem amaçları içinde tanıklanma düzeyi; aynı kalıp cümlenin yinelenmesiyle gerçek üretkenliği ayıran nitelik.

Aranan birimin iki yanında gösterilecek sözcük, karakter veya cümle miktarını belirleyen ayar; kısa örüntülerin hızla karşılaştırılması ile daha geniş söylem bilgisinin korunması arasındaki dengeyi kurar.

Aranan birimin çevresinden çözümleme amacıyla gösterilen veya hesaplamaya katılan belirli sayıdaki sol ve sağ sözcük; genişliği, gözlenen eş kullanım ve anlam örüntülerini etkiler.

Dil birimlerini, anlamları ve kavramları ortak tanımlayıcılarla yayımlayıp farklı sözlük ve bilgi tabanları arasında makinece izlenebilir bağlar kurulmasına elveren veri yaklaşımı.

Aynı temel olayın farklı katılımcı, aşama veya değerlendirme noktasından kavramsallaştırılan görünümlerini ortak bir tarafsız sahneye bağlayan ve sözcüksel seçimdeki odak farkını açıklayan bağ.

Bir sözlük maddesinde dikkatin hangi bilgi bölgeleri arasında hangi sırayla dağıldığını; odaklanma süresi, geri dönüş ve atlama hareketlerinin birlikte oluşturduğu düzen.

Bir dil biriminin çekim ve kullanım değişkeleri arasından sözlükte, dilbilgisinde veya bilimsel anlatımda temsilci olarak seçilen ölçünlü gösterimidir; Türkçe fiiller için çoğunlukla mastar biçimi kullanılır.

Bir kişinin metni anlama, sözcük seçme, yazma, çevirme, öğrenme ya da uzmanlık bilgisini denetleme sırasında sözlüksel bilgiye ihtiyaç duyduğu somut kullanım koşulu.

İki birimin birbirinden bağımsız dağıldığı varsayımında, tek tek geçiş sayıları ve derlem büyüklüğünden hareketle birlikte görülmeleri öngörülen değer; gözlenen sayımın yorumlanması için karşılaştırma tabanı.

Aranan dil biriminin en az bir kez görüldüğü ayrı belge sayısıdır; çok sayıda geçişin tek metinde yığılmasıyla farklı kaynaklara yayılması arasındaki farkı görünür kılar.

Bir dil biriminin toplam geçişlerinin ayrı metinlere ne ölçüde dağıldığını göstererek tek bir belgedeki yoğun tekrar ile birçok bağımsız belgedeki yerleşik kullanım arasındaki farkı belirginleştiren ölçü.

Uzmanlık iletişiminde tutarlılık sağlamak amacıyla seçenekleri ölçütlere göre değerlendiren, kullanılacak ana biçimi karara bağlayan ve öteki biçimlerin statüsünü açıkça gösteren düzenleyici yaklaşım.

Cümlede açıkça söylenmeyen bir katılımcının kimliğinin önceki söylemden veya ortak bilgiden bulunabildiği örtük rol durumu; yorum, belirli bir göndergeye geri bağlanmayı gerektirir.

Cümlede ifade edilmeyen katılımcının belirli bir kişiye veya nesneye gönderme yapmadığı, yalnız yüklemin gerektirdiği kavramsal türün anlaşılmasıyla yorumun tamamlandığı örtük rol durumu.

Aynı kavrama bağlı her adlandırmanın tercih durumu, kaynak, dilbilgisel özellik, coğrafi yayılım, biçem ve bağlam gibi kendi bilgileriyle ayrı bir veri birimi olarak belgelenmesi ilkesi.

Bir kavramın belirli dildeki tek bir adına bağlı kaynak, bağlam, söz türü, kullanım statüsü, bölge ve biçem gibi özelliklerin öteki adlardan bağımsız tutulduğu en ayrıntılı veri katmanı.

Bir alanda gerçekten kullanılan adlandırmaları sıklık, bağlam, dilsel biçim ve kullanım çevresiyle birlikte saptayan; bunlardan birini zorunlu kılmadan var olan çeşitliliği görünürleştiren yaklaşım.

Karşılaştırılan birimlerin resmîlik, konuşma dili, eskilik, duygusal ton ve toplumsal kullanım değeri bakımından benzer metinlerde birbirinin yerini tutabilmesiyle oluşan örtüşme boyutu.

Bir sözlüksel birimin çekim sınıfını, gövde değişmesini, çoğul veya iyelik özelliklerini, fiil çatısını ve biçimlenişte ortaya çıkan düzenli ya da düzensiz özellikleri gösteren veri.

Bir sözlükbirimin kök ve ek yapısı, çekim sınıfı, üretim ilişkileri, düzensiz biçimleri ve paradigma özelliklerinin kullanıcı ihtiyacına uygun alanlarda gösterilmesi.

İncelemeyi veya erişimi bilinen yazılı ya da sözlü biçimden başlatıp bu biçime bağlı anlamları, kullanımları ve dilbilgisel özellikleri ortaya çıkarmaya yönelen sözlüksel düzenleme yolu.

Bir kaydın başında yazım, söyleyiş, heceleme, çekim, söz türü ve varyant gibi dil biriminin görünüşüne ilişkin bilgileri düzenli alanlarda bir araya getiren kesim.

Aynı sözlüksel gerçekleşmenin yazılış, sesletim, heceleme, çevriyazı veya başka bir gösterim dizgesindeki değerini dil ve yazı sistemi gibi özelliklerle birlikte tutan yapılandırılmış veri birimi.

Bir dil biriminin temel yazımı, söyleyişi, hecelenişi, çekimli veya değişken görünümleri gibi biçime bağlı bilgileri aynı yapısal bölümde bir araya getiren küme.

Belirli bir anlamın yalnız çoğul, belirli bir çekim, kalıplaşmış söz dizimi veya başka bir yüzey biçimiyle gerçekleşebildiğini kayda bağlayan kullanım koşulu.

Maddebaşının yazımı, söyleyişi, söz türü, çekimi ve biçimbilgisel özellikleri gibi gösteren yönünü açıklayan bilgi ögelerinin madde içinde işlevsel bir bütün olarak düzenlendiği bölüm.

Kullanıcının gereksinimini sorguya dönüştürmesinden uygun maddeyi bulup ilgili bilgi ögesini yorumlamasına kadar geçen aşamaları; arama, sıralama, gösterge ve bağlantılarla destekleyen bütünleşik düzen.

Bir başvuru durumunu başlatan ve kullanıcının mevcut bilgisiyle tamamlayamadığı belirli sorudur; sözlüğün hangi veri türünü, ne kadar ayrıntıyla ve hangi erişim yolunda sunacağını belirlemeye yardım eder.

Belirli bir kullanıcı gereksinimini karşılamak üzere aynı işlev çevresinde bir araya getirilen yazım, anlam, dilbilgisi, kullanım, köken veya örnek gibi veri öğeleri topluluğu.

Kişinin bir konu, kavram veya olgu hakkında yeni bilgi edinmek, mevcut bilgisini doğrulamak ya da bilgisindeki boşluğu gidermek amacıyla başvuru desteğine yöneldiği koşul.

Başvuru kaynağının kullanıcıya bir konu hakkında bilgi kazandırma, bilinmeyen bir kavramı açıklama veya daha önce edinilmiş bilgiyi doğrulama amacıyla sunduğu düzenli bilgi desteği.

Başvuru eserinin temel işlevini doğrudan destekleyen ve kullanıcıya madde düzeni, simgeler, kısaltmalar ya da erişim yöntemleri hakkında gerekli yönlendirmeyi sağlayan gövde dışı bölüm.

Okuma, yazma, çeviri, öğrenme veya konu bilgisi edinme sırasında ortaya çıkan asıl sorunu çözmek için başvuru kaynağından beklenen işlevle doğrudan bağlantılı bilgi ihtiyacı.

Belirli bir düzenli kullanım yapısının bağlamda olağan olarak doğurduğu, geleneksel sözlükteki tanıma benzeyen fakat katılımcı rolleri ve eşdizim kısıtlarıyla birlikte yorumlanan temel çıkarım.

İki dil biriminin birlikte görülmesinin tek tek sıklıklarından beklenen rastlantısal düzeyi ne ölçüde aştığını sayısal olarak değerlendiren istatistik; eşdizim adaylarını sıralamada kullanılır.

Sözcük çiftlerini seçilen istatistikten aldıkları değere göre dizerek sözlük editörünün güçlü, tipik veya karşılaştırmaya değer eşdizim adaylarına önce ulaşmasını sağlayan önceliklendirme işlemi.

Farklı yazılımların ve sözlüksel kaynakların veri anlamını kaybetmeden bilgi alışverişi yapabilmesi, aynı kavramları eşleyebilmesi ve ortak işlemlerde yeniden kullanabilmesi özelliği.

İki dil biriminin aynı cümle, belirlenmiş sözcük aralığı veya dilbilgisel yapı içinde yan yana ya da birbirine yakın biçimde görülmesi; eşdizim çözümlemesinin sayılabilir temel olayı.

Belirli iki birimin seçilen pencere veya dilbilgisel ilişki içinde kaç kez beraber görüldüğünü bildiren ham sayı; rastlantısal beklentiyle karşılaştırıldığında eşdizim gücü hesabına girdi sağlar.

Anlam bakımından sahnede bulunması beklenen bir katılımcı rolünün cümlede ayrı bir sözcük veya öbekle ifade edilmemesi; eksik rolün yorumu bağlam, sözlüksel özellik ya da dilbilgisel yapıdan çıkarılır.

Sözlüğe alınan maddebaşlarının hangi ölçütle seçildiğini, hangi sırayla dizildiğini ve ana kayıtların birbirine göre nasıl konumlandığını belirleyen madde listesi düzeni.

Sözlük, ansiklopedi, terim bankası veya başka başvuru kaynaklarına ait veri ve işlevleri ortak bir erişim ortamında ilişkilendirerek kullanıcının tek sorguyla yararlanmasını sağlayan sistem.

Her anlam veya karşılığın onu açıklayan örnek, eşdizim ve kullanım bilgileriyle aynı madde içi blokta yan yana sunulduğu; adres ilişkisinin yakınlık sayesinde doğrudan anlaşılabildiği düzen.

Anlamlar, karşılıklar ve bunlara bağlı örnek ya da eşdizimlerin ayrı metin bloklarında toplandığı; kullanıcının hangi bilginin hangi anlama bağlandığını göstergeler ve adresleme yoluyla eşleştirdiği düzen.

Bir başvuru eserinin kapak, açıklamalar, kullanıcı kılavuzu, madde gövdesi, ekler ve dizinler dâhil tüm bölümlerini ve bu bölümlerin birbirleriyle kurduğu genel düzeni kapsayan en geniş yapı düzeyi.

Bir biçim veya anlamın belirli ülke, bölge, şehir, ağız ya da toplulukta kullanıldığını gösteren; genelleme yapılmadan yeterli yer bilgisi ve tanıkla desteklenmesi gereken bilgi.

Bir sözün temel anlamına eşlik eden olumlu, olumsuz, küçümseyici, incitici veya başka bir toplumsal duygu değerini görünür kılarak kullanıcıyı bağlama uygun seçim konusunda bilgilendiren işaret.

Bir kayıt veya bilgi parçasından açıklamayı tamamlayan, eş değer olan ya da tercih edilmesi gereken başka bir kayıt veya bölüme geçiş sağlayan açık yönlendirme bağlantısı.

Bir sözün kişi, zaman, durum, çoğul, iyelik veya başka dilbilgisel eklerle cümlede üstlendiği göreve göre aldığı yüzey görünümüdür; çoğu genel sözlükte bağımsız kayıt yerine temel gösterime bağlanır.

Yazılan yüzeyi biçimbilimsel olarak çözümleyip uygun lemaya, çekim paradigmasına veya kayıtlı varyanta bağlayarak kullanıcının sözlük biçimini önceden bilmeden doğru maddeye ulaşmasını sağlayan erişim işlemi.

Bir sözlüksel birimin kişi, zaman, sayı, durum, iyelik veya başka dilbilgisel kategorilere göre alabileceği biçimlerin düzenli karşıtlıklar içinde oluşturduğu bütünlük.

Bir sözlükbirimin ek aldığında izlediği ortak biçim değişikliklerine ve oluşturduğu paradigma örüntüsüne göre yerleştirildiği dilbilgisel kategori.

Çok anlamlı bir sözlükbirimin tarihsel kökeninden bağımsız olarak güncel kullanım ağındaki öteki açıklamaları anlamaya yardım eden, yaygın ve kavramsal bakımdan merkezî yorum.

Betimlenen sahneyi benzer sahnelerden ayıran ve kavramsal yapının kurulmasında temel rol oynayan katılımcı; cümlede söylenmese bile sözlüksel ya da bağlamsal olarak hesaba katılır.

Sözcüksel anlamı yalıtılmış özellikler toplamı olarak değil, bir olay, durum ya da ilişkiyi kavramak için birlikte etkinleşen katılımcılar ve roller ağı içinde açıklayan kuramsal yaklaşım.

Cümlede belirli bir kavramsal sahnenin seçilmesini sağlayan sözcük, çok sözcüklü birim veya yapı; işaretleme sırasında hedef olarak belirlenir ve katılımcı rollerinin çözümünü yönlendirir.

Bir sözcük, öbek veya dilbilgisel yapının kullanıldığı bağlamda belirli bir kavramsal sahneyi ve o sahneye bağlı katılımcı rollerini yorumlama için erişilebilir duruma getirmesi.

İki kavramsal sahne arasında genellik, parça-bütünlük, zaman sırası, bakış yönü veya anlam bileşeni paylaşımı bakımından kurulan ve rol eşleşmelerini de belirleyebilen yönlü bağ.

Derlem cümlelerinde hedef birimin etkinleştirdiği kavramsal sahneyi, katılımcı rollerini ve bu rollerin sözdizimsel gerçekleşmelerini belirli bir veri şemasına göre etiketleme işlemi.

Belirli bir kavramsal sahnede katılımcı, nesne, araç, zaman, yer ya da koşul gibi işlevlerden birini üstlenen; tanıklarda sözdizimsel bir kurucu tarafından açıkça veya örtük biçimde gerçekleştirilebilen role özgü bileşen.

Aynı tanıkta açıkça gerçekleşen temel katılımcı rollerinin hangi bileşimle bulunduğunu gösteren düzen; olası değerlik biçimlerini karşılaştırmak ve eksik rollerin türünü belirlemek için kullanılır.

Bir lema ile onun belirli bir kavramsal sahneyi harekete geçiren tek anlamının eşleşmesi; aynı yazılı biçimin farklı anlamları ayrı eşleşmeler olarak kaydedilir ve her biri tanıklarla betimlenir.

Madde düzenini yalnız alfabetik biçimlere göre değil, ortak kavramsal sahneleri harekete geçiren anlamlar ve bu sahnelerdeki rollerin derlemdeki gerçekleşmeleri çevresinde kuran sözlüksel başvuru kaynağı.

Merkezdeki madde listesini ön ve son bölümlerle kuşatarak kullanım kılavuzu, kaynakça, dizin ve ek verileri sözlüğün işlevleriyle ilişkilendiren bütünsel düzenleme modeli.

Bir kaynak dil biriminin belirli anlam ve kullanım koşullarını hedef dilde en yakın biçimde karşılayan, gerektiğinde kapsam veya dil düzeyi farkıyla birlikte verilen öğe.

İki dilli bir maddede aynı kaynak birim için sunulan hedef dil seçeneklerinin, anlam ve kullanım ayrımları korunarak sıralandığı ve gerekli yönlendirme bilgileriyle desteklendiği düzen.

Zaman, yer, biçim, derece veya amaç gibi bilgileri ekleyerek sahnenin gerçekleşme koşullarını ayrıntılandıran; temel olay tipini ayırt etmek için zorunlu olmayan katılımcı rolü.

Bir dil biriminin anlam, işlev, biçem ve kültürel çağrışımlarının başka bir dilde kabul edilebilir kayıpla ya da gerekli açıklamalarla yeniden kurulabilme derecesi.

Ağ üzerinden erişilen; arama, bağlantı, ses, güncelleme ve kullanıcı etkileşimi gibi işlevleri doğrudan sunan, verisi basılı sayfa görüntüsüyle sınırlı olmayan hizmet.

Bir uzmanlık metninden seçilen aday biçimi, geçtiği bağlamı, kaynağı, olası kavramı ve ilk değerlendirme notlarını kalıcı sözlüğe alınmadan önce izlenebilir biçimde bir arada tutan geçici çalışma kaydı.

Erken yaş grubunun bilişsel gelişimi, okuma düzeyi ve söz varlığı gözetilerek seçilmiş başlıkları yalın fakat eksiksiz açıklamalar, örnekler ve görsel destekle sunan kaynak.

Bir alt kavramsal yapının birden fazla üst sahneden özellik ve rol bağlantısı devralması; farklı kavramsal boyutların tek düğümde birleşmesini sağlayan ancak tutarlılık denetimi gerektiren ağ düzeni.

Tek bir sözlüksel birimin tarihsel veya kavramsal bağları korunabilen birden fazla yerleşik kullanıma sahip olması durumudur; ayrı açıklamalar aynı madde içinde gösterilir.

Tarihsel veya kavramsal bağı korunabilen yerleşik kullanımları, birbirinden ayırt edilmiş anlam ve alt anlamlar hâlinde tek başlık altında düzenleyerek ortak sözlükbirim ilişkisini görünür tutma yolu.