GTS Encyclopedia

Original, versioned articles with live corpus evidence

GTS reference collection

GTS Encyclopedia

Long-form original Turkish articles built from verified references and live T-BDLD corpus observations. Interface text is in English; encyclopedia articles remain in their original Turkish edition.

Articles
72
Topics
13
Verified sources
140
Unique sentences
5.893
Originality score
93.4

Editorial method

How the encyclopedia is developed

Evidence first

Maddeler önce konu sınırları ve kaynak dayanakları belirlenerek hazırlanır. Ardından T-BDLD içinde terimlerin kullanım biçimleri, yakın çevreleri ve kaynak yayılımları incelenir; kaynak bilgisi ile derlem gözlemi birbirinden ayrılarak özgün bir anlatıda birleştirilir. Editoryal denetimden geçen her değişiklik aynı kalıcı madde adresinde yeni bir sürüm numarası ve TSİ güncelleme zamanı alır.

Original writing

GTS Encyclopedia maddeleri GTS için özgün olarak yazılır. Kaynaklar olguları, kavram sınırlarını ve teknik ayrıntıları doğrulamak için kullanılır; hiçbir ansiklopedi, sözlük, makale, standart veya teknik belgedeki anlatım aynen alınmaz ya da yüzeysel biçimde yeniden yazılmaz. The score combines content hash and revision trace, distance between articles, sentence uniqueness within the encyclopedia and wording independence from accessible sources. It is not universal proof of non-plagiarism.

Neutral scope

Yayım; tarafsız, doğrulanabilir ve açıklayıcı dil, sözlük, derlem, dil teknolojisi ve bilişim konularına odaklanır. Tartışmalı, ideolojik, cinsiyetçi ve dinî başlıklar yayın kapsamına alınmaz.

Alphabetical index

Article index

72 articles

Language and meaning

Dil birimlerinin anlam kazanması, kullanım içinde yorumlanması ve söz varlığı içindeki konumları.

Version 1.2 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.3/100

Context

Bir dil biriminin hangi anlam ve işlevle kullanıldığını belirlemeye yardımcı olan dilsel çevreyi, söylem akışını, iletişim durumunu ve ortak bilgiyi kapsayan çok katmanlı yorumlama alanı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Metin dil bilimi

Cümleleri aşan yazılı ve sözlü bütünlerin hangi dilsel bağlar, anlamsal ilişkiler, bilgi düzenleri ve iletişim koşulları sayesinde metin olarak yorumlandığını; metin türlerinin nasıl kurulduğunu ve işlendiğini araştıran dil bilimi alanı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Söylem çözümlemesi

Dilin tek tek cümleleri aşan kullanımlarını; konuşur, amaç, ortam, metin türü ve toplumsal etkileşimle birlikte inceleyerek iletilerin nasıl bağlandığını, yorumlandığını ve iletişimsel eyleme dönüştüğünü açıklayan araştırma alanı.

Read article
Version 1.2 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.1/100

Sözlükbirim

Bir dilin söz varlığında bağımsız kimlikle yer alan, (PHP 3, PHP 4)lerinin ve bağlama göre ayrılan anlamlarının sözlükte ortak bir kanonik gösterim altında toplandığı soyut dil birimi.

Read article

Corpus and research methods

Dil verisinin seçilmesi, düzenlenmesi, sorgulanması ve kanıta dayalı olarak yorumlanması.

Version 1.2 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Derlem dil bilimi

Doğal dil kullanımlarından planlı biçimde oluşturulan büyük metin koleksiyonlarını, bilgisayarlı sorgular ile yakın okuma yöntemlerini birlikte kullanarak inceleyen dil araştırması alanı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.9/100

Dil belgeleme

Bir dilin farklı konuşur, ortam ve türlerdeki kullanımlarını ses, görüntü ve metin kayıtlarıyla kalıcı, açıklanabilir ve yeniden kullanılabilir bir kaynak bütününe dönüştüren; topluluk iş birliği, açıklama ve arşivlemeyi birleştiren araştırma alanı.

Read article

Dictionaries and knowledge structures

Sözlüklerin kuramsal temeli, editoryal üretimi ve sözlüksel bilginin yapılandırılması.

Version 1.2 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Sözlük bilimi

Sözlüklerin amaçlarını, kullanıcılarını, tarihini, veri kaynaklarını ve bilgi yapısını inceleyen; sözlük hazırlama, değerlendirme ve sunma yöntemlerini geliştiren kuramsal ve uygulamalı bilim alanı.

Read article

Language technologies

Metni makinece işlenebilir hâle getiren çözümleme, tanıma ve kalite denetimi yöntemleri.

Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.7/100

Hesaplamalı dil bilimi

Doğal dillerin bilgisayarla çözümlenmesi ve üretilmesi için dilsel birimleri işlem adımlarına, veri gösterimlerine ve sınanabilir modellere dönüştüren; dil bilimi ile bilgisayar bilimini bir araya getiren araştırma alanı.

Read article
Version 1.2 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.0/100

Lemmatization

Bir metindeki çekimli veya biçimsel olarak değişmiş sözcükleri, bağlam ve dil bilgisi bilgilerini kullanarak sözlükte temsil edilecek kanonik sözlükbirim biçimleriyle ilişkilendirme işlemi.

Read article
Version 1.2 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.8/100

Optik karakter tanıma

Basılı veya görüntü olarak saklanan yazıyı, sayfa düzeni ve karakter örüntülerini çözümleyerek aranabilir, denetlenebilir ve bilgisayarca işlenebilir metne dönüştüren sayısallaştırma teknolojisi.

Read article

Core fields of linguistics

Dilin ses, biçim, söz dizimi, anlam ve kullanım düzenlerini bilimsel yöntemlerle inceleyen temel araştırma alanları.

Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.1/100

Anlam bilimi

Sözcüklerin, sözlükbirimlerin ve daha büyük dilsel yapıların kodladığı anlamı; anlam birimlerinin nasıl birleştiğini, birbirleriyle hangi ilişkileri kurduğunu ve farklı yorumların hangi yapısal koşullarda ortaya çıktığını inceleyen alan.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 92.6/100

Biçim bilimi

Sözcüklerin iç yapısını, kök ve gövdeler ile dil bilgisel ya da sözlüksel işlev taşıyan biçim birimlerinin birleşme yollarını, çekim dizilerini ve yeni sözlükbirim oluşturma süreçlerini inceleyen alan.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Dil bilimi

İnsan dilini ses, biçim, yapı, anlam, kullanım, edinim, çeşitlenme ve değişme boyutlarıyla gözlenebilir verilere dayanarak betimleyen ve bu düzenlerin nasıl işlediğini açıklamaya çalışan bilim alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Edim bilimi

Dilsel ifadelerin belirli konuşur, dinleyici, zaman, yer ve söylem koşullarında nasıl kullanıldığını; söylenen içeriğin ötesindeki iletişimsel eylem ve çıkarımların hangi düzenli ilkelerle kurulduğunu inceleyen alan.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-28 20:29 TRT 93.1/100

Ses bilgisi

Konuşma seslerinin insan ses yolunda nasıl üretildiğini, fiziksel ortamda hangi akustik özelliklerle yayıldığını ve işitme sistemi tarafından nasıl algılandığını ölçülebilir veriler üzerinden inceleyen dil bilimi alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 92.8/100

Ses bilimi

Konuşma dillerindeki seslerin ve işaret dillerindeki karşılaştırılabilir biçimsel öğelerin, belirli bir dilde anlam ayıran karşıtlıklar ve düzenli dağılımlar oluşturarak nasıl bir sistem kurduğunu inceleyen dil bilimi alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Söz dizimi

Sözcüklerin ve biçimsel öğelerin öbekler, yan cümleler ve cümleler içinde hangi yapısal ilişkilerle birleştiğini; bu ilişkilerin dil bilgisel görev, anlam ve bilgi düzeniyle nasıl etkileştiğini inceleyen alan.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-28 21:50 TRT 93.7/100

Uygulamalı dil bilimi

Dil kullanımından doğan gerçek yaşam sorunlarını dil bilimsel bilgi, gözlem ve araştırma yöntemleriyle tanımlayan; öğretim, değerlendirme, çeviri, mesleki iletişim ve dil teknolojileri gibi alanlarda kanıta dayalı çözüm geliştiren disiplinler arası çalışma alanı.

Read article

Language, society and variation

Dilsel seçeneklerin konuşur, topluluk, ortam, coğrafya ve iletişim koşullarıyla birlikte nasıl çeşitlendiğini inceleyen araştırma alanları.

Version 1.0 5 min 2026-07-28 21:50 TRT 93.3/100

İki dillilik

Bir kişinin veya topluluğun iki dili ya da dil değişkesini farklı yeterlik düzeyleri, kullanım alanları ve yaşam dönemleri içinde düzenli olarak kullanmasını; bu dillerin edinim, işlemleme ve toplumsal dağılım bakımından etkileşimini inceleyen olgu.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-28 20:29 TRT 93.3/100

Toplum dil bilimi

Dilsel biçimlerin konuşurlar, topluluklar, iletişim ortamları ve toplumsal ilişkiler arasında nasıl düzenli biçimde çeşitlendiğini; bu çeşitlenmenin değişme, kimlik ve etkileşimle bağını inceleyen dil bilimi alanı.

Read article

Language, cognition and acquisition

Dilin insan zihninde işlenmesi, öğrenilmesi, anlaşılması ve üretilmesiyle ilgili süreçleri deneysel ve gözlemsel verilerle araştıran alanlar.

Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.3/100

Dil edinimi

Çocuğun çevresindeki konuşma veya işaret dili verisinden ses, sözcük, yapı, anlam ve kullanım düzenlerini öğrenerek dili anlama ve üretme yetisini nasıl geliştirdiğini inceleyen araştırma alanı.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-28 20:29 TRT 93.3/100

Ruh dil bilimi

İnsanların dili gerçek zaman içinde nasıl algıladığını, anladığını, ürettiğini, zihinsel söz varlığını nasıl düzenlediğini ve dilsel bilginin bellek ile dikkat süreçleriyle nasıl etkileştiğini araştıran alan.

Read article

Language history and comparison

Dillerin zaman içindeki değişimini, akrabalık ilişkilerini ve dünya dillerinde görülen yapısal çeşitliliği karşılaştırmalı yöntemlerle inceleyen alanlar.

Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Dil tipolojisi

Dünya dillerindeki ses, biçim, söz dizimi ve anlam özelliklerini ortak karşılaştırma ölçütleriyle sınıflandıran; olası yapıların dağılımını, birlikte görülme eğilimlerini ve çeşitlenmenin sınırlarını araştıran alan.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-28 20:29 TRT 93.3/100

Tarihsel dil bilimi

Dillerin ses, biçim, söz dizimi, söz varlığı ve anlam düzenlerinde zaman içinde ortaya çıkan değişmeleri; bu değişmelerin yayılma yollarını ve diller arasındaki tarihsel ilişkileri kanıta dayalı olarak inceleyen alan.

Read article

Computing and computer systems

Bilginin sayısal olarak gösterilmesini, algoritmalarla işlenmesini, veri ve donanım kaynaklarının yönetilmesini, ağlar üzerinden iletilmesini ve güvenli biçimde korunmasını inceleyen temel bilişim alanları.

Version 1.2 6 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.5/100

Algoritma

Belirli bir problem sınıfındaki girdileri tanımlı çıktılara dönüştürmek üzere sırası, koşulları ve sonlanma davranışı açıkça belirlenmiş işlemler bütünü; çözümün doğruluğunu ve kaynak maliyetini programlama dilinden bağımsız incelemeye yarayan temel hesaplama modeli.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.9/100

Bilgi güvenliği

Bilginin ve onu işleyen sistemlerin yetkisiz erişim, değişiklik, açıklama, kayıp ve kesintiye karşı korunmasını; risklerin yönetişim, teknik denetim, insan davranışı, izleme, olay müdahalesi ve kurtarma süreçleriyle kabul edilebilir düzeyde yönetilmesini amaçlayan alan.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.7/100

Bilgisayar ağı

Bilgisayarlar, sunucular, yönlendiriciler ve diğer sayısal aygıtlar arasında verinin tanımlı iletişim kurallarıyla aktarılmasını sağlayan bağlantılar bütünü; adresleme, paketleme, yönlendirme, taşıma, hata denetimi ve hizmet sunumu katmanlarını kapsayan dağıtık iletişim sistemi.

Read article
Version 1.2 6 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.5/100

Bilişim

Bilginin sayısal ortamlarda gösterilmesini, algoritmalarla işlenmesini, bilgisayar sistemlerinde saklanmasını ve ağlar üzerinden iletilmesini; bu işlemleri gerçekleştiren yöntem, insan, donanım ve yazılım bileşenleriyle birlikte inceleyen disiplinler arası alan.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 15:42 TRT 93.6/100

Bulut bilişim

İşlem, depolama, ağ, platform ve uygulama kaynaklarının ağ üzerinden gereksinim anında sağlandığı; ortak kaynak havuzu, esnek kapasite, ölçülebilir kullanım ve otomatik yönetim ilkeleriyle hizmet olarak sunulduğu bilişim modeli.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.8/100

Dağıtık sistem

Birden çok bağımsız hesaplama biriminin ağ üzerinden iletişim kurarak ortak bir hizmet veya veri düzeni oluşturduğu; eş zamanlılık, kısmi arıza, gecikme ve ortak zaman eksikliği altında tutarlılık ile kullanılabilirliği birlikte yönetmesi gereken sistem yapısı.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-29 13:57 TRT 93.6/100

İşletim sistemi

Bilgisayar donanımını uygulamalara denetimli hizmetler olarak sunan; işlemci zamanı, bellek, depolama, dosyalar ve giriş-çıkış aygıtları gibi kaynakların paylaşımını, yalıtımını, korunmasını ve kalıcı kullanımını yöneten temel sistem yazılımı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.7/100

Makine öğrenmesi

Bir görevin bütün karar kurallarını tek tek yazmak yerine, örnek verilerden düzenlilikler edinerek yeni girdiler için tahmin, sınıflandırma, sıralama, kümeleme veya üretim yapan modeller geliştirmeyi inceleyen hesaplama alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.8/100

Programlama dili

Hesaplamaların, veri gösterimlerinin ve denetim ilişkilerinin insanlarca yazılabilir, araçlarca çözümlenebilir bir gösterimle ifade edilmesini sağlayan; sözcüksel kuralları, söz dizimi, anlamlandırma ilkeleri ve çalışma modeli bulunan biçimsel dil.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.3/100

Sanallaştırma

İşlemci, bellek, depolama, ağ veya işletim ortamı gibi fiziksel kaynakları yazılımla tanımlanan mantıksal kaynaklar hâlinde sunarak bir altyapının yalıtılmış, taşınabilir ve denetlenebilir çalışma ortamları arasında paylaşılmasını sağlayan teknikler bütünü.

Read article
Version 1.3 77 min 2026-07-30 10:28 TRT 93.4/100

Üretken yapay zekâ (ÜYZ) ve dil modelleri

Metin, görüntü, ses, video, kod veya yapılandırılmış veri gibi yeni çıktıları öğrenilmiş olasılık dağılımlarından üreten sistemleri; dil modellerinin veriyi birimlere ayırmasından bağlamı işlemesine, ön eğitimden tercih uyarlamasına, bilgi erişiminden yüksek verimli sunuma ve güvenilirlik denetimine kadar kuramsal ve teknik katmanlarıyla açıklayan kapsamlı inceleme.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 13:57 TRT 93.6/100

Veri tabanı

Bir kullanım alanına ilişkin verileri tanımlı bir modele ve şemaya göre kalıcı biçimde saklayan; sorgulama, güncelleme, bütünlük, eş zamanlı erişim, yetkilendirme ve kurtarma işlemlerini bir veri tabanı yönetim sistemi aracılığıyla düzenleyen bilgi yapısı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Veri yapısı

Veriyi belirli işlemleri destekleyecek biçimde düzenleyen; öğeler arasındaki ilişkiyi, bellekteki gösterimi ve erişim kurallarını birlikte belirleyerek arama, ekleme, silme, sıralama ve dolaşma işlemlerinin maliyetini doğrudan etkileyen hesaplama düzeni.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:40 TRT 93.7/100

Yapay zekâ

Algılama, çıkarım, öğrenme, planlama, dil işleme veya karar desteği gibi belirli amaçlara yönelik çıktılar üretmek için veriyi, bilgi gösterimlerini ve hesaplama yöntemlerini bir araya getiren sistemleri inceleyen bilişim alanı.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-29 15:42 TRT 93.7/100

Yazılım mühendisliği

Yazılımın gereksinimden işletimden kaldırılmasına kadar bütün yaşam döngüsünü; insan, süreç, teknik karar, kalite, güvenlik, maliyet ve değişim boyutlarıyla sistemli biçimde yöneten mühendislik alanı.

Read article

Literature and narrative

Edebî metinlerin dil, kurmaca, anlatı, olay, kişi, bakış açısı ve yorum düzenlerini; üretim, dolaşım ve okuma bağlamlarıyla birlikte inceleyen temel kavramlar.

Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Anlatı

Birbirine zaman, neden, amaç veya deneyim bağıyla bağlanan olayların belirli bir ses, sıra ve bakış içinden temsil edilmesini; olay dünyası ile bu dünyanın okura ya da dinleyiciye sunuluşunu birlikte kapsayan anlamlandırma ve iletişim düzeni.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Anlatıcı

Anlatıdaki olayları, kişileri ve durumları belirli bir dil, bilgi sınırı ve değerlendirme konumundan aktaran; gerçek yazardan ayrı olarak metin içinde kurulan, açık bir kişi biçiminde görünmesi gerekmeyen söyleme ve aracılık işlevi.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Bakış açısı

Anlatılan dünyanın hangi algı, bilgi, değer ve konum üzerinden seçilerek sunulduğunu belirleyen; kimin gördüğü ile kimin konuştuğu sorularını ilişkilendiren, fakat anlatıcı türüne veya dil bilgisel kişiye bütünüyle indirgenemeyen anlatısal düzen.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Edebî tür

Eserleri ortak biçim, anlatım, işlev ve okuma beklentileri çevresinde ilişkilendiren; tarih içinde değişen, alt türlere ayrılabilen ve tekil metinlerce dönüştürülebilen sınıflandırma ve iletişim düzeni.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 16:27 TRT 93.5/100

Edebiyat

Dilin ses, ritim, çağrışım, anlatı ve biçim imkânlarını estetik bir düzen içinde kullanarak yaşantıları, düşünceleri ve tasarlanmış dünyaları paylaşılabilir metinlere dönüştüren; sözlü, yazılı ve sayısal ortamlarda üretilip yeniden yorumlanan sanat ve kültür alanı.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.3/100

İmge

Duyusal bir ayrıntıyı, zihinsel tasarımı veya birbirinden uzak öğeleri dil içinde ilişkilendirerek okurun görme, işitme, dokunma, tatma, koklama ve hareket algısını etkinleştiren; metnin anlam ve duygu örgüsüne katılan temsil birimi.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Karakter

Anlatı dünyasında eyleyen, algılayan, konuşan veya başka varlıklarca anlamlandırılan; metindeki adlandırma, davranış, söz, ilişki ve betimleme işaretleriyle kurulurken okurun insan ve tür bilgisinden yaptığı çıkarımlarla bütünlük kazanan kişi ya da kişi benzeri varlık.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Kurmaca

Gerçek kişilerle olayları doğrulama yükümlülüğüne bağlı kalmadan, dilsel ve sanatsal seçimlerle kendine özgü bir dünya kuran; bu dünyanın kişilerini, zamanını, mekânını ve eylemlerini metin içi tutarlılık ile okurun yorum etkinliği içinde anlamlı kılan temsil düzeni.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.7/100

Olay örgüsü

Anlatıdaki olay ve eylemleri yalnız oluş sıralarıyla değil, aralarındaki neden, amaç, sonuç, karşıtlık ve beklenti ilişkileriyle bir bütün hâline getiren; metnin bilgi sunuşuyla okurun bağlantı kurma etkinliği arasında gelişen yapısal ilerleyiş.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Öykü

Bir olayı, durumu, karşılaşmayı veya iç yaşantıyı sınırlı bir anlatı alanında yoğunlaştıran; seçilmiş ayrıntılar, eksiltmeler ve güçlü yapısal ilişkiler aracılığıyla okurun çıkarımına geniş yer açan kısa kurmaca düzyazı türü.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.6/100

Roman

Kişileri, olayları, zamanları, mekânları ve farklı bilinç dünyalarını geniş bir düzyazı yapısı içinde ilişkilendiren; toplumsal hayatı ve bireysel deneyimi kurmaca bir bütünlükte araştırmaya elveren, değişken ve melezleşmeye açık anlatı türü.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Şiir

Dilin ses, ritim, dize, imge, söz dizimi ve çağrışım olanaklarını yoğunlaştırarak bir yaşantıyı, düşünceyi ya da sezgiyi yalnız bildirmek yerine okura duyumsatan; sözlü, yazılı ve görsel düzenlemeler içinde değişebilen edebî anlatım biçimi.

Read article
Version 1.1 5 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Tema

Edebî eserde tek bir cümleyle bildirilmekten çok olay, kişi, anlatıcı, imge, motif, mekân ve biçimsel seçimlerin birlikte kurduğu; insan deneyimine ilişkin bir sorunun veya anlam geriliminin metin boyunca geliştirilme düzeni.

Read article

History and historical research

Geçmişe ilişkin soruların kanıt, kaynak, zaman, bağlam, eleştiri, arşiv ve anlatı aracılığıyla nasıl araştırıldığını açıklayan temel kavramlar.

Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Arşiv

Kişi, aile, topluluk veya kurumların faaliyetleri sırasında oluşan ve kalıcı değer taşıdığı için seçilip korunan kayıtların bütünü; bu kayıtları köken ve bağlam ilişkileriyle düzenleyen, tanımlayan, koruyan ve erişime sunan kurum ile çalışma düzeni.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 21:42 TRT 93.5/100

Kaynak eleştirisi

Bir tarihsel izin kökenini, özgünlüğünü, bütünlüğünü, üretim amacını, hedef kitlesini, bilgi sınırını ve başka kaynaklarla ilişkisini sistemli sorularla inceleyerek hangi iddialara ne ölçüde dayanak olabileceğini belirleme süreci.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Kronoloji

Olay, süreç ve kaynakları zaman içindeki sıraları, tarihleri, süreleri, eş zamanlılıkları ve birbirleriyle zamansal ilişkileri bakımından düzenleyen; farklı takvimleri ve belirsiz tarihleri karşılaştırılabilir hâle getiren tarihsel çalışma.

Read article
Version 1.1 7 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Tarih bilimi

İnsan topluluklarının geçmişteki eylem, ilişki, kurum ve dönüşümlerini, günümüze ulaşan izleri eleştirel biçimde değerlendirerek açıklayan; kanıt ile yorum arasındaki bağı görünür ve denetlenebilir kılan araştırma alanı.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 21:42 TRT 93.3/100

Tarih yazımı

Geçmişe ilişkin kanıtların seçilmesi, düzenlenmesi, açıklanması ve anlatıya dönüştürülmesi süreci ile bu süreçte oluşan eserleri, yaklaşımları, kavramları ve değişen araştırma geleneklerini eleştirel olarak inceleyen çalışma alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Tarihsel kaynak

Geçmişteki bir eylem, ilişki, düşünce veya koşul hakkında soru sormaya imkân veren; üretim amacı, biçimi, kökeni, korunma serüveni ve araştırma bağlamı eleştirel olarak değerlendirilen yazılı, sözlü, görsel, maddi ya da sayısal iz.

Read article

History of linguistics

Dilin incelenmesine ilişkin kavram, yöntem, okul, kurum ve veri anlayışlarının zaman içindeki gelişimini; önceki geleneklerin modern dil bilimine katkılarını ve yeniden yorumlanışlarını ele alan maddeler.

Version 1.0 6 min 2026-07-29 22:01 TRT 93.3/100

Derlem dil biliminin gelişimi

Dil kullanımını düzenli metin ve konuşma koleksiyonları üzerinden inceleyen çalışmaların elle hazırlanmış fiş ve dizinlerden bilgisayarca aranabilir, işaretlenmiş, dengeli ve canlı derlemlere uzanan yöntemsel dönüşümü.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-29 22:01 TRT 93.1/100

Dil bilgisi geleneği

Sesleri, sözcük yapılarını ve cümle kuruluşlarını betimlemek, öğretmek ve düzenlemek için farklı toplumlarda geliştirilen kavramların, sınıflamaların ve yazım yöntemlerinin modern dil bilimine kadar uzanan tarihsel birikimi.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Dil biliminin tarihi

Dil üzerine düşünme, betimleme ve açıklama yollarının farklı toplumlarda başlayan dil bilgisi ve sözlük çalışmalarından karşılaştırmalı, yapısal, üretici, toplumsal ve derlem temelli araştırma programlarına uzanan çok kollu gelişimini inceleyen bilim tarihi alanı.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.4/100

Karşılaştırmalı dil biliminin doğuşu

Diller arasındaki benzerlikleri dağınık sözcük eşleştirmelerinden ayırıp düzenli ses ve biçim karşılıklarıyla sınayan, dil akrabalığını ve belgelenmemiş eski biçimleri yöntemli olarak araştıran yaklaşımın kuruluş süreci.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.5/100

Üretici dil bilgisi

Konuşucunun sınırlı deneyimden hareketle sınırsız sayıda yeni cümleyi kurup anlayabilmesini açıklamak üzere dil bilgisini açık, sonlu ve biçimsel bir bilgi sistemi olarak modelleyen yaklaşım ailesi ve onun tarihsel gelişimi.

Read article
Version 1.1 6 min 2026-07-30 09:15 TRT 93.2/100

Yapısal dil bilimi

Dil birimlerini tek başlarına taşıdıkları özelliklerden çok dizge içindeki karşıtlık, dağılım ve bağıntılarıyla açıklayan; eş zamanlı çözümlemeyi yöntemleştirerek yirminci yüzyıl dil araştırmalarını derinden etkileyen yaklaşım ailesi.

Read article

Literary history

Edebî üretimin sözlü aktarım, yazma ve basım teknolojileri, yayın kurumları, çeviri, okurluk ve seçme süreçleri içinde zamanla nasıl değiştiğini kanıta dayalı olarak inceleyen maddeler.

Version 1.0 6 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.2/100

Edebî çeviri ve yenileşme

Edebî metinlerin diller arasında yeniden kurulması sırasında tür, anlatım tekniği, kavram, yayın biçimi ve okuma alışkanlıklarının yeni bir dilsel çevrede karşılık bulmasını; bu dolaşımın edebî değişimle kurduğu çok yönlü ilişkiyi inceleyen tarihsel süreç.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.4/100

Edebî kanon

Belirli eser ve yazarların eğitim, eleştiri, yayıncılık, antoloji, kütüphane ve yeniden basım gibi seçme ve aktarma süreçleriyle uzun süre görünür, okunur ve başvuru değeri taşıyan bir edebî küme hâline gelmesini açıklayan tarihsel yapı.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.4/100

Edebiyat tarihi

Edebî eserleri yalnız yayımlandıkları sıraya dizmekle yetinmeyip metinlerin biçim, dil, tür, üretim, dolaşım, okurluk ve değerlendirilme koşullarındaki değişmeleri kanıtlar aracılığıyla açıklayan tarihsel araştırma ve yazım alanı.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.6/100

Matbaa ve edebî dolaşım

Metinlerin hareketli harf, baskı makinesi ve örgütlü yayın emeğiyle çoğaltılmasının eser biçimi, nüsha kararlılığı, okur erişimi, kitap piyasası, dil kullanımı ve edebî türlerin dolaşımı üzerindeki tarihsel etkileri.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.8/100

Sözlü edebiyat

Ses, bellek, beden, icra ortamı ve dinleyici katılımı aracılığıyla üretilen, kuşaklar arasında aktarılan ve her söylenişte ortak kalıplar ile icracının seçimi arasında yeniden biçimlenen edebî anlatım alanı.

Read article
Version 1.0 5 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.5/100

Süreli yayın ve edebiyat

Gazete, dergi ve benzeri aralıklı yayınların edebî eserleri, eleştiriyi ve tartışmayı okurla düzenli aralıklarla buluşturarak yazarlık, türleşme, topluluk oluşumu ve alımlama tarihini biçimlendiren yayın düzeni.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.4/100

Tefrika roman

Bir romanın gazete, dergi veya fasikül gibi süreli bir yayın ortamında birbirini izleyen parçalar hâlinde okura sunulmasıyla oluşan; anlatının kuruluşunu, okuma ritmini, yayın ekonomisini ve eserin sonraki kitap biçimini etkileyebilen tarihsel yayın ve yazım düzeni.

Read article
Version 1.0 6 min 2026-07-30 12:04 TRT 93.8/100

Yazma eser kültürü

Metinlerin elle çoğaltıldığı dönemlerde yazı yüzeyi, kitap biçimi, müstensih emeği, nüsha farklılığı, sahiplik kaydı, okuma çevresi ve dolaşım ağlarının edebî üretimi birlikte biçimlendirdiği tarihsel metin kültürü.

Read article

Verified bibliography

Sources used in the current edition

Verified by cross-checking DOI metadata and official institutional, standards-body, scholarly archive and project documentation pages. Verified 2026-07-30 12:04 TRT

  1. 1. Akalın, Şükrü Halûk (2022). “Sözlükbilim”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  2. 2. McEnery, Tony ve Andrew Hardie (2012). Corpus Linguistics: Method, Theory and Practice. Cambridge University Press. Open source
  3. 3. Text Encoding Initiative Consortium (2026). “Dictionaries”. TEI P5 Guidelines for Electronic Text Encoding and Interchange, sürüm 4.11.0. Open source
  4. 4. W3C Ontology-Lexica Community Group (2019). The OntoLex Lemon Lexicography Module. Open source
  5. 5. International Organization for Standardization (2024). ISO 24613-1:2024 Language resource management — Lexical markup framework (LMF) — Part 1: Core model. Open source
  6. 6. Türk Dil Kurumu. “Terim Bilimi”. TDK Terim Bilimi Bilgilendirme Sayfası. Open source
  7. 7. Oflazer, Kemal ve İlker Kuruöz (1994). “Tagging and Morphological Disambiguation of Turkish Text”. Fourth Conference on Applied Natural Language Processing, 144-149. Association for Computational Linguistics. Open source
  8. 8. Tesseract OCR Project (2026). Tesseract User Manual, 5.x documentation. Open source
  9. 9. Library of Congress, National Digital Newspaper Program (2018). “Digitizing Microfilm and Optical Character Recognition (OCR)”. Open source
  10. 10. Library of Congress. “ALTO: Technical Metadata for Layout and Text Objects”. Open source
  11. 11. Uzun, Gülsün Leylâ (2022). “Dil Bilimi”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  12. 12. Uzun, Gülsün Leylâ (2022). “Anlambilim”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  13. 13. Brown, Keith ve Jim Miller (2013). The Cambridge Dictionary of Linguistics. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9781139049412. Open source
  14. 14. International Phonetic Association (1999). Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge University Press. Open source
  15. 15. Matthews, Peter H. (1991). Morphology. 2. baskı. Cambridge University Press. Open source
  16. 16. Kroeger, Paul R. (2004). Analyzing Syntax: A Lexical-Functional Approach. Cambridge University Press. Open source
  17. 17. Gasparri, Luca ve Diego Marconi (2024). “Word Meaning”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Summer 2024. Open source
  18. 18. Korta, Kepa ve John Perry (2024). “Pragmatics”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Fall 2024. Open source
  19. 19. Coulmas, Florian (2013). Sociolinguistics: The Study of Speakers' Choices. 2. baskı. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9781139794732. Open source
  20. 20. Spivey, Michael, Ken McRae ve Marc Joanisse (ed.) (2012). The Cambridge Handbook of Psycholinguistics. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9781139029377. Open source
  21. 21. Clark, Eve V. (2024). First Language Acquisition. 4. baskı. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781009294485. Open source
  22. 22. Ringe, Don ve Joseph F. Eska (2013). Historical Linguistics: Toward a Twenty-First Century Reintegration. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511980183. Open source
  23. 23. Dryer, Matthew S. ve Martin Haspelmath (ed.) (2013). WALS Online, sürüm 2020.4. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. Open source
  24. 24. Güven, Ayşegül (2022). “Dil Gelişimi”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  25. 25. Association Internationale de Linguistique Appliquée (AILA). “Statutes: Objectives”. Open source
  26. 26. Conrad, Susan, Alissa Hartig ve Lynn Santelmann (ed.) (2020). The Cambridge Introduction to Applied Linguistics. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781108658089. Open source
  27. 27. De Fina, Anna ve Alexandra Georgakopoulou (ed.) (2020). The Cambridge Handbook of Discourse Studies. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781108348195. Open source
  28. 28. Brown, Gillian ve George Yule (1983). Discourse Analysis. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511805226. Open source
  29. 29. Thornbury, Scott (2023). “Cohesion”. About Language: Tasks for Teachers of English. Cambridge University Press, 181-188. DOI: 10.1017/9781009024525.030. Open source
  30. 30. Thornbury, Scott (2023). “Texts”. About Language: Tasks for Teachers of English. Cambridge University Press, 189-194. DOI: 10.1017/9781009024525.031. Open source
  31. 31. Grishman, Ralph (1986). Computational Linguistics: An Introduction. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511611797. Open source
  32. 32. Voelkel, Svenja ve Franziska Kretzschmar (2021). “Language Documentation and Descriptive Linguistics”. Introducing Linguistic Research. Cambridge University Press, 79-105. DOI: 10.1017/9781316884485.006. Open source
  33. 33. Good, Jeff (2012). “Data and Language Documentation”. The Cambridge Handbook of Endangered Languages. Cambridge University Press, 212-234. DOI: 10.1017/CBO9780511975981.011. Open source
  34. 34. Gürlek, Mehmet (2022). “Dil Bilimsel Antropoloji”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  35. 35. De Houwer, Annick ve Lourdes Ortega (ed.) (2018). The Cambridge Handbook of Bilingualism. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781316831922. Open source
  36. 36. Association for Computing Machinery, IEEE Computer Society ve Association for the Advancement of Artificial Intelligence (2024). Computer Science Curricula 2023: The Final Report. Open source
  37. 37. Black, Paul E. (2020). DADS: The On-Line Dictionary of Algorithms and Data Structures. NISTIR 8318. National Institute of Standards and Technology. DOI: 10.6028/NIST.IR.8318. Open source
  38. 38. Cormen, Thomas H., Charles E. Leiserson, Ronald L. Rivest ve Clifford Stein (2022). Introduction to Algorithms. 4. baskı. The MIT Press. Open source
  39. 39. Silberschatz, Avi, Henry F. Korth ve S. Sudarshan (2019). Database System Concepts. 7. baskı. McGraw-Hill. Open source
  40. 40. PostgreSQL Global Development Group (2026). PostgreSQL 18 Documentation: Tutorial. Open source
  41. 41. Arpaci-Dusseau, Remzi H. ve Andrea C. Arpaci-Dusseau (2023). Operating Systems: Three Easy Pieces. Sürüm 1.10. Arpaci-Dusseau Books. Open source
  42. 42. Braden, Robert (ed.) (1989). Requirements for Internet Hosts—Communication Layers. RFC 1122, Internet Standard STD 3. RFC Editor. Open source
  43. 43. Eddy, Wesley (ed.) (2022). Transmission Control Protocol (TCP). RFC 9293, Internet Standard STD 7. RFC Editor. DOI: 10.17487/RFC9293. Open source
  44. 44. Pascoe, Cherilyn, Stephen Quinn ve Karen Scarfone (2024). The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0. NIST CSWP 29. DOI: 10.6028/NIST.CSWP.29. Open source
  45. 45. Nieles, Michael, Kelley Dempsey ve Victoria Pillitteri (2017). An Introduction to Information Security. NIST SP 800-12 Rev. 1. DOI: 10.6028/NIST.SP.800-12r1. Open source
  46. 46. International Organization for Standardization (1999). ISO/IEC 2382-15:1999, Information technology — Vocabulary — Part 15: Programming languages. Open source
  47. 47. Python Software Foundation. The Python Language Reference, Python 3 Documentation. Open source
  48. 48. Washizaki, Hironori (ed.) (2025). Guide to the Software Engineering Body of Knowledge, Version 4.0a. IEEE Computer Society. Open source
  49. 49. Souppaya, Murugiah, Karen Scarfone ve Donna Dodson (2022). Secure Software Development Framework (SSDF) Version 1.1. NIST SP 800-218. DOI: 10.6028/NIST.SP.800-218. Open source
  50. 50. van Steen, Maarten ve Andrew S. Tanenbaum (2023). Distributed Systems. 4. baskı. distributed-systems.net. Open source
  51. 51. Lamport, Leslie (1978). “Time, Clocks, and the Ordering of Events in a Distributed System”. Communications of the ACM, 21(7), 558-565. DOI: 10.1145/359545.359563. Open source
  52. 52. Mell, Peter ve Tim Grance (2011). The NIST Definition of Cloud Computing. NIST SP 800-145. DOI: 10.6028/NIST.SP.800-145. Open source
  53. 53. Scarfone, Karen, Murugiah Souppaya ve Paul Hoffman (2011). Guide to Security for Full Virtualization Technologies. NIST SP 800-125. DOI: 10.6028/NIST.SP.800-125. Open source
  54. 54. International Organization for Standardization (2022). ISO/IEC 22989:2022, Information technology — Artificial intelligence — Artificial intelligence concepts and terminology. Open source
  55. 55. Tabassi, Elham (2023). Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0). NIST AI 100-1. DOI: 10.6028/NIST.AI.100-1. Open source
  56. 56. Vassilev, Apostol, Alina Oprea, Alie Fordyce ve Hyrum Andersen (2024). Adversarial Machine Learning: A Taxonomy and Terminology of Attacks and Mitigations. NIST AI 100-2e2023. DOI: 10.6028/NIST.AI.100-2e2023. Open source
  57. 57. Andı, M. Fatih (2022). “Edebiyat”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  58. 58. Narlı, Mehmet (2022). “Kurmaca”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  59. 59. Meister, Jan Christoph (2014). “Narratology”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  60. 60. Margolin, Uri (2014). “Narrator”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  61. 61. Niederhoff, Burkhard (2013). “Focalization”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  62. 62. Niederhoff, Burkhard (2013). “Perspective – Point of View”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  63. 63. Kukkonen, Karin (2014). “Plot”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  64. 64. Jannidis, Fotis (2013). “Character”. Peter Hühn ve diğerleri (ed.), the living handbook of narratology. Hamburg University. Open source
  65. 65. Aristoteles. Poetika. S. H. Butcher (İngilizce çev.). The Internet Classics Archive, Massachusetts Institute of Technology. Open source
  66. 66. University of Wisconsin-Madison Writing Center. “A Short Guide to Close Reading for Literary Analysis”. Open source
  67. 67. Poetry Foundation. “Motif”. Glossary of Poetic Terms. Open source
  68. 68. Demiryürek, Meral (2013). “Kurgusal Metinlerde İkinci Kişili Anlatıcı ve Bakış Açısı”. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2. Open source
  69. 69. Daşçıoğlu, Yılmaz (2022). “Şiir”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  70. 70. Daşçıoğlu, Yılmaz (2022). “Roman”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  71. 71. Yılmaz, Ebru Burcu (2022). “Hikâye”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  72. 72. Daşçıoğlu, Yılmaz (2022). “İmge”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  73. 73. Poetry Foundation. “Imagery”. Glossary of Poetic Terms. Open source
  74. 74. The Open University (2012; güncelleme 2018). “Approaching Prose Fiction”. OpenLearn. Open source
  75. 75. Şimşek, Ahmet (2022). “Tarih”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  76. 76. Emrahov, Ziyad (2022). “Tarihi Araştırma Türleri ve Yapısı”. Tarih ve Tarihçilik Sempozyumu II. Cilt, Türk Tarih Kurumu, s. 707-718. DOI: 10.37879/9789751749994.2022.39. Open source
  77. 77. Library of Congress. “Getting Started with Primary Sources”. Open source
  78. 78. Library of Congress. “Teacher's Guides and Analysis Tool”. Open source
  79. 79. Society of American Archivists (2025). “Provenance”. Dictionary of Archives Terminology. Open source
  80. 80. Society of American Archivists (2025). “Original Order”. Dictionary of Archives Terminology. Open source
  81. 81. National Archives and Records Administration (2024). “Archival Materials and Related Elements”. Open source
  82. 82. UCLA Public History Initiative. “Chronological Thinking”. National Standards for History. Open source
  83. 83. Little, Daniel (2025). “Philosophy of History”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Summer 2025 Edition. Open source
  84. 84. American Historical Association (2023). “Statement on Standards of Professional Conduct”. Open source
  85. 85. Waugh, Linda R.; Monville-Burston, Monique ve John E. Joseph (ed.) (2023). The Cambridge History of Linguistics. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9780511842788. Open source
  86. 86. Allan, Keith (ed.) (2013). The Oxford Handbook of the History of Linguistics. Oxford University Press. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199585847.001.0001. Open source
  87. 87. Historiographia Linguistica: International Journal for the History of the Language Sciences. John Benjamins Publishing Company. DOI: 10.1075/hl. Open source
  88. 88. Kaçalin, Mustafa S. (2022). “Dil Bilgisi”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  89. 89. Kanter, Beyhan (2022). “Yapısalcılık”. TÜBİTAK Sosyal Bilimler Ansiklopedisi. Open source
  90. 90. Matthews, Peter H. (2001). A Short History of Structural Linguistics. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511612596. Open source
  91. 91. Jankowsky, Kurt R. (2013). “Comparative, Historical, and Typological Linguistics since the Eighteenth Century”. The Oxford Handbook of the History of Linguistics, s. 635-654. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199585847.013.0029. Open source
  92. 92. Freidin, Robert (2013). “Noam Chomsky's Contribution to Linguistics: A Sketch”. The Oxford Handbook of the History of Linguistics, s. 438-467. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199585847.013.0020. Open source
  93. 93. Newmeyer, Frederick J. (2014). “Getting the Word Out: The Early Generativists' Multipronged Efforts to Diffuse Their Ideas”. Language, 90(1), s. 241-268. DOI: 10.1353/lan.2014.0012. Open source
  94. 94. McEnery, Tony ve Andrew Hardie (2013). “The History of Corpus Linguistics”. The Oxford Handbook of the History of Linguistics, s. 727-745. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780199585847.013.0034. Open source
  95. 95. Vaswani, Ashish, Noam Shazeer, Niki Parmar, Jakob Uszkoreit, Llion Jones, Aidan N. Gomez, Łukasz Kaiser ve Illia Polosukhin (2017). “Attention Is All You Need”. Advances in Neural Information Processing Systems 30. Open source
  96. 96. Kudo, Taku ve John Richardson (2018). “SentencePiece: A Simple and Language Independent Subword Tokenizer and Detokenizer for Neural Text Processing”. Proceedings of EMNLP System Demonstrations, 66-71. DOI: 10.18653/v1/D18-2012. Open source
  97. 97. Devlin, Jacob, Ming-Wei Chang, Kenton Lee ve Kristina Toutanova (2019). “BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding”. Proceedings of NAACL-HLT, 4171-4186. DOI: 10.18653/v1/N19-1423. Open source
  98. 98. Brown, Tom B. ve diğerleri (2020). “Language Models are Few-Shot Learners”. Advances in Neural Information Processing Systems 33. Open source
  99. 99. Kaplan, Jared, Sam McCandlish, Tom Henighan, Tom B. Brown, Benjamin Chess, Rewon Child, Scott Gray, Alec Radford, Jeffrey Wu ve Dario Amodei (2020). “Scaling Laws for Neural Language Models”. arXiv:2001.08361. Open source
  100. 100. Hoffmann, Jordan ve diğerleri (2022). “Training Compute-Optimal Large Language Models”. arXiv:2203.15556. Open source
  101. 101. Ouyang, Long ve diğerleri (2022). “Training Language Models to Follow Instructions with Human Feedback”. arXiv:2203.02155. Open source
  102. 102. Rafailov, Rafael, Archit Sharma, Eric Mitchell, Christopher D. Manning, Stefano Ermon ve Chelsea Finn (2023). “Direct Preference Optimization: Your Language Model is Secretly a Reward Model”. Advances in Neural Information Processing Systems 36. DOI: 10.52202/075280-2338. Open source
  103. 103. Lewis, Patrick ve diğerleri (2020). “Retrieval-Augmented Generation for Knowledge-Intensive NLP Tasks”. Advances in Neural Information Processing Systems 33. Open source
  104. 104. Dao, Tri, Dan Fu, Stefano Ermon, Atri Rudra ve Christopher Ré (2022). “FlashAttention: Fast and Memory-Efficient Exact Attention with IO-Awareness”. Advances in Neural Information Processing Systems 35. DOI: 10.52202/068431-1189. Open source
  105. 105. Hu, Edward J., Yelong Shen, Phillip Wallis, Zeyuan Allen-Zhu, Yuanzhi Li, Shean Wang, Lu Wang ve Weizhu Chen (2022). “LoRA: Low-Rank Adaptation of Large Language Models”. ICLR 2022. Open source
  106. 106. Dettmers, Tim, Artidoro Pagnoni, Ari Holtzman ve Luke Zettlemoyer (2023). “QLoRA: Efficient Finetuning of Quantized LLMs”. Advances in Neural Information Processing Systems 36. DOI: 10.52202/075280-0441. Open source
  107. 107. Fedus, William, Barret Zoph ve Noam Shazeer (2022). “Switch Transformers: Scaling to Trillion Parameter Models with Simple and Efficient Sparsity”. Journal of Machine Learning Research, 23(120), 1-39. Open source
  108. 108. Su, Jianlin, Yu Lu, Shengfeng Pan, Ahmed Murtadha, Bo Wen ve Yunfeng Liu (2021). “RoFormer: Enhanced Transformer with Rotary Position Embedding”. arXiv:2104.09864. Open source
  109. 109. Kwon, Woosuk, Zhuohan Li, Siyuan Zhuang, Ying Sheng, Lianmin Zheng, Cody Hao Yu, Joseph E. Gonzalez, Hao Zhang ve Ion Stoica (2023). “Efficient Memory Management for Large Language Model Serving with PagedAttention”. Proceedings of SOSP 2023, 611-626. DOI: 10.1145/3600006.3613165. Open source
  110. 110. Liu, Nelson F., Kevin Lin, John Hewitt, Ashwin Paranjape, Michele Bevilacqua, Fabio Petroni ve Percy Liang (2024). “Lost in the Middle: How Language Models Use Long Contexts”. Transactions of the Association for Computational Linguistics, 12, 157-173. DOI: 10.1162/tacl_a_00638. Open source
  111. 111. Schick, Timo ve diğerleri (2023). “Toolformer: Language Models Can Teach Themselves to Use Tools”. Advances in Neural Information Processing Systems 36. DOI: 10.52202/075280-2997. Open source
  112. 112. Autio, Chloe, Reva Schwartz, Jesse Dunietz, Shomik Jain, Martin Stanley, Elham Tabassi, Patrick Hall ve Kamie Roberts (2024). Artificial Intelligence Risk Management Framework: Generative Artificial Intelligence Profile. NIST AI 600-1. DOI: 10.6028/NIST.AI.600-1. Open source
  113. 113. Gu, Albert ve Tri Dao (2023). “Mamba: Linear-Time Sequence Modeling with Selective State Spaces”. arXiv:2312.00752. Open source
  114. 114. Ho, Jonathan, Ajay N. Jain ve Pieter Abbeel (2020). “Denoising Diffusion Probabilistic Models”. Advances in Neural Information Processing Systems 33. Open source
  115. 115. Alayrac, Jean-Baptiste ve diğerleri (2022). “Flamingo: A Visual Language Model for Few-Shot Learning”. Advances in Neural Information Processing Systems 35. DOI: 10.52202/068431-1723. Open source
  116. 116. Leviathan, Yaniv, Matan Kalman ve Yossi Matias (2023). “Fast Inference from Transformers via Speculative Decoding”. Proceedings of ICML, PMLR 202, 19274-19286. Open source
  117. 117. Holtzman, Ari, Jan Buys, Li Du, Maxwell Forbes ve Yejin Choi (2020). “The Curious Case of Neural Text Degeneration”. ICLR 2020. Open source
  118. 118. Li, Yanyang, Wong Tin Long, Cheung To Hung, Jianqiao Zhao, Duo Zheng, Liu Ka Wai, Michael R. Lyu ve Liwei Wang (2025). “C2LEVA: Toward Comprehensive and Contamination-Free Language Model Evaluation”. Findings of ACL 2025, 2283-2306. DOI: 10.18653/v1/2025.findings-acl.116. Open source
  119. 119. Goodfellow, Ian, Yoshua Bengio ve Aaron Courville (2016). “Probability and Information Theory”. Deep Learning, Bölüm 3. MIT Press. Open source
  120. 120. Goodfellow, Ian, Yoshua Bengio ve Aaron Courville (2016). “Optimization for Training Deep Models”. Deep Learning, Bölüm 8. MIT Press. Open source
  121. 121. Murphy, Kevin P. (2022). Probabilistic Machine Learning: An Introduction. MIT Press. Open source
  122. 122. Kingma, Diederik P. ve Jimmy Ba (2015). “Adam: A Method for Stochastic Optimization”. 3rd International Conference on Learning Representations. Open source
  123. 123. Guo, Chuan, Geoff Pleiss, Yu Sun ve Kilian Q. Weinberger (2017). “On Calibration of Modern Neural Networks”. Proceedings of ICML, PMLR 70, 1321-1330. Open source
  124. 124. Pettersson, Anders (2025). “Literary History and the Concept of Literature”. European Review, 33(3), 292-301. Open source
  125. 125. Fedeli, Giacomo ve Henry Spelman (2024). “Introduction”. Writing Literary History in the Greek and Roman World. Open source
  126. 126. Bingöl, Barkın Burak (2025). “Yöntem Bilgisi Açısından Türk Edebiyatı Tarihleri Hakkında”. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi, 5(1), 223-227. Open source
  127. 127. UNESCO Intangible Cultural Heritage. “Oral Traditions and Expressions Including Language as a Vehicle of the Intangible Cultural Heritage”. Open source
  128. 128. MacRae, I. J. (2023). “Orality and Writing”. Technology and Literature içinde, 17-44. Cambridge University Press. Open source
  129. 129. Mak, Bonnie (2023). “Manuscript”. Technology and Literature içinde, 45-68. Cambridge University Press. Open source
  130. 130. Johnston, Michael ve Michael Van Dussen, haz. (2015). The Medieval Manuscript Book: Cultural Approaches. Cambridge University Press. Open source
  131. 131. McDowell, Paula (2023). “The Hand Press, 1450-1800”. Technology and Literature içinde, 69-91. Cambridge University Press. Open source
  132. 132. Finkelstein, David (2012). “Publishing and the Materiality of the Book”. The Cambridge History of Victorian Literature içinde, 13-33. Open source
  133. 133. Fraser, Hilary (2012). “Periodicals and Reviewing”. The Cambridge History of Victorian Literature içinde, 56-76. Open source
  134. 134. Yetiş, Kâzım (2018). “Edebiyat Tarihi Araştırmalarında Süreli Yayınların Yeri”. Aydın Türklük Bilgisi, 4(7), 137-152. Open source
  135. 135. Maidment, Brian (2009). “Periodicals and Serial Publications, 1780-1830”. The Cambridge History of the Book in Britain içinde, 498-512. Open source
  136. 136. Bauer, Dale M. (2022). “Seriality”. American Literature in Transition, 1820-1860 içinde, 253-268. Open source
  137. 137. McMurran, Mary Helen (2022). “Translation”. Globalization and Literary Studies içinde, 67-79. Cambridge University Press. Open source
  138. 138. Şengül, Abdullah (2022). “Çeviri ve Edebiyat: Edebî Yenilik ve Sürdürülebilirlik Açısından Çevirinin Rolü”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(4), 2418-2424. Open source
  139. 139. Kramnick, Jonathan Brody (1997). “The Making of the English Canon”. PMLA, 112(5), 1087-1101. Open source
  140. 140. Anar, Turgay (2013). “Türk Edebiyatında Edebiyat Kanonu: Kanon, Kanona Girmek ve Kanona Müdahale”. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 1, 40-78. Open source