“Oyun alanı” öbeğinin derlem bağlamı incelenirken yalnız “alan” sözcüğünün eşleşmesi neden yeterli kabul edilmez?
Çünkü sözlükbirim öbeğin tamamıdır; bileşenlerin doğru sırada birlikte bulunması ve cümlenin oyun yeri mi yoksa kurallı rekabet çevresi mi anlattığının ayrıca belirlenmesi gerekir.
Yalnız son bileşeni aramak çalışma alanı, araştırma alanı veya fiziksel bölge gibi ilgisiz sonuçları aynı kayda bağlayabilir. Tam öbek araması iki bileşenin birlikte kurduğu sözlüksel birimi korur. Bunun ardından çocuk, park ve spor çevresi gerçek oyun yerini; eşitlik, piyasa, kural ve rekabet çevresi ise mecaz anlamı işaret edebilir. Temsil edici bağlam seçimi bu iki aşamayı birlikte yürüttüğünde hem yanlış lemma bağlantısı hem de yanlış anlam örneklemesi azalır.
Serbestlik: %92.1 · serbest
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok sözcüklü birimin bütünlüğünü ve gerçek-mecaz bağlam ayrımını derlem sorgusu açısından açıklar.
Sınırlılık: Bileşenlerin birlikte görünmesi de tek başına anlamı kesinleştirmez; cümlenin bütünündeki ilişki ve amaç incelenmelidir.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
atölye
“Atölye” maddesinin sözcük yaşam eğrisindeki değişim, uygulamalı çalışma oturumu anlamının ne zaman doğduğunu kesin olarak gösterir mi?
Hayır. Eğri yalnız T-BDLD’ye giren dönemli metinlerdeki görünürlüğü gösterir; anlamın Türkçedeki ilk ortaya çıkış tarihini doğrudan belirlemez.
Yaşam eğrisi, her dönemde derleme alınan kaynaklarda sözcüğün kaç kez ve ne kadar yaygın göründüğünü karşılaştırır. Eğitim, kültür ve etkinlik metinlerinin artması uygulamalı oturum kullanımını daha görünür kılabilir; bu yükseliş anlamın o tarihte yaratıldığı sonucunu vermez. İlk kullanım tarihi için tarihli ve dengeli eski kaynakların ayrıca incelenmesi gerekir. Eğrinin asıl değeri, güncel görünürlük değişimini ve kaynak grupları arasındaki yayılımı izlemektir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Bağlam
Çocuklar gün içinde kitap okuyup atölye çalışması yaparken anne ve babaları onları bekleyecek.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt yaşam eğrisinin derlem içi görünürlük ile tarihsel ilk kullanım arasındaki farkını atölye maddesi üzerinden açıklar.
Sınırlılık: Dönemlerin kaynak hacmi ve tür dengesi aynı olmayabilir; eğri sözlük tarihi için tek başına tarihlendirme kanıtı değildir.
Maddebaşı
Sözcük ağı
hücre
“Hücre” maddesinin hibrit sözcük ağında biyoloji, kapatılma ve elektronik tablo çevrelerinin ayrışması nasıl yorumlanmalıdır?
Ayrı komşuluk kümeleri aynı maddebaşının farklı anlamlarda farklı sözcüklerle ilişki kurduğunu gösterir; ancak ağ kümeleri tek başına yeni anlam veya anlam sınırı ilan etmez.
Sözlük bağlantıları maddenin tanımları, göndermeleri ve birleşikleri üzerinden kurumsal ilişkileri; derlem bağlantıları ise gerçek kullanımdaki komşulukları gösterir. Canlı organizma çevresinde doku ve biyoloji, kapatılma çevresinde oda ve hükümlü, elektronik tablo çevresinde satır, sütun ve formül gibi farklı kümeler oluşabilir. Bu ayrışma çok anlamlılığı görünür kılar ve bağlam sınıflandırmasına ipucu verir. Yine de bir ağ komşusu, bulunduğu her cümlede aynı anlamın seçildiği sonucunu doğurmaz; son karar bütün cümle ve sözlük tanımlarıyla verilir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 10 bağlantı
Bağlam
Hastaya nakledilen hücreler farklı genetik yapıya sahipse vücut bu hücreleri yabancı olarak görüp saldırabiliyor.
Şirket, projede yerli fotovoltaik güneş hücreleriyle ürettiği yerli fotovoltaik güneş panellerini kullanmayı planlıyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama hibrit ağın sözlük ilişkileriyle derlem komşuluklarını birleştirerek anlam çevrelerini göstermesini kapsar.
Sınırlılık: Ağ yapısı derlem büyüdükçe değişir ve komşuluk yakınlığı eş anlamlılık ya da kesin anlam üyeliği anlamına gelmez.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
GTS'ye yeni eklenen
orta yaş
Orta yaş öbeğinin sözcük yaşam eğrisindeki yükseliş, bu yaşam döneminin toplumda yeni ortaya çıktığını gösterir mi?
Hayır; eğri kavramın varlık tarihini değil, tarihi belirlenebilen T-BDLD kaynaklarında öbeğin dönemlere göre ne kadar görünür olduğunu gösterir.
Yaşam eğrisi her dönem için tanıklı cümleleri ve kaynak çeşitliliğini derlem büyüklüğüyle birlikte değerlendirir. Son yıllarda daha çok kullanım görülmesi sağlık, çalışma yaşamı veya gündelik deneyim metinlerinin derleme daha yoğun eklenmesinden kaynaklanabilir; dildeki gerçek yaygınlaşma da bu harekete katkıda bulunabilir. Algoritma bu iki nedeni bütünüyle ayıramadığı için sonuç “ilk kez oluşma” diye okunmaz. İlk, son ve tepe dönemler yalnız mevcut kaynak evrenindeki görünürlüğün özetidir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Genellikle orta yaş üzerindekiler için yüklenme vücudu yıpratıp bazen zarar bile getirebilir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok sözcüklü bir birimin dönemsel görünürlüğünü ve yaşam eğrisinin derlem içi yorumunu açıklar.
Sınırlılık: Kaynak tarihleri ve dönem dengesi eksik olabilir; grafik tarihsel sözlükteki ilk tanığın veya toplumsal değişimin kesin kanıtı değildir.
Otomatik düşünce için ruh bilimi alanının baskın görünmesi, öbeğin eğitim veya gündelik yaşam metinlerindeki tanıklarını neden dışlamaz?
Alan baskınlığı kavramın en yoğun işlendiği kaynak kümesini gösterir; aynı zihinsel sürecin eğitim, öz yardım veya gündelik deneyim anlatılarında kullanılmasını engellemez.
Alan dağılımı sözlükteki etiketi mekanik biçimde tekrarlamak yerine canlı geçişleri kaynakların konu sınıflarına göre sayar. Kavram bilişsel yaklaşımlarda teknik bir açıklama aracı olduğu için ruh bilimi belgelerinde yoğunlaşabilir. Bununla birlikte öğrencinin kaygısı, kişinin kendini değerlendirmesi veya davranış eğitimi anlatılırken de aynı ortak anlam çekirdeği korunabilir. Grafik bu yayılımı gösterir; her tanığın uzmanlık düzeyini veya tanımın değiştiğini tek başına kararlaştırmaz.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
En yüzeyde yer alan otomatik düşünceler ve çekirdeği oluşturan temel inançlar arasında ise ara inançlar yer alır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama uzmanlık etiketi, baskın alan ve alanlar arası gerçek kullanım arasındaki ilişkiyi kapsar.
Sınırlılık: Kaynak sınıflandırması ve derlem dengesi oranları etkiler; alan grafiği klinik değerlendirme veya anlam ayrımı yapmaz.
Organik dayanışma maddesindeki “Fransızca + Türkçe” köken bilgisi, toplum bilimi kavramının bütünüyle Fransızcadan değişmeden alındığını mı gösterir?
Hayır; kayıt öbeği kuran sözlerin Türkçeye geliş veya oluşum kaynaklarını belirtir, kavramın Türkçedeki tanımının ve kullanım tarihinin bütün ayrıntılarını tek başına açıklamaz.
Köken alanı önce söz varlığı birimlerinin biçimsel geçmişine ilişkindir: ilk bileşen Türkçeye yabancı bir kaynaktan girmiş, ikinci bileşen Türkçe türetim düzeni içinde kurulmuştur. İki sözün belirli bir toplum bilimi kavramında birleşmesi ise çeviri, terimleşme ve alan içi kullanım süreçleriyle ilgilidir. Bu nedenle dil etiketi kavramın kurucusunu, ilk yayın tarihini veya bütün dillerde aynı anlamla kullanıldığını kanıtlamaz. Tanım ve canlı derlem kanıtı bugünkü Türkçe kullanım sınırını ayrıca gösterir.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Organik dayanışma ise, işbölümünden ileri gelen dayanışmadır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt çok bileşenli bir maddede köken etiketiyle terimleşme ve güncel anlam arasındaki ayrımı açıklar.
Sınırlılık: Kısa köken kaydı ayrıntılı etimoloji değildir; ara diller, ilk tanık ve tarihsel anlam değişmeleri ayrıca araştırılmalıdır.
Sözlük maddesi için gösterilen canlı bağlam, tanımın doğruluğunu tek başına kanıtlamak yerine hangi görevi üstlenir?
Bağlam, sözcüğün gerçek bir cümlede hangi öğelerle ve hangi anlam çevresinde kullanıldığını gösterir; sözlük tanımının yerini alan tekil bir kanıt oluşturmaz.
Bir tanım farklı kaynaklarda yinelenen kullanımların ortak anlam çekirdeğini soyutlar, bağlam ise bu çekirdeğin belirli bir cümledeki gerçekleşmesini görünür kılar. Seçilen örnek kullanıcının sözdizimsel çevreyi, çekimli biçimi ve anlam ipuçlarını incelemesine yardım eder. Bununla birlikte tek cümle bütün kullanımları kapsamaz ve rastlantısal bir ayrıntıyı kavramın zorunlu özelliği gibi gösterebilir. Bu nedenle GTS bağlamı tanımın yanında sunar ve derlem büyüdükçe daha temsil edici bir tanıkla güncelleyebilir.
Bağlam
Hâlbuki kelime öğretimi sözü edilen programda yer almış ve kelime öğretiminin sözlüklere dayandırılması istenmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki tanım ile canlı temsil edici bağlamın farklı işlevlerini karşılaştırır.
Sınırlılık: Gösterilen az sayıdaki cümle, sözcüğün bütün anlamlarını, türlerini ve tarihsel kullanımlarını tüketmez.
Hibrit sözcük ağında dil maddesinin organ, iletişim sistemi ve anlatım aracı çevrelerine bağlanması neyi gösterir?
Bu dağılım, aynı yazılış altında bulunan farklı fakat tarihsel veya kavramsal olarak ilişkili anlamların sözlük bağlantılarıyla gerçek kullanım komşuluklarını birlikte etkilediğini gösterir.
Sözlük katmanı beden organı, insanlar arası işaret sistemi, üslup ve teknik anlatım düzeni gibi tanımlanmış anlamlardan ilişki üretir. Derlem katmanı ise sözcüğün cümlelerde gerçekten yakınında bulunan birimleri ekler. Sonuçtaki kümeler, tek bir anlamın kesin haritası değildir; çok anlamlı maddebaşının farklı kullanım çevrelerinin üst üste binen görünümüdür. Bu yüzden güçlü bir komşu, doğrudan eş anlamlı sayılmaz; hangi katmandan ve hangi bağlam kümesinden geldiğiyle birlikte değerlendirilir.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 11 bağlantı
Bağlam
Bu süreçte çeşitli dil bilgisi türleri de ortaya çıkmıştır.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama hibrit ağın sözlük ve derlem katmanlarını, çok anlamlı bir madde üzerinde birlikte yorumlar.
Sınırlılık: Ağ şu anda bütün anlamları ayrı düğümlere kusursuz biçimde ayırmaz; konu yakınlığı anlam ilişkisiyle karıştırılmamalıdır.
Maddebaşı
Derlem yaygınlığı
derlem
Derlem maddesinin canlı yaygınlık değeri, yeni metinler sisteme girdikçe neden sabit kalmaz?
Çünkü hem aynı lemaya bağlanan yeni kullanımların sayısı hem de milyon başına oranı hesaplamakta kullanılan toplam derlem büyüklüğü veri akışıyla birlikte değişir.
Canlı yaygınlık yalnız çıplak maddebaşını saymaz; çekimli yüzey biçimlerinden güvenle aynı lemaya indirgenen geçişleri de bir araya getirir. Crawler, makale, tez veya kitap akışından yeni cümleler eklendiğinde paydaki geçiş sayısı artabilir. Aynı anda paydadaki toplam sözcük sayısı da büyüdüğü için milyon başına oran ham sayı ile aynı yönde hareket etmek zorunda değildir. Bu nedenle kart, değişmez bir sözlük özelliği değil, sorgu anındaki T-BDLD kesitinin yeniden hesaplanan kullanım ölçüsüdür.
Bağlam
Bununla birlikte, derlem verisinde pozitif kullanımlar sosyal medya verisindeki pozitif kullanımlardan daha çok iken, negatif kullanımlar bunun tam tersidir.
Bu nedenle derlem verisiyle sosyal medya verisi karşılaştırıldı.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı lemma sıklığını, çekimli biçimlerin toplanmasını ve milyon başına normalleştirmeyi kapsar.
Sınırlılık: Ölçüm derlem kapsamına bağlıdır; tek başına sözcüğün tarihsel yaygınlığını veya belirli bir anlamın sıklığını göstermez.
Bilgi maddesinde gösterilen bağlam cümleleri neden derlemdeki ilk rastlanan örneklerden seçilmez?
Çünkü temsil edici bağlam, hedef kullanımı açıkça taşımalı; cümle bütünlüğü, metin kalitesi, anlam açıklığı ve kaynak çeşitliliği bakımından kalite kapılarından geçmelidir.
İlk rastlanan cümle kısa, eksiltili, yinelenmiş veya hedef sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını göstermeyecek kadar belirsiz olabilir. Bağlam seçimi önce doğru lemma eşleşmesini ve tam cümle sınırını denetler; ardından okunabilirlik, yeterli çevre, belge çeşitliliği ve aynı örneğin tekrar edilmemesi gibi ölçütleri uygular. Amaç en çarpıcı cümleyi bulmak değil, kullanıcının sözcüğün gerçek söz dizimsel çevresini kolayca değerlendirebileceği açık ve taşınabilir bir tanık sunmaktır.
Bağlam
Saha çalışmalarını yerinde inceleyen öğrenciler, teorik eğitimlerde edindikleri bilgileri uygulamalarla pekiştirme fırsatı buldu.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama madde ve derlem sayfalarında kullanılan temsil edici bağlam seçiminin temel kalite ölçütlerini kapsar.
Sınırlılık: Gösterilen birkaç cümle bütün anlam ve tür çeşitliliğini tüketmez; derlem büyüdükçe daha uygun tanıklarla değiştirilebilir.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
zaman
Zaman maddesinin sözcük yaşam eğrisi neden sözcüğün Türkçede ilk kez ne zaman kullanıldığını göstermez?
Çünkü eğri tarihsel kökeni değil, T-BDLD’ye alınmış ve tarihi belirlenebilen kaynaklarda sözcüğün dönemlere göre görünürlüğünü gösterir.
Yaşam eğrisi, her dönemdeki tanıklı cümle ve sözcük toplamını kaynak tarihiyle ilişkilendirerek artış, durağanlık veya azalış eğilimi çıkarır. İlk görülen dönem, bütün Türkçe metinlerin başlangıcı değil, mevcut derlem kapsamındaki ilk güvenilir tarihli tanıktır. Son dönemdeki yükseliş de gerçek dil değişiminin yanı sıra yeni kaynakların eklenmesinden etkilenebilir. Bu nedenle grafik kullanım hareketini izlemek için güçlüdür, fakat etimolojik ilk tanıklama veya mutlak tarih hükmü olarak okunmaz.
Yaşam eğrisi: 2023–2026-07 · yükselen
Bağlam
Akademik stil için sonuç ve öneriler bölümünün şimdiki zaman kurgusu üzerine yazılması gerektiği belirtilmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt dönem çizgisi, ilk ve son görünüm, tepe dönem ile eğilim etiketinin derlem içindeki anlamını açıklar.
Sınırlılık: Kaynak yıllarının eksikliği ve dönemler arasındaki belge dengesizliği eğriyi etkileyebilir; tarihsel sözlük kanıtının yerini tutmaz.
Yol maddesinin hibrit sözcük ağında sözlük bağlantıları ile derlem komşuluklarının birlikte gösterilmesi ne kazandırır?
Sözlük katmanı tanımsal ve yapısal ilişkileri, derlem katmanı gerçek kullanımdaki güçlü komşuları verir; kesişimleri kavramsal bağın kullanımda da desteklendiği yerleri görünür kılar.
Yalnız sözlük içi bağlantılar düzenlenmiş anlam ilişkilerini gösterir fakat güncel kullanım ortaklarını kaçırabilir; yalnız derlem komşuluğu ise konu yakınlığını gerçek anlam ilişkisi sanabilir. Hibrit ağ iki kanıt türünü ayrı kaynak işaretleriyle bir araya getirir. Derece doğrudan komşu sayısını, kümelenme komşuların kendi aralarındaki örgüyü, aradalık ise merkezin farklı kümeler arasında köprü olma eğilimini özetler. Bu ölçüler keşfi kolaylaştırır, ancak hiçbir düğüm tek başına eş anlamlı sayılmaz.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 15 bağlantı
Bağlam
Bayatlayan yemeğin ishale yol açabileceği belirtilmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki sözlük, derlem ve birleşik graf görünümleriyle temel ağ ölçülerini açıklar.
Sınırlılık: Ağ, seçilen pencere ve destek eşiklerine bağlıdır; yüksek merkezilik sözlükbilimsel yakınlığın veya anlam eşitliğinin kesin kanıtı değildir.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
sağlık
Sağlık maddesinin alan yayılımında kendi adını taşıyan alanın baskın çıkması, öteki alanlardaki kullanımları neden geçersiz kılmaz?
Baskınlık, sözcüğün canlı derlemde en yoğun görüldüğü alanı gösterir; eğitim, ekonomi veya teknoloji metinlerindeki kurumsal ve toplumsal kullanımlarını ortadan kaldırmaz.
Alan yayılımı bir maddeye değişmez uzmanlık etiketi yapıştırmak için değil, kullanımların kaynak kümeleri arasındaki dağılımını göstermek için hesaplanır. İncelenen sözcük temel konusu nedeniyle sağlık metinlerinde yoğunlaşırken hizmet yönetimi, eğitim, bütçe, teknoloji ve gündelik yaşam anlatılarında da doğal olarak yer alır. Algoritma geçiş sayısını belge çeşitliliği ve alan içindeki göreli payla birlikte değerlendirir. Sonuç, anlamın sınırını belirleyen sözlük tanımından ayrı bir canlı kullanım profilidir.
Bağlam
Bu durumun salgınla mücadeleyi daha da zorlaştırdığı ve sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama alan etiketlerinin canlı geçiş, belge yayılımı ve göreli yoğunluk üzerinden nasıl yorumlandığını kapsar.
Sınırlılık: Kaynak dengesi değiştikçe oranlar değişebilir; baskın alan tek başına sözcüğün yalnız o uzmanlık alanına ait olduğunu kanıtlamaz.
Maddebaşı
Derlem yaygınlığı
kitap
Kitap maddesindeki canlı geçiş sayısı neden yalnızca metinlerde aynen yazılmış “kitap” biçiminin sayısı değildir?
Çünkü madde yaygınlığı, bağlama duyarlı olarak aynı lemaya bağlanan kitap, kitabı, kitabın, kitaplar ve benzeri çekimli yüzey biçimlerinin toplamıyla hesaplanır.
Türkçe, adları çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye yerleştirir; bu nedenle yalnız çıplak yazımı saymak gerçek kullanımı büyük ölçüde eksik gösterir. T-BDLD önce yüzey biçimini cümle içindeki görevine göre çözümler, sonra güvenli biçimleri ortak lemada toplar. Karttaki milyon başına oran da bu toplamı o anda erişilebilen derlem büyüklüğüne göre ölçekler. Böylece farklı tarihlerdeki derlem kesitleri karşılaştırılabilir; yine de eş yazımlı veya çözümlemesi belirsiz biçimler bulunduğunda sayı dil bilgisel kesinlik değil, denetlenen derlem ölçümü olarak okunur.
Bağlam
Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama maddebaşı sıklığı, yüzey biçimlerin lemada toplanması ve milyon başına normalleştirme işlemlerini kapsar.
Sınırlılık: Canlı toplam derlem büyüdükçe değişir; sayı tek başına bir anlamın, türün veya kullanım alanının ne kadar yaygın olduğunu göstermez.
Anlam / Tanım
Tanım
GTS'ye yeni eklenen
nem tutucu
Nem tutucu” tanımı neden hem maddeyi hem bileşeni hem de niteliği kapsar?
Çünkü derlemde ifade yalnız bağımsız bir kimyasalı değil, ürün içindeki işlevsel bileşeni ve su kaybını azaltan özelliği de adlandırır.
İncelenen GTS tanımı
Bulunduğu ürün veya ortamda suyu yüzeyine bağlayan, bünyesine alan ya da buharlaşmasını yavaşlatan; böylece kuruma, sertleşme veya su kaybını sınırlayan madde, bileşen veya nitelik.
Tek bir üst kavram seçip öteki kullanımları dışlamak, gerçek kullanım alanını gereksiz biçimde daraltırdı. Ortak anlam çekirdeği suyu yüzeye bağlama, bünyeye alma veya buharlaşmayı yavaşlatma yoluyla kuruma ve sertleşmeyi sınırlamaktır. Bu işlev kimi cümlede bir maddeye, kiminde karışım içindeki bileşene, kiminde de malzeme niteliğine yüklenir. Ad ve sıfat etiketlerinin birlikte verilmesi, bu sözdizimsel çeşitliliği tanım içinde denetimli biçimde karşılar.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Hazır bez, idrarı ve dışkı suyunu dışarı sızdırmaması için kuvvetli nem tutucu kimyasal maddeler içerir.
Uzmanlar, hiyalüronik asit, seramid ve gliserin gibi nem tutucu içeriklere sahip hafif nemlendiricilerin kullanılmasını öneriyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama yeni maddenin üst kavram seçimini, ortak işlevini ve ad-sıfat kullanımlarını birlikte kapsar.
Sınırlılık: Belirli endüstrilerdeki teknik sınıflandırmalar farklılaşabilir; tanım bütün kimyasal mekanizmaları tek tek sıralamaz.
Nehir teknesi” ile “nehir gemisi” arasındaki sözlüksel sınır nasıl kurulmuştur?
İki araç aynı su ortamına uyarlanır; ayrım temel olarak gövde ölçeği, taşıma kapasitesi, sefer mesafesi ve kullanım düzeninde belirginleşir.
İncelenen GTS tanımı
Akarsu akıntısı, sığlık, dar geçit ve değişen su düzeylerinde yol alabilecek gövde ve manevra özellikleriyle yapılmış; yolcu, yük veya hizmet amacıyla kullanılan küçük su aracı.
Tanımlar yalnız “nehirde kullanılan araç” ortaklığını tekrar etmez. Tekne için sığlık, dar geçit ve manevra gereksinimiyle uyumlu daha küçük su aracı öne çıkar. Gemi tanımı ise akarsu koşullarına uyarlanmış olmakla birlikte uzun mesafede yolcu veya ağır yük taşıyabilen daha büyük ulaşım aracını belirtir. Derlem bağlamları her zaman kesin teknik tonaj sınırı vermediğinden sözlük, kullanımlarda kararlı kalan işlevsel ve ölçeksel ayrımı esas alır.
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme
Bağlam
Üzerimde gezinen bir nehir teknesinin çarkları, balçıkları fırıl fırıl döndürüyordu.
Güneye bir yolculuk için on nehir teknesi bulmak ne kadar zor?
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama iki yeni iç su ulaşım maddesinin ortak üst kavramını ve ayırıcı ölçek-işlev özelliklerini karşılaştırır.
Sınırlılık: Hukuki gemi sınıfları ülke ve mevzuata göre değişebilir; sözlük ayrımı genel Türkçe kullanımındaki baskın karşıtlığı yansıtır.
Maddebaşı
Sözcük yaşam eğrisi
kalem
Kalem” sözcüğünün yaşam eğrisi dil tarihini mi, T-BDLD içindeki görünürlüğünü mü gösterir?
Grafik doğrudan dil tarihini değil, eldeki kaynakların derleme giriş dönemleri boyunca sözcüğün görünürlüğünü, yayılımını ve değişim yönünü gösterir.
Yaşam eğrisi her dönemdeki tanıklı cümleleri, geçişleri ve kaynak gruplarını karşılaştırarak ilk görünüm, son görünüm, tepe dönem ve eğilim gibi göstergeler üretir. Bu, bir sözcüğün Türkçede ilk kez o tarihte doğduğu anlamına gelmez; T-BDLD’ye alınan ve tarihlenebilen metinlerde hangi yoğunlukta temsil edildiğini anlatır. Derlem büyüdükçe geçmiş dönemlere yeni belgeler eklenebileceği için eğri de yeniden hesaplanır ve daha dengeli hâle gelir.
Yaşam eğrisi: 2025–2026-07 · yükselen
Bağlam
Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama dönemsel geçiş, cümle ve kaynak yayılımına dayalı canlı yaşam eğrisi göstergelerini kapsar.
Sınırlılık: Derleme giriş ayı ile metnin özgün yayımlanma tarihi her kayıtta aynı değildir; grafik bu ayrımı açıkça belirttiği ölçüde yorumlanmalıdır.
Maddebaşı
Alan ve tür yayılımı
kalem
Kalem” için baskın bir alan etiketi görülmesi sözcüğün yalnız o alana ait olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. Baskın etiket, incelenen derlem kesitinde göreli yoğunluğu gösterir; geniş alan ve tür yayılımı genel dildeki çok yönlü kullanımı ayrıca ortaya koyar.
Alan ve tür çözümlemesi, ham geçiş sayısını doğrudan uzmanlık etiketi saymaz. Farklı alanlardaki dağılım, ayırt edicilik, belge çeşitliliği ve güven kapıları birlikte değerlendirilir. Çok anlamlı ve genel kullanımlı bir sözcük belirli bir dönemde şiir, eğitim veya büro metinlerinde yoğunlaşabilir; bu, öteki alanlardaki kullanımlarını geçersiz kılmaz. Bu nedenle karttaki baskın alan, sözlük anlamını sınırlayan normatif bir etiket değil, canlı derlemdeki göreli yayılımın özetidir.
Bağlam
Mevduat kaleminin şubat ayındaki girişle beraber son 12 aylık dönemde 27 milyar dolar ile finansmana en yüksek katkı veren kalem olması da çarpıcı bir sonuç.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama canlı alan ve tür dağılımını, bağlam çeşitliliğini ve güven temelli etiketleme yaklaşımını kapsar.
Sınırlılık: Derleme yeni kaynaklar eklendikçe dağılım değişebilir; düşük belgeli alanlar için küçük farklar kesin uzmanlık göstergesi sayılmaz.
Güvenmek” fiilinin canlı değerlik çözümlemesi “-e” etiketini nasıl sınar?
Çözümleme, fiilin güvenilen kişi veya varlığı yönelme durumuyla kurma eğilimini gerçek cümlelerde ölçer ve sözlükteki “-e” bilgisini derlem kanıtıyla destekler.
Değerlik algoritması yalnız sözcüğün yakınındaki ekli biçimleri saymaz; cümle içindeki aday tamlayıcıları, durum eklerini, fiile uzaklıklarını ve farklı belgelerde tekrarlanma kararlılığını birlikte değerlendirir. “Birine güvenmek” ve “bir kuruma güvenmek” gibi yapılarda yönelme durumunun baskınlaşması, sözlük etiketinin kullanım karşılığını gösterir. Bununla birlikte sonuç olasılıksal bir derlem profilidir: eksiltili cümleler, zamir düşmesi ve dolaylı anlatım nedeniyle her örnekte açık bir -e tamlayıcısı bulunması beklenmez.
Değerlik: 103 çözümlenen kullanım, yüksek
Bağlam
Uzmanlar, sesin veya görüntünün kendisine güvenmek yerine gelen talebin niteliğine odaklanılması gerektiğini vurguluyor.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Yanıt sözlükteki durum eki etiketini canlı yüzey-lema dizileri, tamlayıcı yuvaları, belge yayılımı ve kararlılık ölçüsüyle ilişkilendirir.
Sınırlılık: Otomatik değerlik çözümlemesi dil bilgisel yargının yerine geçmez; düşük destekli yuvalar seçimlik bağlam öğeleriyle karışabileceği için eğilim olarak okunur.
Maddebaşı
Sözcük ağı
kalem
Kalem” için gösterilen hibrit sözcük ağı hangi iki tür ilişkiyi birleştirir?
Ağ, sözlüğün açık anlam ve madde ilişkilerini derlemdeki güçlü birlikte kullanım komşuluklarıyla aynı görünümde birleştirir.
Sözlük katmanı gönderme, birleşik, türetim ailesi ve tanımsal yakınlık gibi editoryal ilişkileri temsil eder. Derlem katmanı ise sözcüğün temiz cümlelerde hangi öğelerle anlamlı bir yakınlık kurduğunu ölçer. İki katmanın kesişmesi, yalnız biçim benzerliğine dayanan ilgisiz maddelerin ayıklanmasını ve sözlükte yazılı olmayan kullanım bağlarının görünmesini sağlar. Düğüm derecesi veya PageRank tek başına anlam eşitliği değildir; ağ içindeki bağlantı yoğunluğunu özetleyen keşif ölçütüdür.
Sözcük ağı: 9 düğüm, 12 bağlantı
Bağlam
Doğrudan yatırımlar ise 223 milyon dolar giriş ile geçen yılın altında olurken, bunun alt kalemi olan yabancı gayrimenkul alımı ise 514 milyon dolar düzeyine geriledi.
Yazılarını daktiloyla yazıp yeşil tükenmez kalemle düzelttiğini ve kendinden ve hayatından memnun olmadığını biliyorum.
Kapsam ve sınırlılık
Kapsam: Açıklama madde sayfasındaki hibrit grafın sözlük ve canlı derlem bileşenlerini, düğüm ve bağlantı ölçülerini kapsar.
Sınırlılık: Graf komşuluğu eş anlamlılık hükmü vermez; yüksek birlikte kullanım sözdizimsel veya konusal yakınlıktan da doğabilir.