Sorular ve Yanıtlar

Sözlük ve canlı derlem verisini birlikte açıklayan bilgi alanı

Toplam soru
96
Maddebaşı
45
Anlam / tanım
51
Yeni madde sorusu
41
İncelenen madde
61
Bu sayfa nasıl hazırlanır?

Sözlük özelliklerinin birlikte okunması

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, çekimli biçim, bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Canlı kanıt, denetimli açıklama

Soru ve açıklayıcı yanıt editoryal olarak yayımlanır; geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü sayfa açıldığında ClickHouse üzerinden yeniden okunur. Bağlamlar kamuya açık kalite süzgecinden geçen örneklerle sınırlıdır. Sayılar dil bilgisel kural değil, derlemde gözlenen eğilimdir.

96 soru ve yanıt

Maddebaşı Yeni eklenen sözcük GTS'ye yeni eklenen
nöbetçi noter

Nöbetçi noter neden geçici olarak nöbet tutan herhangi bir kişiyi değil, yerleşik bir hukuk hizmeti düzenini adlandırır?

Öbek, olağan çalışma dışındaki belirlenmiş zamanlarda acil noterlik işlemlerini dönüşümlü olarak yürüten yetkili noterliği veya görevliyi kurumsal rolüyle belirtir.

Nöbetçi sıfatı birçok görev adıyla serbestçe kullanılabilir, ancak bu kullanımda çalışma zamanı, yetki ve hizmet türü mevzuatla düzenlenen belirli bir uygulamada birleşir. Kullanıcı öbeği duyduğunda yalnız bir kişinin o gün çalıştığını değil, olağan saatler dışında resmî işlem yapılabilen yetkili hizmet noktasını anlar. Kurum ile görevli arasındaki yakınlık bağlamda iki göndergeye izin verse de ortak işlev değişmez. Bu kararlılık ve bağımsız tanımlanabilirlik, öbeği geçici nitelemeden ayırır.
Canlı geçiş
14
Milyon başına
0.0099
Tanıklı cümle
11
Belge yayılımı
9
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Resmi tatil uygulamaları nedeniyle noter hizmetlerinden yararlanmak isteyen yurttaşlar, hem şubelerin durumu hem de nöbetçi noter uygulaması hakkında bilgi arıyor.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt yeni eklenen öbeğin kurumsal rolünü, hizmet zamanını ve noterlik ile görevli arasındaki gönderge ilişkisini kapsar.

Sınırlılık: Nöbet günleri ve yürütülebilen işlemler mevzuatla değişebilir; sözlük tanımı belirli bir kurumun güncel çalışma çizelgesini vermez.

Maddebaşı Yeni eklenen sözcük GTS'ye yeni eklenen
mevsim normalleri

Mevsim normalleri öbeğindeki “normal” neden gündelik dildeki “alışılmış” yargısından daha özel bir anlam taşır?

Buradaki normallik kişisel beklentiye değil, aynı yer ve dönem için uzun yılların ölçümlerinden hesaplanan karşılaştırma aralıklarına dayanır.

Gündelik kullanımda normal sözü olağan veya şaşırtıcı olmayan durumu anlatabilir. Meteorolojik öbekte ise sıcaklık, yağış, rüzgâr gibi değişkenler belirli bir referans dönemi üzerinden istatistiksel olarak özetlenir. Güncel değer bu çerçeveyle karşılaştırılarak altında, çevresinde veya üstünde değerlendirilir. Öbeğin çoğul biçimi de tek bir sayı yerine farklı değişken ve dönemlere ait ölçü kümelerini karşılar. Bu teknikleşmiş ortak anlam, bileşenlerin serbest yorumundan daha kararlıdır.
İncelenen kanıt geçişi
702
Milyon başına
0.4979
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Sıcak hava dalgası boyunca 7 gün üst üste hava sıcaklığı 30 derecenin üzerine çıkarken, gece sıcaklıkları da mevsim normallerinin üzerinde seyretti.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama yeni eklenen öbeğin gündelik normallik yargısından ayrılan meteorolojik ve istatistiksel anlamını kapsar.

Sınırlılık: Referans dönemi ve hesaplama yöntemi kuruma göre ayrıntıda değişebilir; madde belirli bir günün hava tahminini vermez.

Maddebaşı Yeni eklenen sözcük GTS'ye yeni eklenen
numara taşıma

Numara taşıma öbeğinde neden sıradan bir yer değiştirme değil, bütün öbekle adlandırılan haberleşme işlemi vardır?

Çünkü taşınan fiziksel bir nesne değildir; abone işletmecisini değiştirirken telefon numarasının korunmasını ve çağrıların yeni şebekeye yönelmesini sağlayan kurumsal süreçtir.

Bileşenlerin genel anlamları tek başına işlemin ayırıcı koşullarını vermez. Kavramda abonenin hizmet aldığı işletmeci değişir, fakat kullanıcıya tanınmış numara değişmeden kalır ve şebeke yönlendirmesi buna göre yeniden düzenlenir. Bu karşıtlık, öbeği herhangi bir numaranın başka yere aktarılmasından ayırır. Telekomünikasyon bağlamlarında aynı işlem dizisini adlandırması, tanımının bağlamdan bağımsız kurulabilmesi ve bileşen ikamesinin kavramı bozması bütün öbeğin korunmasını gerektirir.
Canlı geçiş
91
Milyon başına
0.0645
Tanıklı cümle
72
Belge yayılımı
37
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Dönemler bazında incelendiğinde, geçen yılın birinci çeyreğinde 3 milyon 30 bin 737 mobil numara taşıma işlemi tamamlandı.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt yeni eklenen haberleşme teriminin öbek sınırını, kurumsal işlevini ve ayırıcı koşullarını açıklar.

Sınırlılık: Teknik yönlendirme ayrıntıları işletmeci ve mevzuata göre değişebilir; sözlük tanımı ortak kullanıcı işlemini sınırlar.

Maddebaşı Tanımlanabilirlik GTS'ye yeni eklenen
nezaket kuralları

Nezaket kuralları neden yalnızca nezaket sözcüğünün çoğul bir tamamlayıcısı değil, bağımsız tanımlanabilir bir öbek sayılır?

Öbek, tek tek nazik davranışları değil; hitap, dinleme, özür, teşekkür ve kişisel mesafeyi ortak beklentilere göre düzenleyen toplumsal ölçüler bütününü adlandırır.

Serbest bir tamlamada bileşenler her bağlamda yeniden birleşebilir; burada ise kullanım, toplum içinde öğrenilen ve uyulması beklenen davranış düzenine kararlı biçimde yönelir. Çoğul biçim rastlantısal değildir, çünkü kavram tek bir buyruğu değil farklı durumlara dağılan ölçüler kümesini kapsar. Tanımın üst kavramı toplumsal ölçüler, ayırıcı işlevi ise karşıdakinin saygınlığını ve sınırlarını gözeterek iletişimi düzenlemektir. Bu yapı tek bir tanık cümlesinden bağımsız olarak kurulabildiği için sözlükbirim niteliği kazanır.
Canlı geçiş
2
Milyon başına
0.0014
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Bu kazanımların altında yer alan nezaket kurallarına uyma, söz kesmeden dinleme, söz alarak konuşma, yerinde hitap ifadeleri konuşma, karşısındakini saygıyla dinleme gibi beceriler oyunlar ile ulaşılabilecek becerilerdendir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama öbeğin çoğul yapısını, toplumsal işlevini ve yeni madde için yayımlanan tanımlanabilirlik kararını kapsar.

Sınırlılık: Kurallar toplumlara ve dönemlere göre değişebilir; sözlük maddesi bütün davranış listesini değil ortak kavramsal çerçeveyi verir.

Maddebaşı Tanımlanabilirlik GTS'ye yeni eklenen
nefes alıştırması

Nefes alıştırması öbeğinin farklı amaçlarla uygulanması, tek bir maddebaşı olarak tanımlanmasına neden engel değildir?

Gevşeme, ses üretimi veya dikkat gibi amaçlar değişse de bütün kullanımlarda solunumun belirli tekrarlarla bilinçli biçimde düzenlenmesi ortak anlam çekirdeğini korur.

Sözlükbirim kararı, her tanığın aynı yan amacı taşımasını değil, farklı bağlamlara aktarılabilen bir üst kavram ve ayırıcı işlev bulunmasını gerektirir. Bu öbekte üst kavram tekrarlı çalışmadır; ayırıcı özellik ise nefesin hız, derinlik veya ritminin bilinçli olarak düzenlenmesidir. Uygulamanın akciğer kullanımına, gevşemeye, sese ya da dikkate yönelmesi alt amaçları çeşitlendirir fakat birim sınırını bozmaz. Bağımsız tanım kurulabilmesi ve öbeğin farklı kaynaklarda aynı çekirdeği taşıması maddebaşını destekler.
İncelenen kanıt geçişi
10
Milyon başına
0.0071
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Yumuşak nefes alıştırması yapmak için rahat bir oturma pozisyonuna geçmenizi veya sırtüstü uzanıp gözlerinizi kapatmanızı öneriyoruz.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt yeni eklenen öbeğin birim sınırı, ortak anlam çekirdeği ve tanımlanabilirlik kanıtını birlikte değerlendirir.

Sınırlılık: Her nefes sözcüklü tamlama aynı birimi karşılamaz; tekniğin özel adı veya klinik uygulaması ayrıca maddeleşme ölçütü gerektirebilir.

Maddebaşı Bağlam
bilgi

Bilgi maddesinde gösterilen bağlam cümleleri neden derlemdeki ilk rastlanan örneklerden seçilmez?

Çünkü temsil edici bağlam, hedef kullanımı açıkça taşımalı; cümle bütünlüğü, metin kalitesi, anlam açıklığı ve kaynak çeşitliliği bakımından kalite kapılarından geçmelidir.

İlk rastlanan cümle kısa, eksiltili, yinelenmiş veya hedef sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını göstermeyecek kadar belirsiz olabilir. Bağlam seçimi önce doğru lemma eşleşmesini ve tam cümle sınırını denetler; ardından okunabilirlik, yeterli çevre, belge çeşitliliği ve aynı örneğin tekrar edilmemesi gibi ölçütleri uygular. Amaç en çarpıcı cümleyi bulmak değil, kullanıcının sözcüğün gerçek söz dizimsel çevresini kolayca değerlendirebileceği açık ve taşınabilir bir tanık sunmaktır.
Canlı geçiş
1408164
Milyon başına
998.7459
Tanıklı cümle
800940
Belge yayılımı
23826

Bağlam

Saha çalışmalarını yerinde inceleyen öğrenciler, teorik eğitimlerde edindikleri bilgileri uygulamalarla pekiştirme fırsatı buldu.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama madde ve derlem sayfalarında kullanılan temsil edici bağlam seçiminin temel kalite ölçütlerini kapsar.

Sınırlılık: Gösterilen birkaç cümle bütün anlam ve tür çeşitliliğini tüketmez; derlem büyüdükçe daha uygun tanıklarla değiştirilebilir.

Maddebaşı Sözcük yaşam eğrisi
zaman

Zaman maddesinin sözcük yaşam eğrisi neden sözcüğün Türkçede ilk kez ne zaman kullanıldığını göstermez?

Çünkü eğri tarihsel kökeni değil, T-BDLD’ye alınmış ve tarihi belirlenebilen kaynaklarda sözcüğün dönemlere göre görünürlüğünü gösterir.

Yaşam eğrisi, her dönemdeki tanıklı cümle ve sözcük toplamını kaynak tarihiyle ilişkilendirerek artış, durağanlık veya azalış eğilimi çıkarır. İlk görülen dönem, bütün Türkçe metinlerin başlangıcı değil, mevcut derlem kapsamındaki ilk güvenilir tarihli tanıktır. Son dönemdeki yükseliş de gerçek dil değişiminin yanı sıra yeni kaynakların eklenmesinden etkilenebilir. Bu nedenle grafik kullanım hareketini izlemek için güçlüdür, fakat etimolojik ilk tanıklama veya mutlak tarih hükmü olarak okunmaz.
Canlı geçiş
2764189
Milyon başına
1960.5119
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Yaşam eğrisi: 2023–2026-07 · yükselen

Bağlam

Akademik stil için sonuç ve öneriler bölümünün şimdiki zaman kurgusu üzerine yazılması gerektiği belirtilmiştir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt dönem çizgisi, ilk ve son görünüm, tepe dönem ile eğilim etiketinin derlem içindeki anlamını açıklar.

Sınırlılık: Kaynak yıllarının eksikliği ve dönemler arasındaki belge dengesizliği eğriyi etkileyebilir; tarihsel sözlük kanıtının yerini tutmaz.

Maddebaşı Değerlik
çalışmak

Çalışmak fiilinin değerlik profilinde yönelme ekli eylem tamlayıcılarının güçlenmesi neyi gösterir?

Bu örüntü, fiilin “bir işi gerçekleştirmeye çabalamak” anlamında -maya/-meye biçimli bir eylemi kendine güçlü tamlayıcı olarak bağlayabildiğini gösterir.

Değerlik çözümlemesi yakındaki her ekli sözü aynı düzeyde saymaz; tamlayıcının fiile uzaklığını, farklı belgelerde yinelenmesini ve aynı yuvada kararlı biçimde görünmesini birlikte değerlendirir. “Anlamaya çalışmak” veya “yapmaya çalışmak” yapısında yönelme eki, adlaşmış eylemi çabanın hedefi olarak kurar. Buna karşılık iş yerinde çalışma ya da bir aygıtın işler durumda olması anlamlarında başka yapılar öne çıkabilir. Kart bu anlamları tek hükme indirgemez, canlı kullanımlardaki baskın eğilimleri ve seçimlik yuvaları ayrı gösterir.
Canlı geçiş
1111613
Milyon başına
788.4159
Tanıklı cümle
654890
Belge yayılımı
43499
Değerlik: 72 çözümlenen kullanım, yüksek

Bağlam

Dolayısıyla mesele ortak iyiyi artırmaya çalışmak kadar, bunun nasıl yapılacağını da sorgulamaktan geçecektir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama fiilin tamlayıcı yuvalarını, yönelme ekli yan tümceleri ve çok anlamlılığın değerlik profiline etkisini kapsar.

Sınırlılık: Otomatik profil anlamları bütünüyle ayırmayabilir; düşük destekli yuvalar zorunlu değerlik yerine çevresel öğe olarak değerlendirilmelidir.

Maddebaşı Sözcük ağı
yol

Yol maddesinin hibrit sözcük ağında sözlük bağlantıları ile derlem komşuluklarının birlikte gösterilmesi ne kazandırır?

Sözlük katmanı tanımsal ve yapısal ilişkileri, derlem katmanı gerçek kullanımdaki güçlü komşuları verir; kesişimleri kavramsal bağın kullanımda da desteklendiği yerleri görünür kılar.

Yalnız sözlük içi bağlantılar düzenlenmiş anlam ilişkilerini gösterir fakat güncel kullanım ortaklarını kaçırabilir; yalnız derlem komşuluğu ise konu yakınlığını gerçek anlam ilişkisi sanabilir. Hibrit ağ iki kanıt türünü ayrı kaynak işaretleriyle bir araya getirir. Derece doğrudan komşu sayısını, kümelenme komşuların kendi aralarındaki örgüyü, aradalık ise merkezin farklı kümeler arasında köprü olma eğilimini özetler. Bu ölçüler keşfi kolaylaştırır, ancak hiçbir düğüm tek başına eş anlamlı sayılmaz.
Canlı geçiş
1643013
Milyon başına
1165.3134
Tanıklı cümle
977830
Belge yayılımı
52501
Sözcük ağı: 9 düğüm, 15 bağlantı

Bağlam

Bayatlayan yemeğin ishale yol açabileceği belirtilmiştir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt madde sayfasındaki sözlük, derlem ve birleşik graf görünümleriyle temel ağ ölçülerini açıklar.

Sınırlılık: Ağ, seçilen pencere ve destek eşiklerine bağlıdır; yüksek merkezilik sözlükbilimsel yakınlığın veya anlam eşitliğinin kesin kanıtı değildir.

Maddebaşı Alan ve tür yayılımı
sağlık

Sağlık maddesinin alan yayılımında kendi adını taşıyan alanın baskın çıkması, öteki alanlardaki kullanımları neden geçersiz kılmaz?

Baskınlık, sözcüğün canlı derlemde en yoğun görüldüğü alanı gösterir; eğitim, ekonomi veya teknoloji metinlerindeki kurumsal ve toplumsal kullanımlarını ortadan kaldırmaz.

Alan yayılımı bir maddeye değişmez uzmanlık etiketi yapıştırmak için değil, kullanımların kaynak kümeleri arasındaki dağılımını göstermek için hesaplanır. İncelenen sözcük temel konusu nedeniyle sağlık metinlerinde yoğunlaşırken hizmet yönetimi, eğitim, bütçe, teknoloji ve gündelik yaşam anlatılarında da doğal olarak yer alır. Algoritma geçiş sayısını belge çeşitliliği ve alan içindeki göreli payla birlikte değerlendirir. Sonuç, anlamın sınırını belirleyen sözlük tanımından ayrı bir canlı kullanım profilidir.
Canlı geçiş
584957
Milyon başına
414.8831
Tanıklı cümle
293223
Belge yayılımı
18104

Bağlam

Bu durumun salgınla mücadeleyi daha da zorlaştırdığı ve sağlık sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama alan etiketlerinin canlı geçiş, belge yayılımı ve göreli yoğunluk üzerinden nasıl yorumlandığını kapsar.

Sınırlılık: Kaynak dengesi değiştikçe oranlar değişebilir; baskın alan tek başına sözcüğün yalnız o uzmanlık alanına ait olduğunu kanıtlamaz.

Maddebaşı Eş kullanım
kitap

Kitap için güçlü eş kullanımlar bulunurken serbestlik derecesinin yüksek olması nasıl açıklanır?

Sözcük bazı ortaklarla beklenenden güçlü bağ kurabilir, fakat toplam kullanımlarının büyük bölümü yalnız birkaç kalıba sıkışmadan çok sayıda farklı sözcüğe dağılabilir.

Eş kullanım ölçüleri ile serbestlik aynı soruyu yanıtlamaz. NPMI, logDice ve t-score belirli iki birimin birlikte görülmesinin rastlantısal beklentiyi ne ölçüde aştığını farklı ağırlıklarla sınar. Serbestlik derecesi ise bütün ortakların dağılımına bakar; birkaç güçlü bağın yanında geniş ve dengeli bir ortak küme varsa sözcük yine serbest davranabilir. Bu yüzden bir ortaklığın güçlü olması, maddebaşının yalnız o öbek içinde yaşadığı veya ortaya çıkan her ikilinin sözlükbirimleştiği anlamına gelmez.
Canlı geçiş
736569
Milyon başına
522.4145
Tanıklı cümle
459469
Belge yayılımı
27912
Serbestlik: %87.9 · serbest

Bağlam

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt eş kullanım puanları, dağılım entropisi, kalıplaşma ve serbestlik derecesinin birlikte yorumlanmasını ele alır.

Sınırlılık: Yakınlık ölçüleri anlamsal eşdeğerlik kararı vermez; sözdizimsel zorunluluk, konu ortaklığı ve kaynak bileşimi sonuçları etkileyebilir.

Maddebaşı Derlem yaygınlığı
kitap

Kitap maddesindeki canlı geçiş sayısı neden yalnızca metinlerde aynen yazılmış “kitap” biçiminin sayısı değildir?

Çünkü madde yaygınlığı, bağlama duyarlı olarak aynı lemaya bağlanan kitap, kitabı, kitabın, kitaplar ve benzeri çekimli yüzey biçimlerinin toplamıyla hesaplanır.

Türkçe, adları çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye yerleştirir; bu nedenle yalnız çıplak yazımı saymak gerçek kullanımı büyük ölçüde eksik gösterir. T-BDLD önce yüzey biçimini cümle içindeki görevine göre çözümler, sonra güvenli biçimleri ortak lemada toplar. Karttaki milyon başına oran da bu toplamı o anda erişilebilen derlem büyüklüğüne göre ölçekler. Böylece farklı tarihlerdeki derlem kesitleri karşılaştırılabilir; yine de eş yazımlı veya çözümlemesi belirsiz biçimler bulunduğunda sayı dil bilgisel kesinlik değil, denetlenen derlem ölçümü olarak okunur.
Canlı geçiş
736569
Milyon başına
522.4145
Tanıklı cümle
459469
Belge yayılımı
27912

Bağlam

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama maddebaşı sıklığı, yüzey biçimlerin lemada toplanması ve milyon başına normalleştirme işlemlerini kapsar.

Sınırlılık: Canlı toplam derlem büyüdükçe değişir; sayı tek başına bir anlamın, türün veya kullanım alanının ne kadar yaygın olduğunu göstermez.

Anlam / Tanım Tanım GTS'ye yeni eklenen
negatif kontrol

Negatif kontrol” tanımında incelenen işlemin uygulanmaması neden kavramın ayırıcı özelliğidir?

İşlem uygulanmadığında gözlenen temel düzey, deney sonucunun gerçek etkiden mi yoksa taşıyıcı, yöntem hatası veya kendiliğinden değişimden mi doğduğunu sınamaya yarar.

İncelenen GTS tanımı
Bir deneyde incelenen işlemin, maddenin veya uyarıcının uygulanmadığı; gözlenen sonucun kendiliğinden, taşıyıcıdan ya da yöntem hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını sınamaya yarayan karşılaştırma grubu veya örneği.
Bir karşılaştırma grubunu negatif kontrol yapan şey yalnız “farklı bir grup” olması değildir. İncelenen madde, işlem veya uyarıcı bu grupta özellikle bulunmaz; öteki koşullar mümkün olduğunca korunur. Böylece kontrol grubunda da aynı sonuç ortaya çıkarsa etkinin deneysel işleme bağlanması kuşkulu hâle gelir. Tanım, örnek laboratuvar düzeneklerini tek tek saymak yerine bu karşılaştırma işlevini üst kavramla birleştirerek farklı bilim alanlarına taşınabilir kılar.
Canlı geçiş
393
Milyon başına
0.2787
Tanıklı cümle
437
Belge yayılımı
279
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Plasebo tepkilerinin mekanizmasına dair 40 yıllık incelemenin ardından, araştırmacılar etkisiz hapların klinik denemelerde sadece birer negatif kontrol olmaktan fazlası oldukları argümanını ileri sürüyor.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt yeni maddenin deney tasarımındaki karşılaştırma işlevini, yokluk koşulunu ve tanımın alanlar arası taşınabilirliğini kapsar.

Sınırlılık: Uygun negatif kontrolün ayrıntıları deney türüne göre değişir; sözlük tanımı belirli bir laboratuvar protokolü önermez.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
nedensel etki

Nedensel etki” neden yalnızca iki değişkenin birlikte değişmesi olarak tanımlanamaz?

Çünkü nedensellik, başka koşullar eşitlendiğinde bir değişkendeki farkın sonuçta değişim meydana getirmesini gerektirir; birlikte değişme bu yönlü bağı tek başına kanıtlamaz.

İncelenen GTS tanımı
Başka koşullar aynı tutulduğunda bir olay, işlem veya değişkendeki farklılığın sonuç değişkeninde meydana getirdiği ve yalnızca birlikte görülmeye indirgenemeyen değişim.
Korelasyon iki değişken arasındaki düzenli birlikteliği ölçebilir, fakat üçüncü bir etken, ters yönlü ilişki veya seçilim yanlılığı aynı görünümü doğurabilir. Nedensel etki tanımı bu nedenle karşılaştırmalı bir koşul kurar: incelenen işlem ya da olay değiştiğinde, öteki koşullar aynı kabul edilerek sonuçta ortaya çıkan fark aranır. “Yalnızca birlikte görülmeye indirgenemeyen” ayırıcı özellik, kavramı istatistiksel bağlantıdan sözlük düzeyinde ayırır.
Canlı geçiş
301
Milyon başına
0.2135
Tanıklı cümle
435
Belge yayılımı
255
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Yukarıda açıklanan bilinç teorisinin her iki aşamasından çıkan sonuç, tüm zihinsel durumlar nörobiyolojik süreçlerin nedensel etkisiyle ortaya çıkarlar, ancak ontolojik açıdan nesnel düzleme indirgenemez bir şekilde öznel deneyimlerden oluşan fenomenler olarak gerçek dünyanın parçası olurlar.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama yeni felsefe ve yöntem maddesinin korelasyondan ayrılan anlam çekirdeğini ve karşılaştırmalı yapısını kapsar.

Sınırlılık: Gerçek araştırmada bütün koşulları aynı tutmak her zaman mümkün değildir; deneysel ve gözlemsel yöntemlerin kanıt gücü ayrıca değerlendirilir.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
nitel veri toplama

Nitel veri toplama” ile “nicel veri toplama” tanımları yöntem listesinden daha fazlasını nasıl anlatır?

Tanımlar, kullanılan araçların yanında verinin hangi bilgi biçimine dönüştürüldüğünü ayırır: biri bağlamlı deneyim ve anlamları, öteki ölçülebilir sayısal gözlemleri düzenler.

İncelenen GTS tanımı
İnsanların deneyim, görüş, davranış ve anlamlandırmalarını görüşme, gözlem, belge veya görsel kayıt yoluyla ayrıntılı biçimde elde edip bağlamını koruyarak araştırma malzemesine dönüştürme süreci.
Görüşme, gözlem, anket veya test adlarını sıralamak tek başına kavramsal ayrımı kurmaz. Nitel süreçte amaç insanların deneyim, görüş, davranış ve anlamlandırmalarını bağlamını koruyarak araştırma malzemesine dönüştürmektir. Nicel süreçte araştırma sorusu ölçülebilir değişkenlere çevrilir ve gözlemler sayısal düzende kaydedilir. Aynı araştırmada iki yaklaşım birlikte kullanılabilse de ürettikleri veri yapısı ve çözümleme mantığı farklıdır.
Canlı geçiş
1778
Milyon başına
1.2611
Tanıklı cümle
2062
Belge yayılımı
1050
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Nitel veri toplama kapsamında saha gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; bu sayede çalışanların maruz kaldıkları riskler, çalışma koşulları ve iş kazalarına ilişkin deneyimleri doğrudan analiz edilmiştir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt iki yeni araştırma yöntemi maddesini veri biçimi, bağlam koruma ve ölçülebilirlik eksenlerinde karşılaştırır.

Sınırlılık: Karma yöntem araştırmaları bu iki yaklaşımı birleştirebilir; sözlük tanımları karşıtlığı mutlak bir yöntem yasağı olarak sunmaz.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
noter tasdiki

Noter tasdiki” ile “noter tasdikli” arasındaki fark yalnızca sözcük türü farkı mıdır?

Sözcük türü farkı anlam yapısını da değiştirir: ilki resmî onaylama işlemini, ikincisi bu işlemden geçmiş belge veya örneğin kazanılmış durumunu anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Bir belge, imza veya suretin gerçekliğinin ya da aslına uygunluğunun yetkili noter tarafından incelenip tarih, mühür ve imzayla resmî geçerlilik kazanacak biçimde onaylanması işlemi.
Ad tamlaması olan “noter tasdiki”, gerçeklik veya aslına uygunluk incelemesinin tarih, mühür ve imzayla sonuçlandırıldığı kurumsal süreci adlandırır. Sıfat olan “noter tasdikli” ise bu süreci yeniden anlatmak yerine bir belgenin artık resmî onay taşıdığını bildirir. İşlem ile işlem sonucu oluşan durum arasındaki bu karşıtlık, cümlede seçilen tamlayıcıları ve tanımın odak noktasını değiştirir; dolayısıyla iki kayıt yalnız biçimsel varyant değildir.
İncelenen kanıt geçişi
22
Milyon başına
0.0156
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Tabii böyle bir devletin kuruluşunun, noter tasdikiyle tarihini belirlemek mümkün değildir.
E-defter tutacak mükellefler defter basımı, noter tasdiki, muhafaza ve ibraz süreçlerinde önemli ölçüde maliyet avantajı elde edecekler.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt yeni hukuk maddelerinin ad-sıfat ayrımını, süreç ve sonuç durumu karşıtlığıyla birlikte açıklar.

Sınırlılık: Noter onayının hukuki etkisi belge türüne ve mevzuata göre değişebilir; sözlük tanımı genel dildeki ortak işlevi verir.

Anlam / Tanım Tanım GTS'ye yeni eklenen
nem tutucu

Nem tutucu” tanımı neden hem maddeyi hem bileşeni hem de niteliği kapsar?

Çünkü derlemde ifade yalnız bağımsız bir kimyasalı değil, ürün içindeki işlevsel bileşeni ve su kaybını azaltan özelliği de adlandırır.

İncelenen GTS tanımı
Bulunduğu ürün veya ortamda suyu yüzeyine bağlayan, bünyesine alan ya da buharlaşmasını yavaşlatan; böylece kuruma, sertleşme veya su kaybını sınırlayan madde, bileşen veya nitelik.
Tek bir üst kavram seçip öteki kullanımları dışlamak, gerçek kullanım alanını gereksiz biçimde daraltırdı. Ortak anlam çekirdeği suyu yüzeye bağlama, bünyeye alma veya buharlaşmayı yavaşlatma yoluyla kuruma ve sertleşmeyi sınırlamaktır. Bu işlev kimi cümlede bir maddeye, kiminde karışım içindeki bileşene, kiminde de malzeme niteliğine yüklenir. Ad ve sıfat etiketlerinin birlikte verilmesi, bu sözdizimsel çeşitliliği tanım içinde denetimli biçimde karşılar.
Canlı geçiş
61
Milyon başına
0.0433
Tanıklı cümle
46
Belge yayılımı
15
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Hazır bez, idrarı ve dışkı suyunu dışarı sızdırmaması için kuvvetli nem tutucu kimyasal maddeler içerir.
Uzmanlar, hiyalüronik asit, seramid ve gliserin gibi nem tutucu içeriklere sahip hafif nemlendiricilerin kullanılmasını öneriyor.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama yeni maddenin üst kavram seçimini, ortak işlevini ve ad-sıfat kullanımlarını birlikte kapsar.

Sınırlılık: Belirli endüstrilerdeki teknik sınıflandırmalar farklılaşabilir; tanım bütün kimyasal mekanizmaları tek tek sıralamaz.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
normal kuvvet

Normal kuvvet” ile “normal gerilme” tanımlarında “dik yön” ortak olduğu hâlde kavramlar neden ayrıdır?

Normal kuvvet temas yüzeyinin uyguladığı toplam tepkiyi, normal gerilme ise dik kuvvetin birim alana düşen yük yoğunluğunu anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Temas eden iki katı yüzeyin birbirinin içine geçmesini engelleyen ve temas düzlemine dik yönde ortaya çıkan; sürtünme hesabında büyüklüğü belirleyici olan tepki kuvveti.
İki terimde “normal” sözü geometrik olarak yüzeye veya kesite dik doğrultuyu belirtir. Kuvvet, temas eden yüzeylerin birbirine geçmesini engelleyen ve büyüklüğü kuvvet birimiyle ölçülen toplam etkidir. Gerilme ise bu dik etkinin kesit alanına bölünmesiyle elde edilir ve malzemenin çekme ya da basma altında taşıdığı yoğunluğu gösterir. Ortak yön bilgisi terimleri ilişkilendirir; ölçülen fiziksel nicelik ve hesaplama biçimi onları ayrı maddeler yapar.
Canlı geçiş
124
Milyon başına
0.0879
Tanıklı cümle
253
Belge yayılımı
163
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Normal kuvvet, birbirine değen iki katı cismin atomlarına ait elektronların birbirlerini itmelerinden kaynaklanır, o sayede dünya bizi aşağıya doğru çektiği halde yerin içine batmıyoruz.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt iki fizik teriminin yön, birim, hesaplama ve kullanım bağlamı bakımından tanımsal ayrımını kapsar.

Sınırlılık: Karmaşık temas ve malzeme modellerindeki yerel dağılımlar sözlük tanımının kapsamı dışındadır; temel kavram karşıtlığı açıklanır.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
nehir teknesi

Nehir teknesi” ile “nehir gemisi” arasındaki sözlüksel sınır nasıl kurulmuştur?

İki araç aynı su ortamına uyarlanır; ayrım temel olarak gövde ölçeği, taşıma kapasitesi, sefer mesafesi ve kullanım düzeninde belirginleşir.

İncelenen GTS tanımı
Akarsu akıntısı, sığlık, dar geçit ve değişen su düzeylerinde yol alabilecek gövde ve manevra özellikleriyle yapılmış; yolcu, yük veya hizmet amacıyla kullanılan küçük su aracı.
Tanımlar yalnız “nehirde kullanılan araç” ortaklığını tekrar etmez. Tekne için sığlık, dar geçit ve manevra gereksinimiyle uyumlu daha küçük su aracı öne çıkar. Gemi tanımı ise akarsu koşullarına uyarlanmış olmakla birlikte uzun mesafede yolcu veya ağır yük taşıyabilen daha büyük ulaşım aracını belirtir. Derlem bağlamları her zaman kesin teknik tonaj sınırı vermediğinden sözlük, kullanımlarda kararlı kalan işlevsel ve ölçeksel ayrımı esas alır.
İncelenen kanıt geçişi
8
Milyon başına
0.0057
Tanıklı cümle
0
Belge yayılımı
0
Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Üzerimde gezinen bir nehir teknesinin çarkları, balçıkları fırıl fırıl döndürüyordu.
Güneye bir yolculuk için on nehir teknesi bulmak ne kadar zor?

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Açıklama iki yeni iç su ulaşım maddesinin ortak üst kavramını ve ayırıcı ölçek-işlev özelliklerini karşılaştırır.

Sınırlılık: Hukuki gemi sınıfları ülke ve mevzuata göre değişebilir; sözlük ayrımı genel Türkçe kullanımındaki baskın karşıtlığı yansıtır.

Anlam / Tanım Anlam ayrımı GTS'ye yeni eklenen
negatif reel faiz

Negatif reel faiz” ile “negatif faiz” neden aynı tanımla karşılanmaz?

Birincisi enflasyon sonrasında satın alma gücünün azalmasını, ikincisi ise açıklanan faiz oranının doğrudan sıfırın altında olmasını anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Borç verme veya tasarruf karşılığında elde edilen nominal kazancın enflasyonun altında kalması nedeniyle paranın vade sonundaki satın alma gücünün başlangıca göre azalmasına yol açan getiri durumu.
“Reel” bileşeni, nominal getirinin fiyat artışlarından arındırılarak değerlendirilmesini zorunlu kılar. Nominal oran pozitif olsa bile enflasyon daha yüksekse tasarrufun satın alma gücü azalır ve reel getiri negatif olur. Negatif faiz durumunda ise sözleşmede veya politika kararında uygulanan nominal oran sıfırın altındadır. İki durum aynı ekonomik sonuçlara yaklaşabilse de ölçüm düzeyleri farklıdır; bu yüzden maddebaşları ve ayırıcı tanımlar ayrı tutulur.
Canlı geçiş
110
Milyon başına
0.078
Tanıklı cümle
110
Belge yayılımı
61
Yaşam eğrisi: 2026–2026-07 · yükselen Tanımlanabilirlik: İncelendi ve onaylandı · 3 bağımsız çözümleme

Bağlam

Kredi piyasası düzenlemelerinden özel sektör kredileri ve negatif reel faiz değişkenlerinin istatistiki olarak anlamsız çıktığı analizde, bankacılık sisteminde özel kesimin payı anlamlı sonuç vermiştir.
Bu artış yüksek enflasyon, negatif reel faiz ortamı ve iç talep kaynaklı olabilir.

İlgili sözlük aramaları

Kapsam ve sınırlılık

Kapsam: Yanıt iki yeni ekonomi maddesinin nominal ve reel ölçüm farkını, tanımlarındaki ayırıcı bileşenler üzerinden açıklar.

Sınırlılık: Vergi, komisyon ve beklentiler gerçek getiriyi ayrıca etkileyebilir; sözlük tanımı temel kavramsal ayrımı verir.