Questions and Answers

An information space that explains dictionary and live corpus data together

Total Questions
96
Headword
45
Anlam / tanım
51
New-Entry Questions
41
Entries Examined
61
How Is This Page Prepared?

Reading Dictionary Features Together

Maddebaşı, anlam, tanım, gönderme, köken, (PHP 3, PHP 4), bağlam, alan ve tür yayılımı, eş kullanım, değerlik, hibrit sözcük ağı ve yaşam eğrisi birlikte değerlendirilir. Yeni eklenen sözcükler de yayımlanmış tanımlanabilirlik kanıtlarıyla bu kapsama girer.

Live Evidence, Reviewed Explanation

Soru ve açıklayıcı yanıt editoryal olarak yayımlanır; geçiş sayısı ve derlem büyüklüğü sayfa açıldığında ClickHouse üzerinden yeniden okunur. Bağlamlar kamuya açık kalite süzgecinden geçen örneklerle sınırlıdır. Sayılar dil bilgisel kural değil, derlemde gözlenen eğilimdir.

24 soru ve yanıt

Clear Filters
Meaning / Definition Anlam ayrımı
atmosfer

Toplumsal ortam anlamındaki “atmosfer”, havayı oluşturan gaz tabakası anlamından hangi kavramsal aktarım yoluyla türemiştir?

Bir yeri bütünüyle kuşatan fiziksel çevre düşüncesi, orada bulunanların duygu, beklenti ve ilişkilerini etkileyen genel ortam niteliğine aktarılmıştır.

İncelenen GTS tanımı
Bir yerde bulunanların duygu, davranış ve beklentilerini etkileyen; ilişkilerin sıcak, gergin, yaratıcı veya resmî gibi algılanmasını sağlayan genel ortam özelliği.
Fiziksel anlam bir gök cismini saran gaz katmanını anlatır. Mecaz kullanımda ölçülen gazlar değil, bir okulun, iş yerinin veya toplantının kişilerce hissedilen genel niteliği vardır. Sıcak, gergin, yaratıcı ya da resmî gibi sıfatlar bu ortamın davranış ve beklentiler üzerindeki etkisini belirtir. Kuşatma ve çevreleme şeması iki anlamı birbirine bağlar; gönderge fiziksel maddeden toplumsal ilişki düzenine geçtiği için yeni tanım ayrı verilir.
Live Occurrences
55028
Per Million
38.8168
Attested Sentences
0
Document Distribution
0

Context

Bu olumlu atmosfer altında yılın geride kalan 8 ayında 32 şirket başarılı şekilde halka arzlarını gerçekleştirdi.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt gaz katmanından duyumsanan toplumsal ortama uzanan mecazlaşmayı ve ayırıcı nitelikleri kapsar.

Limitation: Bireyin geçici duygusu tek başına ortamın atmosferini belirlemez; kullanım ortak çevre algısına dayanmalıdır.

Headword Context
oyun alanı

“Oyun alanı” öbeğinin derlem bağlamı incelenirken yalnız “alan” sözcüğünün eşleşmesi neden yeterli kabul edilmez?

Çünkü sözlükbirim öbeğin tamamıdır; bileşenlerin doğru sırada birlikte bulunması ve cümlenin oyun yeri mi yoksa kurallı rekabet çevresi mi anlattığının ayrıca belirlenmesi gerekir.

Yalnız son bileşeni aramak çalışma alanı, araştırma alanı veya fiziksel bölge gibi ilgisiz sonuçları aynı kayda bağlayabilir. Tam öbek araması iki bileşenin birlikte kurduğu sözlüksel birimi korur. Bunun ardından çocuk, park ve spor çevresi gerçek oyun yerini; eşitlik, piyasa, kural ve rekabet çevresi ise mecaz anlamı işaret edebilir. Temsil edici bağlam seçimi bu iki aşamayı birlikte yürüttüğünde hem yanlış lemma bağlantısı hem de yanlış anlam örneklemesi azalır.
Live Occurrences
14
Per Million
0.0099
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Freedom Degree: %92.1 · serbest

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt multiword birimin bütünlüğünü ve gerçek-mecaz bağlam ayrımını derlem sorgusu açısından açıklar.

Limitation: Bileşenlerin birlikte görünmesi de tek başına anlamı kesinleştirmez; cümlenin bütünündeki ilişki ve amaç incelenmelidir.

Meaning / Definition Definition Newly Added to GTS
otomatik konuşma tanıma

Otomatik konuşma tanıma tanımında akustik ve dilsel örüntülerin birlikte belirtilmesi hangi ayrımı sağlar?

Bu birliktelik, işlemin yalnız sesi kaydetmediğini; ses dalgasındaki parçaları olası dil birimleriyle eşleştirerek metin veya makine komutu ürettiğini gösterir.

İncelenen GTS tanımı
İnsan sesindeki sözcükleri akustik ve dilsel örüntüler üzerinden çözümleyerek konuşmayı zaman kodlu metne veya makinenin işleyebileceği komutlara dönüştüren bilgisayar işlemi.
Akustik çözümleme konuşma sinyalinin zaman, frekans ve sesbirim ipuçlarını çıkarır; ancak benzer ses dizileri bağlamdan bağımsız ele alındığında birden çok sözcük olasılığı doğurabilir. Dilsel örüntüler, hangi dizilerin sözcük ve cümle içinde daha olası olduğunu değerlendirerek seçimi daraltır. Tanım iki katmanı birlikte anarak kavramı ses kaydı, konuşmacı tanıma ve basit ses algılamadan ayırır. Çıktının metin veya komut olabilmesi de işlemin kullanım sonucunu sınırlar.
Live Occurrences
71
Per Million
0.0501
Attested Sentences
69
Document Distribution
36
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt teknik tanımın akustik işleme, dil modeli ve çıktı türü bileşenlerini açıklayıcı biçimde çözümler.

Limitation: Tanım belirli bir model mimarisini veya hata oranını şart koşmaz; teknik yöntemler zaman içinde değişebilir.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to GTS
ozon deliği

Ozon deliği tanımındaki “delik” sözü neden atmosferde bütünüyle boş bir alan bulunduğu biçiminde anlaşılmamalıdır?

Çünkü kavram gazın tamamen yok olduğu bir boşluğu değil, stratosferdeki koruyucu katmanın belirli bölgelerde ve dönemlerde olağan düzeyin çok altına inmesini anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Stratosferdeki koruyucu gaz katmanının özellikle kutup bölgeleri üzerinde mevsimsel olarak çok inceldiği ve zararlı morötesi ışınların yeryüzüne daha fazla ulaşmasına yol açtığı geniş alan.
Gündelik dilde delik, katı bir yüzeyde açılmış boşluğu düşündürür. Atmosfer teriminde ise sınırları maddeyle çevrili fiziksel bir oyuk yoktur; ölçülen ozon miktarı geniş bir bölgede ileri derecede azalır. Bu azalma morötesi ışınımın daha büyük bölümünün alt katmanlara ulaşmasına yol açtığı için çevresel sonuç taşır. Tanım “çok incelme” ve “geniş alan” özelliklerini kullanarak mecazlaşmış adlandırmayı bilimsel süreçle ilişkilendirir ve yanlış boşluk yorumunu önler.
Reviewed Evidence Occurrences
48
Per Million
0.0339
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Öyle ki, bugün bu zayıflama ozon deliği olarak adlandırılıyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama çevre bilimi terimindeki mecazlaşmış bileşen ile ölçülen atmosfer olgusu arasındaki farkı kapsar.

Limitation: Tanım günlük ölçüm değerini veya deliğin belirli yıldaki büyüklüğünü vermez; bunlar gözlemsel verilerle güncellenir.

Meaning / Definition Definition Newly Added to GTS
otomatik düşünce

Otomatik düşünce tanımında “bilinçli çözümleme yapmadan belirme” özelliği neden yalnız düşüncenin hızlı olmasını anlatmaz?

Çünkü hızın yanında yorumun istemli bir akıl yürütme başlamadan ortaya çıkması, temel inançlardan beslenmesi ve duygu ile davranışı doğrudan etkilemesi söz konusudur.

İncelenen GTS tanımı
Bir olay karşısında kişinin bilinçli çözümleme yapmadan hızla beliren, çoğu kez temel inançlarından beslenen ve duygu ile davranışını doğrudan etkileyen kısa zihinsel yorum.
Bir kişi bilinçli biçimde de hızlı karar verebilir; bu durum tek başına kavramı karşılamaz. Buradaki zihinsel yorum olayla karşılaşır karşılaşmaz kendiliğinden belirir ve çoğu kez kişi onu ilk anda sınanması gereken bir varsayım olarak değil, olayın doğrudan açıklaması gibi yaşar. Tanım, bu ortaya çıkış biçimini temel inançlarla ve sonuçtaki duygu-davranış değişimiyle bağlar. Böylece kavram sıradan kısa düşünceden veya planlı hızlı muhakemeden ayrılır.
Live Occurrences
1165
Per Million
0.8218
Attested Sentences
916
Document Distribution
238
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

En yüzeyde yer alan otomatik düşünceler ve çekirdeği oluşturan temel inançlar arasında ise ara inançlar yer alır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama ruh bilimi tanımındaki kendiliğindenlik, temel inanç ve davranış etkisi bileşenlerini çözümler.

Limitation: Sözlük tanımı kişisel bir düşüncenin doğru, yanlış veya klinik bakımdan önemli olup olmadığına karar vermez.

Headword Yeni eklenen sözcük Newly Added to GTS
otomatik konuşma tanıma

Otomatik konuşma tanıma neden bileşenleri ayrı ayrı açıklanabilecek serbest bir tamlama değil, bütünü korunan yeni bir maddebaşıdır?

Öbek, insan sesini akustik ve dilsel modellerle çözerek metin veya komuta dönüştüren belirli bilgisayar işlemini kararlı biçimde adlandırır; bileşenlerden biri çıkarıldığında bu teknik kapsam bozulur.

“Tanıma” tek başına birçok algılama işlemini, “konuşma” farklı insani etkinlikleri, “otomatik” ise çok sayıda makine sürecini belirtebilir. Üç bileşen belirli sırada birleştiğinde ses sinyalinin dil birimlerine ayrılması, olası sözcük dizilerinin değerlendirilmesi ve kullanılabilir çıktı üretilmesiyle sınırlı bir teknik kavram doğar. Farklı kaynaklarda aynı işlem çekirdeğini koruması, bağımsız açıklayıcı tanım kurulabilmesi ve temiz tanıkların öbek sınırını desteklemesi yeni madde kararını gerekçelendirir.
Live Occurrences
71
Per Million
0.0501
Attested Sentences
69
Document Distribution
36
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Bu tür bir ağ, değişken boyutlardaki girdilerin yanı sıra zaman serileri, yani otomatik konuşma tanıma ve otomatik kalıp tanıma gibi durumlarda çok kullanışlıdır.
Özellikle entegre devre tasarımının 1960'larda hızlı işlem yapma ve veri depolama imkanını sağlaması üzerine bu alanda hızlı gelişmeler kaydedilmiş ve artık otomatik konuşma tanıma sistemleri günlük hayatımızda kullanılmaya başlanmıştır.
Scope and Limitations

Scope: Yanıt yeni eklenen bilişim ve dil bilimi teriminin bileşen sınırını ve sözlükbirimleşme gerekçesini açıklar.

Limitation: Kullanılan model ve çıktı biçimi sistemlere göre değişebilir; tanım belirli bir yazılım ürününü veya başarı oranını kapsamaz.

Headword Sözcük yaşam eğrisi Newly Added to GTS
orta yaş

Orta yaş öbeğinin sözcük yaşam eğrisindeki yükseliş, bu yaşam döneminin toplumda yeni ortaya çıktığını gösterir mi?

Hayır; eğri kavramın varlık tarihini değil, tarihi belirlenebilen T-BDLD kaynaklarında öbeğin dönemlere göre ne kadar görünür olduğunu gösterir.

Life curve her dönem için tanıklı cümleleri ve kaynak çeşitliliğini derlem büyüklüğüyle birlikte değerlendirir. Son yıllarda daha çok kullanım görülmesi sağlık, çalışma yaşamı veya gündelik deneyim metinlerinin derleme daha yoğun eklenmesinden kaynaklanabilir; dildeki gerçek yaygınlaşma da bu harekete katkıda bulunabilir. Algoritma bu iki nedeni bütünüyle ayıramadığı için sonuç “ilk kez oluşma” diye okunmaz. İlk, son ve tepe dönemler yalnız mevcut kaynak evrenindeki görünürlüğün özetidir.
Live Occurrences
4740
Per Million
3.3436
Attested Sentences
9212
Document Distribution
3991
Life Curve: 2025–2026-07 · yükselen Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Genellikle orta yaş üzerindekiler için yüklenme vücudu yıpratıp bazen zarar bile getirebilir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt multiword bir birimin dönemsel görünürlüğünü ve yaşam eğrisinin derlem içi yorumunu açıklar.

Limitation: Kaynak tarihleri ve dönem dengesi eksik olabilir; grafik tarihsel sözlükteki ilk tanığın veya toplumsal değişimin kesin kanıtı değildir.

Headword Origin Newly Added to GTS
organik dayanışma

Organik dayanışma maddesindeki “Fransızca + Türkçe” köken bilgisi, toplum bilimi kavramının bütünüyle Fransızcadan değişmeden alındığını mı gösterir?

Hayır; kayıt öbeği kuran sözlerin Türkçeye geliş veya oluşum kaynaklarını belirtir, kavramın Türkçedeki tanımının ve kullanım tarihinin bütün ayrıntılarını tek başına açıklamaz.

Köken alanı önce söz varlığı birimlerinin biçimsel geçmişine ilişkindir: ilk bileşen Türkçeye yabancı bir kaynaktan girmiş, ikinci bileşen Türkçe türetim düzeni içinde kurulmuştur. İki sözün belirli bir toplum bilimi kavramında birleşmesi ise çeviri, terimleşme ve alan içi kullanım süreçleriyle ilgilidir. Bu nedenle dil etiketi kavramın kurucusunu, ilk yayın tarihini veya bütün dillerde aynı anlamla kullanıldığını kanıtlamaz. Tanım ve canlı derlem kanıtı bugünkü Türkçe kullanım sınırını ayrıca gösterir.
Live Occurrences
303
Per Million
0.2137
Attested Sentences
212
Document Distribution
107
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Organik dayanışma ise, işbölümünden ileri gelen dayanışmadır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt çok bileşenli bir maddede köken etiketiyle terimleşme ve güncel anlam arasındaki ayrımı açıklar.

Limitation: Kısa köken kaydı ayrıntılı etimoloji değildir; ara diller, ilk tanık ve tarihsel anlam değişmeleri ayrıca araştırılmalıdır.

Headword Identibility Newly Added to GTS
odak grubu

Odak grubu neden herhangi bir konu hakkında konuşan rastlantısal bir topluluk değil, bağımsız tanımlanabilir bir araştırma birimidir?

Çünkü katılımcı sayısının sınırlılığı, görüşmenin bir yürütücü tarafından yönetilmesi ve etkileşimden nitel veri elde edilmesi farklı bağlamlarda korunan ortak yapıyı oluşturur.

Serbest bir tamlama yalnız bir grubun o anda neye yöneldiğini söyleyebilirdi. Buradaki kullanım ise araştırma tasarımı içinde belirli kişilerin seçilmesini, bir yönlendiricinin sorularıyla tartışmanın yürütülmesini ve katılımcıların birbirlerinin görüşlerini geliştirmesinden veri üretilmesini birlikte adlandırır. Ürün değerlendirmesi, hizmet deneyimi veya toplumsal tutum gibi konu değişse de yöntemsel çekirdek korunur. Bağımsız tanım, güçlü öbek sınırı ve ayrı belgelerdeki tutarlı tanıklar maddeleşme kararını destekler.
Live Occurrences
1
Per Million
0.0007
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Odak grubu oluşturan tüm katılımcıların deneyimleri ile oluşturdukları görüşleri birleştirilerek, 12 madde içeren bir taslak form oluşturulmuştur.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yeni eklenen araştırma teriminin öbek sınırını, ortak anlam çekirdeğini ve tanımlanabilirlik kanıtını kapsar.

Limitation: Her toplu görüşme aynı yöntemi karşılamaz; katılımcı seçimi ve yürütme biçimi araştırma tasarımına göre değişebilir.

Headword Sözcük ağı
dil

Hibrit sözcük ağında dil maddesinin organ, iletişim sistemi ve anlatım aracı çevrelerine bağlanması neyi gösterir?

Bu dağılım, aynı yazılış altında bulunan farklı fakat tarihsel veya kavramsal olarak ilişkili anlamların sözlük bağlantılarıyla gerçek kullanım komşuluklarını birlikte etkilediğini gösterir.

Sözlük katmanı beden organı, insanlar arası işaret sistemi, üslup ve teknik anlatım düzeni gibi tanımlanmış anlamlardan ilişki üretir. Derlem katmanı ise sözcüğün cümlelerde gerçekten yakınında bulunan birimleri ekler. Sonuçtaki kümeler, tek bir anlamın kesin haritası değildir; çok anlamlı maddebaşının farklı kullanım çevrelerinin üst üste binen görünümüdür. Bu yüzden güçlü bir komşu, doğrudan eş anlamlı sayılmaz; hangi katmandan ve hangi bağlam kümesinden geldiğiyle birlikte değerlendirilir.
Live Occurrences
1205008
Per Million
850.0136
Attested Sentences
764506
Document Distribution
26346
Word Network: 9 düğüm, 11 bağlantı

Context

Bu süreçte çeşitli dil bilgisi türleri de ortaya çıkmıştır.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama hibrit ağın sözlük ve derlem katmanlarını, çok anlamlı bir madde üzerinde birlikte yorumlar.

Limitation: Ağ şu anda bütün anlamları ayrı düğümlere kusursuz biçimde ayırmaz; konu yakınlığı anlam ilişkisiyle karıştırılmamalıdır.

Meaning / Definition Anlam ayrımı
bilgi

Bilgi maddesindeki “verinin anlam kazanmış biçimi” tanımı, bilgi ile veri arasında nasıl bir sınır kurar?

Veri kaydedilmiş işaret veya gözlemleri, bilgi ise bu malzemenin ilişkilendirilip yorumlanarak bir soruyu yanıtlayabilir ve kullanılabilir hâle gelmesini öne çıkarır.

İncelenen GTS tanımı
Verinin anlam kazanmış biçimi
Ham ölçüm, sayı, tarih veya simge tek başına bağlamı ve sonucunu açıklamayabilir. Düzenleme, karşılaştırma ve yorumlama bu parçaların neyi gösterdiğini belirlediğinde kullanıcı açısından anlamlı bir yapı oluşur. Tanım, bilginin mutlaka doğru olduğu veya onu alan herkesçe aynı biçimde yorumlandığı iddiasını taşımaz; dönüşümün temelini verinin bağlam içinde anlamlandırılmasına bağlar. Böylece sözcüğün öğrenme ve gözlem yoluyla elde edilen gerçek anlamıyla teknik veri işleme kullanımı arasında açıklanabilir bir köprü kurulur.
Live Occurrences
1416618
Per Million
999.2834
Attested Sentences
800940
Document Distribution
23826

Context

Saha çalışmalarını yerinde inceleyen öğrenciler, teorik eğitimlerde edindikleri bilgileri uygulamalarla pekiştirme fırsatı buldu.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama GTS'deki veri temelli anlamı, ham kayıt ile yorumlanmış içerik arasındaki kavramsal fark üzerinden ele alır.

Limitation: Veri-bilgi ayrımı disiplinlere göre daha ayrıntılı modeller içerebilir; kısa sözlük tanımı doğruluk ve bilgelik ölçütlerini kapsamaz.

Headword Yeni eklenen sözcük Newly Added to GTS
mevsim normalleri

Mevsim normalleri öbeğindeki “normal” neden gündelik dildeki “alışılmış” yargısından daha özel bir anlam taşır?

Buradaki normallik kişisel beklentiye değil, aynı yer ve dönem için uzun yılların ölçümlerinden hesaplanan karşılaştırma aralıklarına dayanır.

Gündelik kullanımda normal sözü olağan veya şaşırtıcı olmayan durumu anlatabilir. Meteorolojik öbekte ise sıcaklık, yağış, rüzgâr gibi değişkenler belirli bir referans dönemi üzerinden istatistiksel olarak özetlenir. Güncel değer bu çerçeveyle karşılaştırılarak altında, çevresinde veya üstünde değerlendirilir. Öbeğin çoğul biçimi de tek bir sayı yerine farklı değişken ve dönemlere ait ölçü kümelerini karşılar. Bu teknikleşmiş ortak anlam, bileşenlerin serbest yorumundan daha kararlıdır.
Reviewed Evidence Occurrences
702
Per Million
0.4952
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Sıcak hava dalgası boyunca 7 gün üst üste hava sıcaklığı 30 derecenin üzerine çıkarken, gece sıcaklıkları da mevsim normallerinin üzerinde seyretti.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yeni eklenen öbeğin gündelik normallik yargısından ayrılan meteorolojik ve istatistiksel anlamını kapsar.

Limitation: Referans dönemi ve hesaplama yöntemi kuruma göre ayrıntıda değişebilir; madde belirli bir günün hava tahminini vermez.

Headword Context
bilgi

Bilgi maddesinde gösterilen bağlam cümleleri neden derlemdeki ilk rastlanan örneklerden seçilmez?

Çünkü temsil edici bağlam, hedef kullanımı açıkça taşımalı; cümle bütünlüğü, metin kalitesi, anlam açıklığı ve kaynak çeşitliliği bakımından kalite kapılarından geçmelidir.

İlk rastlanan cümle kısa, eksiltili, yinelenmiş veya hedef sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını göstermeyecek kadar belirsiz olabilir. Link selection önce doğru lemma eşleşmesini ve tam cümle sınırını denetler; ardından okunabilirlik, yeterli çevre, belge çeşitliliği ve aynı örneğin tekrar edilmemesi gibi ölçütleri uygular. Amaç en çarpıcı cümleyi bulmak değil, kullanıcının sözcüğün gerçek söz dizimsel çevresini kolayca değerlendirebileceği açık ve taşınabilir bir tanık sunmaktır.
Live Occurrences
1416618
Per Million
999.2834
Attested Sentences
800940
Document Distribution
23826

Context

Saha çalışmalarını yerinde inceleyen öğrenciler, teorik eğitimlerde edindikleri bilgileri uygulamalarla pekiştirme fırsatı buldu.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama madde ve derlem sayfalarında kullanılan temsil edici bağlam seçiminin temel kalite ölçütlerini kapsar.

Limitation: Gösterilen birkaç cümle bütün anlam ve tür çeşitliliğini tüketmez; derlem büyüdükçe daha uygun tanıklarla değiştirilebilir.

Headword Sözcük yaşam eğrisi
zaman

Zaman maddesinin sözcük yaşam eğrisi neden sözcüğün Türkçede ilk kez ne zaman kullanıldığını göstermez?

Çünkü eğri tarihsel kökeni değil, T-BDLD’ye alınmış ve tarihi belirlenebilen kaynaklarda sözcüğün dönemlere göre görünürlüğünü gösterir.

Life curve, her dönemdeki tanıklı cümle ve sözcük toplamını kaynak tarihiyle ilişkilendirerek artış, durağanlık veya azalış eğilimi çıkarır. İlk görülen dönem, bütün Türkçe metinlerin başlangıcı değil, mevcut derlem kapsamındaki ilk güvenilir tarihli tanıktır. Son dönemdeki yükseliş de gerçek dil değişiminin yanı sıra yeni kaynakların eklenmesinden etkilenebilir. Bu nedenle grafik kullanım hareketini izlemek için güçlüdür, fakat etimolojik ilk tanıklama veya mutlak tarih hükmü olarak okunmaz.
Live Occurrences
2777025
Per Million
1958.9156
Attested Sentences
0
Document Distribution
0
Life Curve: 2023–2026-07 · yükselen

Context

Akademik stil için sonuç ve öneriler bölümünün şimdiki zaman kurgusu üzerine yazılması gerektiği belirtilmiştir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt dönem çizgisi, ilk ve son görünüm, tepe dönem ile eğilim etiketinin derlem içindeki anlamını açıklar.

Limitation: Kaynak yıllarının eksikliği ve dönemler arasındaki belge dengesizliği eğriyi etkileyebilir; tarihsel sözlük kanıtının yerini tutmaz.

Headword Derlem yaygınlığı
kitap

Kitap maddesindeki canlı geçiş sayısı neden yalnızca metinlerde aynen yazılmış “kitap” biçiminin sayısı değildir?

Çünkü madde yaygınlığı, bağlama duyarlı olarak aynı lemaya bağlanan kitap, kitabı, kitabın, kitaplar ve benzeri çekimli yüzey biçimlerinin toplamıyla hesaplanır.

Türkçe, adları çoğul, iyelik ve durum ekleriyle cümleye yerleştirir; bu nedenle yalnız çıplak yazımı saymak gerçek kullanımı büyük ölçüde eksik gösterir. T-BDLD önce surface formatni cümle içindeki görevine göre çözümler, sonra güvenli biçimleri ortak lemada toplar. Karttaki milyon başına oran da bu toplamı o anda erişilebilen derlem büyüklüğüne göre ölçekler. Böylece farklı tarihlerdeki derlem kesitleri karşılaştırılabilir; yine de eş yazımlı veya çözümlemesi belirsiz biçimler bulunduğunda sayı dil bilgisel kesinlik değil, denetlenen derlem ölçümü olarak okunur.
Live Occurrences
739914
Per Million
521.9359
Attested Sentences
459469
Document Distribution
27912

Context

Müelliflerin matbaaya olan ilgisi ve kitap basma talepleri her geçen gün artarak devam etmiştir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama maddebaşı sıklığı, yüzey biçimlerin lemada toplanması ve milyon başına normalleştirme işlemlerini kapsar.

Limitation: Canlı toplam derlem büyüdükçe değişir; sayı tek başına bir anlamın, türün veya kullanım alanının ne kadar yaygın olduğunu göstermez.

Meaning / Definition Definition Newly Added to GTS
negatif kontrol

Negatif kontrol” tanımında incelenen işlemin uygulanmaması neden kavramın ayırıcı özelliğidir?

İşlem uygulanmadığında gözlenen temel düzey, deney sonucunun gerçek etkiden mi yoksa taşıyıcı, yöntem hatası veya kendiliğinden değişimden mi doğduğunu sınamaya yarar.

İncelenen GTS tanımı
Bir deneyde incelenen işlemin, maddenin veya uyarıcının uygulanmadığı; gözlenen sonucun kendiliğinden, taşıyıcıdan ya da yöntem hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını sınamaya yarayan karşılaştırma grubu veya örneği.
Bir karşılaştırma grubunu negatif kontrol yapan şey yalnız “farklı bir grup” olması değildir. Entries Examined, işlem veya uyarıcı bu grupta özellikle bulunmaz; öteki koşullar mümkün olduğunca korunur. Böylece kontrol grubunda da aynı sonuç ortaya çıkarsa etkinin deneysel işleme bağlanması kuşkulu hâle gelir. Tanım, örnek laboratuvar düzeneklerini tek tek saymak yerine bu karşılaştırma işlevini üst kavramla birleştirerek farklı bilim alanlarına taşınabilir kılar.
Live Occurrences
395
Per Million
0.2786
Attested Sentences
437
Document Distribution
279
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Plasebo tepkilerinin mekanizmasına dair 40 yıllık incelemenin ardından, araştırmacılar etkisiz hapların klinik denemelerde sadece birer negatif kontrol olmaktan fazlası oldukları argümanını ileri sürüyor.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt yeni maddenin deney tasarımındaki karşılaştırma işlevini, yokluk koşulunu ve tanımın alanlar arası taşınabilirliğini kapsar.

Limitation: Uygun negatif kontrolün ayrıntıları deney türüne göre değişir; sözlük tanımı belirli bir laboratuvar protokolü önermez.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to GTS
nedensel etki

Nedensel etki” neden yalnızca iki değişkenin birlikte değişmesi olarak tanımlanamaz?

Çünkü nedensellik, başka koşullar eşitlendiğinde bir değişkendeki farkın sonuçta değişim meydana getirmesini gerektirir; birlikte değişme bu yönlü bağı tek başına kanıtlamaz.

İncelenen GTS tanımı
Başka koşullar aynı tutulduğunda bir olay, işlem veya değişkendeki farklılığın sonuç değişkeninde meydana getirdiği ve yalnızca birlikte görülmeye indirgenemeyen değişim.
Korelasyon iki değişken arasındaki düzenli birlikteliği ölçebilir, fakat üçüncü bir etken, ters yönlü ilişki veya seçilim yanlılığı aynı görünümü doğurabilir. Nedensel etki tanımı bu nedenle karşılaştırmalı bir koşul kurar: incelenen işlem ya da olay değiştiğinde, öteki koşullar aynı kabul edilerek sonuçta ortaya çıkan fark aranır. “Yalnızca birlikte görülmeye indirgenemeyen” ayırıcı özellik, kavramı istatistiksel bağlantıdan sözlük düzeyinde ayırır.
Live Occurrences
301
Per Million
0.2123
Attested Sentences
435
Document Distribution
255
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Yukarıda açıklanan bilinç teorisinin her iki aşamasından çıkan sonuç, tüm zihinsel durumlar nörobiyolojik süreçlerin nedensel etkisiyle ortaya çıkarlar, ancak ontolojik açıdan nesnel düzleme indirgenemez bir şekilde öznel deneyimlerden oluşan fenomenler olarak gerçek dünyanın parçası olurlar.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Açıklama yeni felsefe ve yöntem maddesinin korelasyondan ayrılan anlam çekirdeğini ve karşılaştırmalı yapısını kapsar.

Limitation: Gerçek araştırmada bütün koşulları aynı tutmak her zaman mümkün değildir; deneysel ve gözlemsel yöntemlerin kanıt gücü ayrıca değerlendirilir.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to GTS
nitel veri toplama

Nitel veri toplama” ile “nicel veri toplama” tanımları yöntem listesinden daha fazlasını nasıl anlatır?

Tanımlar, kullanılan araçların yanında verinin hangi bilgi biçimine dönüştürüldüğünü ayırır: biri bağlamlı deneyim ve anlamları, öteki ölçülebilir sayısal gözlemleri düzenler.

İncelenen GTS tanımı
İnsanların deneyim, görüş, davranış ve anlamlandırmalarını görüşme, gözlem, belge veya görsel kayıt yoluyla ayrıntılı biçimde elde edip bağlamını koruyarak araştırma malzemesine dönüştürme süreci.
Görüşme, gözlem, anket veya test adlarını sıralamak tek başına kavramsal ayrımı kurmaz. Nitel süreçte amaç insanların deneyim, görüş, davranış ve anlamlandırmalarını bağlamını koruyarak araştırma malzemesine dönüştürmektir. Nicel süreçte araştırma sorusu ölçülebilir değişkenlere çevrilir ve gözlemler sayısal düzende kaydedilir. Aynı araştırmada iki yaklaşım birlikte kullanılabilse de ürettikleri veri yapısı ve çözümleme mantığı farklıdır.
Live Occurrences
1793
Per Million
1.2648
Attested Sentences
2062
Document Distribution
1050
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Nitel veri toplama kapsamında saha gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; bu sayede çalışanların maruz kaldıkları riskler, çalışma koşulları ve iş kazalarına ilişkin deneyimleri doğrudan analiz edilmiştir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt iki yeni araştırma yöntemi maddesini veri biçimi, bağlam koruma ve ölçülebilirlik eksenlerinde karşılaştırır.

Limitation: Karma yöntem araştırmaları bu iki yaklaşımı birleştirebilir; sözlük tanımları karşıtlığı mutlak bir yöntem yasağı olarak sunmaz.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to GTS
normal kuvvet

Normal kuvvet” ile “normal gerilme” tanımlarında “dik yön” ortak olduğu hâlde kavramlar neden ayrıdır?

Normal kuvvet temas yüzeyinin uyguladığı toplam tepkiyi, normal gerilme ise dik kuvvetin birim alana düşen yük yoğunluğunu anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Temas eden iki katı yüzeyin birbirinin içine geçmesini engelleyen ve temas düzlemine dik yönde ortaya çıkan; sürtünme hesabında büyüklüğü belirleyici olan tepki kuvveti.
İki terimde “normal” sözü geometrik olarak yüzeye veya kesite dik doğrultuyu belirtir. Kuvvet, temas eden yüzeylerin birbirine geçmesini engelleyen ve büyüklüğü kuvvet birimiyle ölçülen toplam etkidir. Gerilme ise bu dik etkinin kesit alanına bölünmesiyle elde edilir ve malzemenin çekme ya da basma altında taşıdığı yoğunluğu gösterir. Ortak yön bilgisi terimleri ilişkilendirir; ölçülen fiziksel nicelik ve hesaplama biçimi onları ayrı maddeler yapar.
Live Occurrences
124
Per Million
0.0875
Attested Sentences
253
Document Distribution
163
Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Normal kuvvet, birbirine değen iki katı cismin atomlarına ait elektronların birbirlerini itmelerinden kaynaklanır, o sayede dünya bizi aşağıya doğru çektiği halde yerin içine batmıyoruz.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt iki fizik teriminin yön, birim, hesaplama ve kullanım bağlamı bakımından tanımsal ayrımını kapsar.

Limitation: Karmaşık temas ve malzeme modellerindeki yerel dağılımlar sözlük tanımının kapsamı dışındadır; temel kavram karşıtlığı açıklanır.

Meaning / Definition Anlam ayrımı Newly Added to GTS
negatif reel faiz

Negatif reel faiz” ile “negatif faiz” neden aynı tanımla karşılanmaz?

Birincisi enflasyon sonrasında satın alma gücünün azalmasını, ikincisi ise açıklanan faiz oranının doğrudan sıfırın altında olmasını anlatır.

İncelenen GTS tanımı
Borç verme veya tasarruf karşılığında elde edilen nominal kazancın enflasyonun altında kalması nedeniyle paranın vade sonundaki satın alma gücünün başlangıca göre azalmasına yol açan getiri durumu.
“Reel” bileşeni, nominal getirinin fiyat artışlarından arındırılarak değerlendirilmesini zorunlu kılar. Nominal oran pozitif olsa bile enflasyon daha yüksekse tasarrufun satın alma gücü azalır ve reel getiri negatif olur. Negatif faiz durumunda ise sözleşmede veya politika kararında uygulanan nominal oran sıfırın altındadır. İki durum aynı ekonomik sonuçlara yaklaşabilse de ölçüm düzeyleri farklıdır; bu yüzden maddebaşları ve ayırıcı tanımlar ayrı tutulur.
Live Occurrences
110
Per Million
0.0776
Attested Sentences
110
Document Distribution
61
Life Curve: 2026–2026-07 · yükselen Definability: İncelendi ve onaylandı · 3 Independent analysis

Context

Kredi piyasası düzenlemelerinden özel sektör kredileri ve negatif reel faiz değişkenlerinin istatistiki olarak anlamsız çıktığı analizde, bankacılık sisteminde özel kesimin payı anlamlı sonuç vermiştir.
Bu artış yüksek enflasyon, negatif reel faiz ortamı ve iç talep kaynaklı olabilir.

Related Dictionary Searches

Scope and Limitations

Scope: Yanıt iki yeni ekonomi maddesinin nominal ve reel ölçüm farkını, tanımlarındaki ayırıcı bileşenler üzerinden açıklar.

Limitation: Vergi, komisyon ve beklentiler gerçek getiriyi ayrıca etkileyebilir; sözlük tanımı temel kavramsal ayrımı verir.